Chính phủ ban hành Nghị định 81 về xử phạt giao thông đường sắt, bãi bỏ Nghị định 100
Mới đây, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 81/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt. Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 15 tháng 5 năm 2026, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn giao thông tại Việt Nam.
Bãi bỏ Nghị định 100 và chuyên biệt hóa quản lý
Nghị định 81 bãi bỏ toàn bộ Nghị định số 100/2019/NĐ-CP (thường được gọi là Nghị định 100), vốn quy định xử phạt vi phạm hành chính trong cả lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt. Việc bãi bỏ này không có nghĩa là dừng xử phạt vi phạm giao thông, mà nhằm mục đích tách bạch và điều chỉnh theo từng lĩnh vực chuyên ngành, giúp quản lý hiệu quả và minh bạch hơn.
Trước đó, từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, Nghị định số 168/2024 (Nghị định 168) đã có hiệu lực, thay thế các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của Nghị định 100. Với sự ra đời của Nghị định 81, phần quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt còn lại của Nghị định 100 cũng đã được thay thế hoàn toàn.
Quy định xử phạt nghiêm khắc và cơ chế trừ điểm
Theo các quy định hiện hành, các hành vi vi phạm về trật tự, an toàn giao thông đường bộ sẽ được xử phạt theo các nghị định chuyên ngành tương ứng, trong đó áp dụng cơ chế trừ điểm và phục hồi điểm giấy phép lái xe. Đáng chú ý, Nghị định 168 quy định: đối với hành vi vi phạm nồng độ cồn, bên cạnh việc phạt hành chính lên đến 40 triệu đồng, người vi phạm còn có thể bị trừ điểm giấy phép lái xe hoặc tước quyền sử dụng bằng lái.
Cụ thể, với ô-tô, mức phạt tiền từ 30 đến 40 triệu đồng sẽ được áp dụng đối với người điều khiển xe trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá 80mg/100ml máu hoặc vượt quá 0,4mg/1 lít khí thở. Đồng thời, hình thức tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22 đến 24 tháng cũng được áp dụng. Đối với xe máy, mức phạt tiền từ 8 đến 10 triệu đồng và tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22 đến 24 tháng cho các trường hợp vi phạm tương tự.
Ý kiến chuyên gia và cơ quan chức năng
Luật sư Nguyễn Thị Phương Loan, Giám đốc Công ty luật TNHH Noah (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định: "Việc bãi bỏ Nghị định 100 và thay thế bằng các quy định khác thể hiện xu hướng hoàn thiện pháp luật theo hướng chuyên biệt hóa và hiện đại hóa. Các văn bản mới không chỉ kế thừa mà còn phát triển cơ chế xử phạt theo hướng minh bạch, chi tiết và có tính răn đe bền vững hơn."
Bà Loan cũng cho rằng cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ xử phạt hành chính đơn thuần sang quản lý hành vi dài hạn của người điều khiển phương tiện, qua đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật một cách tự giác.
Đại diện Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cũng khẳng định: với các hành vi vi phạm thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước khác có liên quan đến giao thông nhưng chưa được quy định trong các nghị định chuyên ngành, việc xử lý sẽ căn cứ theo các quy định xử phạt vi phạm hành chính tương ứng của từng lĩnh vực.
Nâng cao văn hóa giao thông và giảm thiểu tai nạn
Năm 2025 là năm đầu tiên triển khai đồng bộ hệ thống pháp luật mới về trật tự an toàn giao thông đường bộ, tạo bước chuyển rõ nét từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực thi nghiêm minh, thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Tuy nhiên, số vụ tai nạn giao thông vẫn ở mức cao, đòi hỏi những nỗ lực không ngừng.
Nhiều chuyên gia cho rằng, việc tách bạch, chuyên ngành hóa từng lĩnh vực quản lý sẽ góp phần thực hiện tốt hơn các quy định của pháp luật. Cùng đó, việc thiết lập khung xử phạt riêng cho lĩnh vực đường sắt được kỳ vọng giảm thiểu tai nạn giao thông đường sắt, trong bối cảnh liên tục xảy ra các vụ tai nạn nghiêm trọng.
Nghị định 81 quy định: nhân viên đường sắt trực tiếp phục vụ chạy tàu có thể bị phạt lên tới 40 triệu đồng nếu làm việc khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt ngưỡng hoặc có chất ma túy trong cơ thể. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép lái tàu từ 10 đến 24 tháng.
Điều 13 Nghị định 81 cũng quy định: phạt 18-20 triệu đồng đối với người điều khiển ô-tô vượt rào chắn hoặc không chấp hành tín hiệu đèn đỏ tại đường ngang; người điều khiển mô-tô, xe gắn máy vượt rào chắn khi chắn đang dịch chuyển hoặc khi đèn đỏ đã bật sáng bị phạt từ 4-6 triệu đồng.
Mục tiêu và giải pháp trong tương lai
Theo Đại tá Phạm Quang Huy, Phó Cục trưởng Cảnh sát giao thông, các quy định mới không chỉ cụ thể hóa chế tài xử phạt vi phạm giao thông, mà còn đánh dấu bước chuyển từ tư duy "cấm đoán" sang "quản trị hành vi", hướng tới xây dựng nét đẹp văn hóa giao thông, thượng tôn pháp luật và đảm bảo an toàn cho mỗi gia đình.
Năm 2026, Ủy ban An toàn giao thông quốc gia đặt mục tiêu tiếp tục kiềm chế và kéo giảm tai nạn giao thông trên cả ba tiêu chí: số vụ, số người chết và số người bị thương. Để đạt được mục tiêu này, ngoài chế tài xử phạt nghiêm khắc, cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, như đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật và giải quyết tốt những bất cập của hạ tầng giao thông.
