Phát biểu khai mạc phiên họp quan trọng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai các dự án đường sắt, với năm mục tiêu chiến lược được đặt ra. Những mục tiêu này không chỉ định hướng cho sự phát triển hạ tầng mà còn tác động sâu rộng đến nền kinh tế và đời sống xã hội.
Năm mục tiêu then chốt cho phát triển đường sắt
Theo Thủ tướng, việc đẩy mạnh các dự án đường sắt sẽ đạt được năm mục tiêu cốt lõi. Thứ nhất, tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP, hướng tới mục tiêu đạt 10% trở lên từ năm 2026 và các năm tiếp theo. Thứ hai, giúp kéo giảm chi phí logistics, từ đó nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Thứ ba, góp phần giảm thiểu tình trạng ùn tắc giao thông tại các đô thị lớn, vốn là vấn đề nhức nhối lâu nay. Thứ tư, mở ra không gian mới cho phát triển đô thị, khu công nghiệp và khu kinh tế, tạo đà cho quá trình đô thị hóa. Thứ năm, thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp đường sắt, từng bước xây dựng nền tảng công nghiệp nội địa.
Chủ trương nhất quán từ lãnh đạo cao nhất
Thủ tướng nêu rõ, thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đặc biệt là Tổng Bí thư đã dành sự quan tâm, chỉ đạo tích cực cho sự phát triển của ngành công nghiệp đường sắt. Nhờ chủ trương này, lĩnh vực đường sắt đã có những chuyển biến tích cực về nhận thức, tư duy và cách làm. Tinh thần mạnh dạn giao cho khu vực tư nhân tham gia nhằm huy động mọi nguồn lực, theo đúng tinh thần của Nghị quyết 68, đã tạo ra động lực mới.
Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức. Các công trình và dự án đường sắt thường có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và đi qua nhiều địa hình, địa chất phức tạp. So với yêu cầu đặt ra, chúng ta vẫn cần nỗ lực nhiều hơn nữa. Đồng thời, công tác phòng, chống tham nhũng và tiêu cực phải được đặt lên hàng đầu để đảm bảo hiệu quả và minh bạch.
Yêu cầu về công nghệ và tinh thần tự lực
Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn công nghệ phù hợp và đối tác nước ngoài phải cam kết chuyển giao công nghệ. Mục tiêu là tìm ra con đường tốt nhất để phát triển đường sắt với tinh thần tự lực, tự cường. Trong đó, nguồn lực bên trong được xác định là yếu tố cơ bản, chiến lược, lâu dài và có tính quyết định. Trong khi đó, nguồn lực bên ngoài đóng vai trò quan trọng, thường xuyên và tạo đột phá.
Định hướng '5 hóa' và '4 không'
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu việc triển khai các dự án đường sắt phải tuân thủ theo hướng '5 hóa', bao gồm:
- Số hóa
- Xanh hóa
- Tối ưu hóa hiệu quả
- Thông minh hóa quản trị
- Hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp
Đồng thời, phải thực hiện '4 không':
- Không lãng phí một ngày
- Không chậm trễ một tuần
- Không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng
- Không để bị động trong một năm
Thủ tướng cũng chỉ đạo chấm dứt tâm lý 'tháng Giêng là tháng ăn chơi', yêu cầu các đại biểu tại phiên họp phải khẩn trương rà soát việc thực hiện các nhiệm vụ đã được giao từ Phiên họp thứ 6. Trọng tâm là đánh giá tiến độ, xác định những khó khăn, vướng mắc và điểm nghẽn cần được tháo gỡ kịp thời.
Các dự án trọng điểm cần đẩy nhanh tiến độ
Phiên họp cũng tập trung thảo luận về các giải pháp để thúc đẩy triển khai một loạt dự án đường sắt trọng điểm, bao gồm:
- Dự án thành phần 1 và Dự án thành phần 2 thuộc dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
- Việc nối ray và kết nối đường sắt qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc.
- Tiến độ khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam.
- Tình hình triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
- Việc triển khai các tuyến đường sắt Gia Bình – Hạ Long và Lạng Sơn – Hà Nội.
- Việc xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt.
Hoàn thiện các đề án và nghị quyết quan trọng
Hiện nay, các bộ, ngành và địa phương đang khẩn trương hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt. Đồng thời, hoàn thiện để trình Chính phủ Nghị quyết triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Đối với Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cần thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán các hiệp định và các công việc liên quan. Các nhiệm vụ cụ thể cần hoàn thành bao gồm phương án xử lý đất quốc phòng, công trình giao cắt với tuyến đường sắt, phương án cấp thoát nước khu vực ga, hoàn trả hệ thống hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến, thỏa thuận về mỏ vật liệu và bãi đổ thải, cũng như phương án kiến trúc nhà ga và cầu cấp II trở lên trong đô thị.
Phiên họp đã thể hiện quyết tâm cao của Chính phủ trong việc đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, coi đây là động lực then chốt cho phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.
