Bộ Xây dựng yêu cầu làm rõ bài toán nhu cầu vận tải cho dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ
Hạn nộp hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ đã được nêu rõ trong văn bản kết luận của cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng chủ trì trước Tết Nguyên đán 2026. Theo đó, hồ sơ dự án cần được rà soát và bổ sung một cách toàn diện, với trọng tâm là dự báo nhu cầu vận tải trên hành lang kinh tế trọng điểm TP.HCM - Cần Thơ.
Phân tích chi tiết các yêu cầu kỹ thuật và kinh tế
Bộ Xây dựng yêu cầu tính toán lại sự phân bổ giữa các phương thức vận tải như đường bộ, đường thủy, hàng hải và hàng không. Đồng thời, cần cập nhật các kịch bản tăng trưởng và bối cảnh mở rộng hệ thống cao tốc trong khu vực. Dữ liệu phải làm rõ luồng hành khách, hàng hóa cùng điểm đi và điểm đến để xác định vai trò thực tế của tuyến đường sắt này.
Bộ cũng nhấn mạnh việc củng cố về sự cần thiết đầu tư, coi đây là cơ sở then chốt khi dự án phải cạnh tranh nguồn lực với nhiều công trình hạ tầng lớn khác. Tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ có tổng chiều dài hơn 175km, được kỳ vọng sẽ chia sẻ áp lực cho đường bộ trên hành lang kinh tế phía Nam.
Yêu cầu kỹ thuật cụ thể và phương án đầu tư
Về mặt kỹ thuật, hồ sơ phải làm rõ cơ sở lựa chọn quy mô tuyến trong giai đoạn phân kỳ, bao gồm việc quyết định đường đơn hay đường đôi. Bên cạnh đó, cần bổ sung phương án đầu tư các cầu theo quy mô dài hạn, đặc biệt khi Bộ đã thống nhất cầu Cần Thơ 2 sẽ dùng chung cho đường sắt và đường bộ.
Các tính toán kỹ thuật - kinh tế phải bám sát phương án này. Ngoài ra, tư vấn cần bổ sung bảng so sánh các phương án tốc độ thiết kế 120km/h, 160km/h và 200 km/h; phân tích lựa chọn tuyến đi trên cao hay đi trên mặt đất, nhất là khi qua các khu vực đô thị, và phương án phân kỳ để tránh gián đoạn khai thác.
Một điểm nhấn quan trọng khác là phương án ga Cần Thơ phải bảo đảm kết nối thuận lợi với tuyến đường sắt Cần Thơ - Cà Mau trong tương lai, nhằm tránh đầu tư chồng chéo và đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống.
Ước tính chi phí và phương án huy động vốn
Không chỉ dừng lại ở khâu xây dựng, Bộ Xây dựng yêu cầu hồ sơ lần này phải bổ sung ước tính chi phí vận hành, bảo dưỡng, duy tu và sửa chữa lớn trong suốt vòng đời dự án. Đồng thời, cần rà soát lại tổng mức đầu tư và phương án huy động vốn để đảm bảo tính khả thi và bền vững.
Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận gửi Bộ Xây dựng vào cuối tháng 9/2025, tuyến đường sắt này là đường sắt điện khí hóa, khổ tiêu chuẩn 1.435mm, với khả năng vận chuyển chung hành khách và hàng hóa. Giai đoạn 1 dự kiến đầu tư đường đơn, điện khí hóa, tốc độ thiết kế 160 km/h, và định hướng lâu dài là phát triển thành đường đôi.
Thông tin chi tiết về dự án và mục tiêu phát triển
Tuyến đi qua 5 địa phương bao gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ. Để hiện thực hóa dự án, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận kiến nghị áp dụng hình thức đầu tư công bằng vốn ngân sách nhà nước, dựa trên kinh nghiệm quốc tế cho thấy các dự án đường sắt theo hình thức PPP thường không mang lại hiệu quả kỳ vọng.
Sơ bộ, suất đầu tư của dự án rơi vào khoảng 16,97 triệu USD/km, với nhu cầu vốn lên tới 98.070 tỷ đồng cho giai đoạn 2026 - 2030 và gần 79.990 tỷ đồng cho giai đoạn 2031 - 2035. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu khởi công giai đoạn 1 trong năm 2027 và đưa vào khai thác từ năm 2035.
Khi hình thành, tuyến đường sắt này không chỉ giúp giảm tải cho đường bộ, tháo gỡ nút thắt logistics làm giảm chi phí hàng hóa, mà còn là giải pháp giao thông "xanh", góp phần giảm ùn tắc, tai nạn và lượng phát thải carbon. Điều này hỗ trợ thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.
Sau khi Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và tư vấn hoàn thiện hồ sơ trước hạn 3/3, Vụ Kế hoạch - Đầu tư thuộc Bộ Xây dựng sẽ chủ trì, phối hợp với Cục Đường sắt Việt Nam để rà soát và báo cáo Bộ trưởng về phương án chuẩn bị đầu tư. Trong đó, có định hướng cho đoạn Cần Thơ - Cà Mau, nhằm bảo đảm tính đồng bộ của trục đường sắt về Đồng bằng sông Cửu Long.
