Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt trọng điểm
Tại phiên họp của Ban Chỉ đạo phát triển công nghiệp đường sắt, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chủ trì và đưa ra nhiều chỉ đạo quan trọng. Cùng dự có Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cùng lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan và đơn vị liên quan. Phiên họp được truyền trực tuyến tới các địa phương có dự án tuyến đường sắt đi qua, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Chính phủ.
Nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của đường sắt
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, việc triển khai các dự án đường sắt có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Năm nay kỷ niệm 145 năm ngành Đường sắt Việt Nam, nhưng trong khoảng thời gian dài, chúng ta gần như chưa xây dựng được thêm các tuyến mới, thậm chí có một số tuyến bị mất đi. Bên cạnh đó, thời gian qua, chúng ta đã và đang triển khai một số tuyến đường sắt đô thị ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng cần đẩy mạnh hơn nữa.
Thủ tướng đánh giá, từ khi có Ban Chỉ đạo đến nay, công việc được triển khai tích cực hơn. Ông đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm để phát triển hệ thống giao thông đường sắt thống nhất về tiêu chuẩn, quy chuẩn và có thể dùng chung. Hiện nay, chúng ta chưa có ngành công nghiệp đường sắt nên chưa tự chủ được, điều này đòi hỏi phải đổi mới tư duy để vươn lên tự chủ và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống.
Tác động tích cực đến nền kinh tế
Thủ tướng nêu rõ, nếu triển khai thành công các dự án đường sắt trọng điểm, đây sẽ là nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Qua đó, các dự án này sẽ tạo việc làm, tạo đà, tạo lực và tạo thế cho đất nước phát triển. Chúng giúp giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa của Việt Nam, đồng thời giảm ùn tắc giao thông tại các đô thị lớn. Hơn nữa, đường sắt tiếp tục mở ra không gian phát triển mới cho các khu công nghiệp, khu đô thị, tạo sinh kế cho nhân dân và thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghiệp, dịch vụ đường sắt.
Các công trình, dự án đường sắt có quy mô lớn, yêu cầu cao về kỹ thuật và đi qua các địa hình, địa chất phức tạp. Đặc biệt là Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao trục bắc-nam và các tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc như tuyến Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng. Trong khi đó, các nước khu vực Trung Á rất có nhu cầu nhập khẩu hàng hóa Việt Nam nhưng chưa thông tuyến đường sắt từ Việt Nam kết nối với các nước này.
Chỉ đạo từ cấp cao và những thách thức
Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là Tổng Bí thư rất quan tâm và chỉ đạo tích cực phát triển công nghiệp đường sắt. Những năm vừa qua, nhờ có chủ trương này, việc phát triển công nghiệp đường sắt được triển khai mạnh mẽ, có chuyển biến tích cực về nhận thức, tư duy và cách làm. Chúng ta đã mạnh dạn giao tư nhân làm để huy động mọi nguồn lực theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW. Tuy nhiên, so với yêu cầu, chúng ta cần phải cố gắng nhiều hơn nữa. Trong quá trình làm, phải rà soát các công việc triển khai và đồng thời chống tham nhũng, tiêu cực.
Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận, chúng ta chưa có kinh nghiệm phát triển các hệ thống đường sắt quy mô lớn. Ông nhấn mạnh điều quan trọng là phải lựa chọn công nghệ phù hợp và đối tác nước ngoài phải chuyển giao công nghệ. Thủ tướng yêu cầu các đại biểu suy nghĩ, tìm ra con đường tốt nhất phát triển đường sắt bằng thực lực, tinh thần tự lực, tự cường, đi lên bằng “bàn tay, khối óc, khung trời, cửa biển, mảnh đất” của mình.
Yêu cầu cụ thể và tiến độ triển khai
Thủ tướng yêu cầu lấy nguồn lực bên trong là lâu dài, quan trọng và quyết định, trong khi nguồn lực bên ngoài là thường xuyên và đột phá. Với tinh thần “Không lãng phí một ngày; Không chậm trễ một tuần; Không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng; Không để bị động trong một năm”, ông nhấn mạnh cần bảo đảm phát triển “5 hóa”: số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa hiệu quả, thông minh hóa quản trị và hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp.
Tại phiên họp, Thủ tướng yêu cầu tập trung rà soát đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, bao gồm công tác triển khai Dự án thành phần 1, tình hình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thành phần 2, và các vướng mắc liên quan. Ông cũng quan tâm đến tình hình triển khai Hiệp định phương án nối ray, xây dựng cầu đường sắt qua biên giới, cũng như công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư ở các địa phương.
Đối với Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao trục bắc-nam, Thủ tướng yêu cầu báo cáo tình hình triển khai các nhiệm vụ được giao, kế hoạch cụ thể trong thời gian tới, công tác lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và các vấn đề liên quan việc lập hướng tuyến. Ông đề nghị các giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Ngoài ra, Thủ tướng cũng yêu cầu báo cáo về tình hình triển khai các dự án đường sắt đô thị và các tuyến đường sắt khác như tuyến từ Sân bay Gia Bình đi Quảng Ninh do Tập đoàn Vingroup thực hiện, cũng như dự án đường sắt Hạ Long-Móng Cái do tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư.
Báo cáo từ Bộ Xây dựng
Bộ Xây dựng cho biết, từ sau Phiên họp thứ sáu của Ban Chỉ đạo ngày 31/1 đến nay, Lãnh đạo Chính phủ đã giao 22 nhiệm vụ cho các bộ, ngành và địa phương. Đến nay, đã hoàn thành 8 nhiệm vụ, 12 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn và 2 nhiệm vụ quá hạn do cần lấy ý kiến nhiều bộ, ngành liên quan. Về hoàn thiện thể chế, chính sách, công tác xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai đầu tư xây dựng các dự án đường sắt đến nay đã cơ bản hoàn thành.
Cụ thể, Quốc hội đã ban hành 3 Luật và 2 Nghị quyết; Chính phủ ban hành 6 Nghị định và 3 Nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 1 Đề án; Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ban hành 1 Nghị quyết và Thành phố Hồ Chí Minh ban hành 1 Nghị quyết. Ngoài ra, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang trình Thủ tướng Chính phủ các đề án liên quan.
Về đào tạo nhân lực, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam. Các bộ và địa phương đang tập trung chỉ đạo triển khai Đề án này. Bộ Xây dựng đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án và đang xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cho năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng đã xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho các tuyến đường sắt quan trọng.
Đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, công tác lập Báo cáo nghiên cứu khả thi đang được triển khai, với kế hoạch hoàn thành trong tháng 3/2026 để tổ chức lựa chọn các tư vấn trong quý II/2026. Về lựa chọn đối tác công nghệ, Bộ Xây dựng đã hoàn thiện Báo cáo và báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ. Công tác giải phóng mặt bằng cũng được các địa phương tích cực triển khai, với việc rà soát nhu cầu vốn năm 2026 để phân khai kế hoạch trong tháng 3/2026.
