TP.HCM đẩy mạnh phát triển hệ thống metro với 6 tuyến trọng điểm
Thông tin trên được Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường chia sẻ từ điểm cầu Thành phố Hồ Chí Minh tại phiên họp Ban chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt diễn ra vào sáng ngày 3/3. Ông Cường nhấn mạnh, thành phố đang tập trung ưu tiên vào việc quy hoạch, lập kế hoạch triển khai và áp dụng các cơ chế chính sách đặc thù để đầu tư vào hệ thống đường sắt đô thị.
Kế hoạch hoàn thành 6 tuyến metro đến năm 2030
Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2030, TP.HCM sẽ cơ bản hoàn thành 6 tuyến metro kết nối, trong đó ưu tiên đặc biệt trục kết nối giữa sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành. Ông Cường cho biết, giữa tháng 1 vừa qua, tuyến Metro số 2 đoạn từ Tham Lương về Bến Thành đã chính thức khởi công, với phần liên quan đến kết nối sân bay Tân Sơn Nhất.
Thành phố đang đẩy nhanh tiến độ để trong tháng 4 này khởi công tiếp đoạn từ Bến Thành đi Thủ Thiêm, và đến tháng 6 sẽ bắt đầu xây dựng tuyến từ Thủ Thiêm đến sân bay Long Thành. Để đảm bảo hiệu quả, TP.HCM đang phối hợp chặt chẽ với Cục Đường sắt để nghiên cứu, rà soát và đề xuất khung tiêu chuẩn áp dụng riêng cho đường sắt tại thành phố, hướng tới việc từng bước hình thành ngành công nghiệp đường sắt trong nước.
Huy động vốn và cơ chế đặc thù cho các dự án
Ông Cường cho biết, để đẩy nhanh tiến độ các dự án metro, TP.HCM vận dụng cơ chế đặc thù, đồng thời tập trung tối đa các cơ chế hiện có, bao gồm quy định về hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) và các cơ chế sử dụng nguồn vốn chủ động của thành phố. Thành phố cũng giao cho một số nhà đầu tư nghiên cứu, đề xuất các dự án cụ thể, bao gồm cả các tuyến đường kết nối liên quan.
Quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị của TP.HCM sau sáp nhập có tổng chiều dài hơn 1.000 km. Thành phố dự kiến tập trung triển khai 10 tuyến đường sắt trong giai đoạn 2026 - 2030, với tổng số vốn cho kế hoạch này là 345.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện nay TP.HCM mới chỉ cân đối được khoảng 40% số vốn này, tương đương 125.000 tỷ đồng. Do đó, thành phố kiến nghị ngân sách Trung ương cân đối bổ sung khoảng 220.000 tỷ đồng để đảm bảo hoàn thành hệ thống đường sắt đô thị theo đúng kế hoạch.
Sự tham gia của các tập đoàn lớn
Báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM gửi Bộ Xây dựng cho biết, nhiều doanh nghiệp lớn đã đề xuất đầu tư các tuyến đường sắt theo hình thức PPP hoặc đầu tư trực tiếp, bao gồm Vingroup, Becamex, Sovico, THACO và Masterise. Cụ thể:
- Vingroup đã khởi công tuyến Bến Thành - Cần Giờ, kết nối trung tâm TP.HCM với Khu đô thị lấn biển Cần Giờ.
- Becamex được giao nghiên cứu phương án đầu tư tuyến đường sắt quốc gia Bàu Bàng - Cái Mép.
- Sovico Group được giao nghiên cứu và đề xuất đầu tư tuyến Metro số 4 (Đông Thạnh - Khu công nghiệp Hiệp Phước) theo hình thức PPP hoặc đầu tư trực tiếp.
- THACO Group đề xuất đầu tư Metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành theo hình thức PPP, loại hợp đồng BT, với kế hoạch khởi công ngay trong quý 2.
- Masterise Group đề xuất nghiên cứu tuyến Metro số 3 đoạn Hiệp Bình Phước - An Hạ theo hình thức PPP, loại hợp đồng BT.
Ngoài ra, Metro số 6 cũng sẽ khởi công trong năm 2026, làm nhiệm vụ kết nối Tân Sơn Nhất với sân bay Long Thành. Với Metro Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên và Metro Thủ Dầu Một - TP.HCM, thành phố đang tổ chức lựa chọn nhà thầu tư vấn để triển khai lập dự án, phấn đấu khởi công giai đoạn 2026-2028 và hoàn thành trước năm 2035.
Quy hoạch tổng thể và mục tiêu dài hạn
Mạng lưới đường sắt đô thị toàn vùng TP.HCM theo quy hoạch có tổng chiều dài khoảng 1.012 km, trong đó TP.HCM cũ có 12 tuyến dài 582 km, Bình Dương 12 tuyến dài 305 km, và Bà Rịa - Vũng Tàu có 3 tuyến dài 125 km. Hiện TP.HCM đang rà soát điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060, tập trung xác định lại toàn bộ hệ thống metro, depot, nhà ga, không gian TOD và không gian ngầm phù hợp với mô hình vùng đô thị mở rộng.
Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), Nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại TP.HCM của Quốc hội đặt mục tiêu đến năm 2035 phát triển khoảng 355 km metro, và tiếp tục mở rộng mạng lưới đến năm 2045. Trong đó, đến năm 2030, thành phố sẽ hoàn thành 187 km metro. Giai đoạn 2030-2035, TP.HCM sẽ triển khai nhiều tuyến metro trọng điểm như Bến Thành – Thủ Thiêm, Thủ Thiêm – Long Thành, Suối Tiên – Thành phố mới Bình Dương, tuyến vành đai số 6 kết nối sân bay Tân Sơn Nhất và các tuyến liên kết vùng.
TP.HCM đã tích lũy nhiều kinh nghiệm từ Metro số 1 để thực hiện các dự án tiếp theo hiệu quả hơn, đảm bảo phát triển bền vững hệ thống giao thông công cộng cho thành phố và khu vực lân cận.
