Việc độ xe máy 50 cc để nâng dung tích xy-lanh không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông mà còn dẫn đến các khoản tiền phạt khá lớn. Theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024, xe gắn máy được định nghĩa là xe có 2 hoặc 3 bánh chạy bằng động cơ, thiết kế để hoạt động trên đường bộ với vận tốc tối đa không quá 50 km/h. Nếu sử dụng động cơ nhiệt, dung tích xy-lanh không được vượt quá 50 cc; đối với động cơ điện, công suất motor không quá 4 kW.
Nguy cơ mất an toàn khi độ xe
Điều 59 Luật Giao thông 2024 quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên được phép điều khiển xe gắn máy. Khoản 4 Điều 56 nêu rõ người lái xe phải hiểu biết quy tắc giao thông, có kỹ năng điều khiển phương tiện và đủ điều kiện về độ tuổi, sức khỏe. Học sinh THPT tại Việt Nam là nhóm đủ điều kiện cầm lái xe gắn máy mà không cần giấy phép lái xe. Tuy nhiên, việc giới hạn dung tích động cơ dưới 50 cc và tốc độ tối đa 50 km/h nhằm đảm bảo an toàn cho nhóm người này.
Do không yêu cầu giấy phép lái xe, học sinh thường không trải qua đào tạo chính quy về an toàn giao thông và kỹ năng lái xe. Việc độ xe để nâng dung tích xy-lanh lên hơn 150 cc khiến xe vượt quá khả năng kiểm soát của người lái, đặc biệt là học sinh chưa được đào tạo bài bản. Hệ thống khung, lốp và phanh của xe gắn máy chỉ được thiết kế cho tốc độ tối đa 50 km/h; khi xe chạy nhanh hơn, phanh không đủ đáp ứng, dễ dẫn đến tai nạn.
Theo Cục CSGT, phương pháp độ xe thường dùng là đôn dên (thay tay dên dài hơn) kết hợp xoáy nòng (mở rộng đường kính xi-lanh và lắp piston lớn hơn) để tăng dung tích thực tế của động cơ.
Mức phạt tiền triệu khi độ xe
Ngoài nguy cơ mất an toàn, việc độ xe 50 cc lên hơn 150 cc còn bị phạt theo Nghị định 168. Điểm b khoản 8 Điều 31 quy định hành vi tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của mô tô, xe gắn máy bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng.
Sau khi độ, xe vượt tiêu chuẩn xe gắn máy và trở thành mô tô theo Điều 34 Luật Giao thông 2024. Người điều khiển phương tiện có dung tích động cơ trên 50 cc phải đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe hạng A1 hoặc A. Việc để học sinh THPT sử dụng loại xe này, dù là sản phẩm độ chế, vẫn bị coi là vi phạm pháp luật.
Khoản 10 Điều 32 Nghị định 168 quy định phạt từ 8 đến 10 triệu đồng đối với chủ xe khi giao xe hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông.
Như vậy, độ xe máy 50 cc không chỉ gây nguy hiểm mà còn dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Người dân, đặc biệt là học sinh và phụ huynh, cần tuân thủ quy định để đảm bảo an toàn và tránh bị phạt.
