Tuyến Metro Số 3: Đòn Bẩy Phát Triển Cho Siêu Đô Thị TP.HCM Và Vùng Phía Đông
Cuối tháng 3 vừa qua, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã chính thức giao nhiệm vụ cho Ban quản lý đường sắt đô thị (MAUR) làm chủ đầu tư và chuẩn bị đầu tư tuyến metro số 3. Tuyến đường sắt đô thị này sẽ kết nối các đô thị phía đông, bao gồm Vũng Tàu, Bà Rịa và Phú Mỹ, với tổng vốn đầu tư dự kiến lên đến khoảng 4,83 tỷ USD theo báo cáo khả thi.
Giải Pháp Căn Bản Cho Kết Nối Giao Thông Và Logistics
Theo đánh giá của các chuyên gia, quyết định này cùng với chủ trương kéo dài metro đến các đô thị ở Bình Dương là một bước đột phá quan trọng trong việc hiện thực hóa chiến lược "1 không gian-3 vùng phát triển" của siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập. Cụm cảng container nước sâu Cái Mép-Thị Vải tại thành phố Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, dù là cửa ngõ hướng biển ấn tượng, nhưng chưa phát huy hết tiềm năng do hạn chế về kết nối giao thông.
Thạc sĩ, kiến trúc sư Ngô Anh Vũ, Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng tuyến metro số 3 sẽ giúp giảm tải cho Quốc lộ 51 vốn đã quá tải trong nhiều năm, đồng thời tách biệt dòng di chuyển giữa hành khách và hàng hóa nặng. Ông phân tích: "Nếu liên kết được Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm với hai cửa ngõ quốc tế là sân bay Long Thành và cụm cảng Cái Mép-Thị Vải, TP.HCM sẽ hình thành chuỗi cung ứng logistics, trung tâm lưu thông hàng hóa và thương mại điện tử quốc tế."
Thúc Đẩy Du Lịch Và Đô Thị Biển
Bên cạnh lợi ích giao thông, tuyến metro số 3 còn được kỳ vọng đóng vai trò then chốt trong việc phát triển du lịch và đô thị biển tại Vũng Tàu. Trong nhiều năm qua, ngành du lịch ở đây chưa tương xứng với tiềm năng do hạ tầng giao thông kết nối yếu kém, đặc biệt là tình trạng kẹt xe trên Quốc lộ 51 vào các ngày lễ, Tết.
Ông Phạm Ngọc Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: "Dư địa phát triển du lịch ở vùng phía đông còn rất lớn với biển, sông, núi, nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Cùng với các dự án hạ tầng như đường cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu và đường ven biển 994, metro số 3 sẽ mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ cho khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu."
Địa điểm du lịch nổi bật như Hồ Tràm, với các khu nghỉ dưỡng đẳng cấp, sẽ được hưởng lợi từ sự kết nối liên hoàn khi tuyến metro này hoàn thành cùng với đường ven biển 994 và đường cao tốc đô thị nối Hồ Tràm với sân bay Long Thành sắp khởi công.
Áp Dụng Mô Hình TOD Để Phát Triển Bền Vững
Phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) là mô hình quy hoạch tích hợp các khu dân cư, thương mại và dịch vụ mật độ cao xung quanh các nhà ga metro, nhằm giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tối ưu hóa sử dụng đất. Nhiều chuyên gia khẳng định việc phát triển metro số 3 theo mô hình TOD sẽ giúp hạn chế sự mở rộng đô thị thiếu kiểm soát và tạo điều kiện giãn dân từ nội thành ra các đô thị vệ tinh.
Thành phố đã có chủ trương gắn đô thị với giao thông ngay từ khâu quy hoạch, khuyến khích hợp tác công-tư (PPP) để tăng tính khả thi. Thạc sĩ Ngô Anh Vũ chỉ ra rằng khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu dù chưa đô thị hóa cao nhưng đang đối mặt với áp lực lớn về giải phóng mặt bằng và kết nối đa phương thức.
Để giải quyết thách thức này, thành phố đang hoàn thiện cơ chế thu hồi giá trị thặng dư từ đất, bao gồm phí hưởng lợi từ khai thác hạ tầng và đấu giá quyền phát triển, dựa trên các nghị quyết của Quốc hội và Hội đồng nhân dân thành phố. Những chính sách ưu tiên và cơ chế vượt trội này sẽ giúp huy động nguồn lực xã hội, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện mạng lưới metro toàn thành phố.
