TP.HCM: Áp lực giao thông từ 13 triệu phương tiện và bài toán xe buýt miễn phí
Thành phố Hồ Chí Minh đang phải gánh chịu áp lực giao thông khổng lồ với gần 13 triệu phương tiện lưu thông, trong đó có tới 11,5 triệu xe máy. Tình trạng này không chỉ gây ùn tắc nghiêm trọng mà còn dẫn đến thiệt hại kinh tế khoảng 6 tỷ USD mỗi năm vì tắc đường và hơn 3.000 tỷ đồng do ô nhiễm không khí.
Đề xuất đột phá: Miễn phí vé trên 135 tuyến xe buýt
Trong bối cảnh đó, thành phố đang hoàn thiện phương án chi khoảng 7.000 tỷ đồng mỗi năm để miễn phí vé trên hơn 135 tuyến xe buýt nội thành. Mục tiêu đầy tham vọng là tăng ít nhất 30% lượng hành khách sử dụng phương tiện công cộng, từ đó giảm áp lực giao thông và cải thiện chất lượng không khí.
Nguyễn Thùy Linh, sinh viên sống tại xã Xuân Thới Sơn (huyện Hóc Môn cũ), chia sẻ: "Đối với em thì việc được miễn phí sẽ giúp ích rất nhiều cho sinh viên và học sinh. Tụi em có thể tiết kiệm khoảng 500.000 đồng mỗi tháng, thay vì dùng cho việc di chuyển thì có thể đầu tư thêm vào học tập hoặc ăn uống".
Không chỉ vì yếu tố kinh tế, nhiều người trẻ còn đánh giá cao tính tiện lợi và thân thiện môi trường của xe buýt. Hoàng Khánh Linh nhận xét: "Đi xe buýt điện rất thoải mái, có điều hòa mát, không còn mùi xăng xe như trước. Sử dụng năng lượng xanh sẽ giúp bảo vệ môi trường, tốt cho sức khỏe của mình và mọi người xung quanh".
Chi phí không phải là rào cản duy nhất
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng miễn phí vé chưa phải là yếu tố quyết định để người dân từ bỏ thói quen sử dụng xe máy. Anh Nguyễn Nhật Huy, giảng viên tại TP.HCM, bày tỏ: "7.000 đồng hay 0 đồng thì cũng không quá quan trọng. Điều mình lo là nếu giá thấp mà không có chính sách phù hợp thì xe buýt không hoạt động hiệu quả, lúc đó lại khó tìm xe để đi".
Theo anh Huy, yếu tố then chốt không nằm ở giá vé mà ở hiệu quả hoạt động của hệ thống: xe buýt phải chạy đúng giờ, đủ chuyến và đáp ứng được nhu cầu đi lại thực tế của người dân.
Những thách thức từ thực tế sử dụng
Thực tế cho thấy, không ít người vẫn e ngại khi sử dụng xe buýt vì hành trình chưa thực sự thuận tiện. Việc phải chuyển nhiều tuyến, mất thời gian chờ đợi khiến họ khó chủ động trong công việc hàng ngày.
Ông Lê Hữu Diễn chia sẻ kinh nghiệm: "Ngồi trên xe buýt rất thoải mái, không bị nắng nóng, thậm chí có thể làm việc. Nhưng tuyến đường không phù hợp. Muốn đến nơi phải chuyển 2–3 tuyến, mất thời gian, không chủ động được giờ giấc".
Với người lớn tuổi, khoảng cách từ nhà đến trạm dừng cũng là rào cản đáng kể. Ông Nguyễn Văn Vinh cho biết: "Từ nhà ra trạm khoảng 200m, xuống xe cũng phải đi thêm 200m nữa. Hồi trẻ thì không thấy mệt, giờ lớn tuổi đi lại thấy bất tiện".
Tiềm năng và thách thức song hành
Các chuyên gia giao thông nhận định, hệ thống xe buýt hiện tại vẫn còn dư địa phục vụ thêm hành khách khi tỷ lệ sử dụng ghế trung bình chỉ đạt khoảng 50–60%. Điều này cho thấy mục tiêu tăng 30% lượng khách vẫn nằm trong khả năng đáp ứng của hệ thống.
Miễn phí vé xe buýt được xem là một cú hích quan trọng, có thể thúc đẩy nhiều người cân nhắc quay lại với phương tiện công cộng. Tuy nhiên, khi quyết định di chuyển hàng ngày không chỉ phụ thuộc vào chi phí mà còn vào sự thuận tiện và khả năng chủ động về thời gian, bài toán giao thông đô thị vẫn cần những giải pháp đồng bộ hơn nữa.
Câu hỏi then chốt đặt ra là: làm thế nào để biến xe buýt thành lựa chọn ưu tiên của người dân, khi mà hành trình thực tế vẫn còn nhiều bất cập? Đây chính là thách thức mà TP.HCM cần giải quyết trong chiến lược phát triển giao thông bền vững.
