Dịp cận Tết Nguyên đán, lưu lượng ô tô cá nhân di chuyển về quê tăng đột biến, kéo theo nhiều thông tin nhiễu loạn trên các hội nhóm và diễn đàn mạng xã hội về các quy định mới liên quan đến thiết bị giám sát hành trình và camera ghi hình người lái. Nhiều chủ xe tỏ ra lo lắng về nguy cơ bị xử phạt hành chính nếu không trang bị các thiết bị này. Tuy nhiên, căn cứ vào quy định pháp luật hiện hành, có một số điểm quan trọng mà người sử dụng ô tô cá nhân cần phải lưu ý để tránh hiểu lầm.
Quy định chỉ áp dụng cho xe kinh doanh dịch vụ
Theo khoản 2, điều 35 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, được sửa đổi và bổ sung bởi khoản 6, điều 7 của Luật số 118/2025/QH15, danh mục phương tiện bắt buộc phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe được quy định cụ thể. Danh sách này bao gồm ô tô kinh doanh vận tải hành khách, ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa, ô tô đầu kéo, xe cứu thương và xe vận tải nội bộ.
Như vậy, đối với mục đích sử dụng cá nhân hoặc phục vụ nhu cầu di chuyển của gia đình, pháp luật không đưa ra yêu cầu bắt buộc về việc lắp đặt camera giám sát bên trong khoang lái. Điều này có nghĩa là các chủ xe ô tô gia đình có thể yên tâm rằng họ không vi phạm quy định nếu không trang bị thiết bị này.
Lộ trình thực hiện cho xe kinh doanh
Luật số 118 đã đưa ra những mốc thời gian cụ thể để hỗ trợ các đơn vị vận tải chuẩn bị từ sớm. Theo điểm b, khoản 20, điều 7 của Luật số 118, quy định lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ, ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa (trừ xe đầu kéo) và xe vận tải nội bộ chỉ bắt đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 1 năm 2028.
Đối với xe đầu kéo và ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên, việc lắp đặt tiếp tục thực hiện theo các quy định về kinh doanh vận tải hiện hành, không có thay đổi đáng kể so với trước đây.
Phân biệt giữa xe gia đình và xe dịch vụ
Người dùng cần phân biệt rõ giữa mục đích sử dụng xe gia đình và xe chạy dịch vụ công nghệ. Nếu phương tiện được đăng ký biển số trắng và chỉ sử dụng cho nhu cầu cá nhân, chủ xe hoàn toàn không cần lắp camera ghi hình người lái. Việc trang bị thêm các thiết bị như camera hành trình hay camera giám sát trên xe gia đình hiện nay dựa trên tinh thần tự nguyện, nhằm tăng cường an ninh hoặc lưu trữ bằng chứng khi xảy ra va chạm.
Cơ quan chức năng không thực hiện xử phạt lỗi thiếu camera giám sát đối với nhóm đối tượng này, do đó các chủ xe có thể yên tâm trong hành trình di chuyển dịp Tết.
Quy định cho xe cá nhân kinh doanh
Đối với những trường hợp sử dụng xe cá nhân dưới 8 chỗ để kinh doanh vận tải, dù luật đã quy định bắt buộc lắp đặt camera ghi hình người lái, nhưng lộ trình xử phạt cũng chỉ bắt đầu từ năm 2028. Tuy nhiên, các phương tiện này cần phải đảm bảo lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và tuân thủ các điều kiện kinh doanh vận tải theo quy định hiện hành để tránh vi phạm.
Việc nắm rõ các mốc thời gian và đối tượng áp dụng giúp loại bỏ tâm lý lo ngại trước những thông tin sai lệch đang lan truyền. Ô tô gia đình không thuộc diện phải lắp camera "soi" người lái, do đó hành trình hồi hương dịp Tết sẽ không bị gián đoạn bởi các lỗi vi phạm liên quan đến thiết bị này. Điều này góp phần đảm bảo an toàn và thuận lợi cho người tham gia giao thông trong mùa lễ hội quan trọng.
