Cao tốc Bắc-Nam phía Đông: Hoàn thành 214km, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương đưa vào khai thác
Theo thông báo kết luận mới nhất, trên địa bàn các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa, tuyến cao tốc bắc-nam phía đông đã đạt được tiến độ đáng kể với 214km hoàn thành trong tổng số 267km từ Quảng Ngãi đến phía nam hầm Cù Mông. Trong thời gian qua, các chủ đầu tư và nhà thầu đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, thách thức để triển khai thi công, qua đó hoàn thành các dự án đúng và thậm chí vượt tiến độ so với hợp đồng đã ký kết.
Tiến độ cụ thể của các dự án thành phần
Trong số các dự án thành phần, hai dự án Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (88km) và Hoài Nhơn-Quy Nhơn (hơn 70km) đã hoàn thành phần xây dựng, đủ điều kiện đưa vào khai thác. Đối với đoạn Quy Nhơn-Chí Thạnh, 41km/61km đã hoàn thành, trong khi đoạn Chí Thạnh-Vân Phong đã hoàn thành 12km/48km. Cả hai đoạn này dự kiến sẽ hoàn thành toàn bộ vào tháng 3/2026.
Để tuyến cao tốc sớm phát huy hiệu quả đầu tư, tạo động lực phát triển, liên kết vùng cũng như phục vụ nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo các chủ đầu tư và cơ quan liên quan huy động tối đa nguồn lực, khẩn trương hoàn thiện các thủ tục nghiệm thu để đưa các đoạn tuyến đã thi công xong vào khai thác trước ngày 10/3.
Thách thức và yêu cầu từ Thủ tướng
Đối với 53km còn lại thuộc đoạn Quy Nhơn-Chí Thạnh và Chí Thạnh-Vân Phong, do ảnh hưởng của mưa lũ cuối năm 2025, Thủ tướng yêu cầu tập trung nguồn lực, hoàn thành toàn bộ trong tháng 3/2026. Tại dự án Quy Nhơn-Chí Thạnh, còn lại một số hạng mục, trong đó lớn nhất là gia cố mái ta-luy phát sinh do đợt mưa lũ cuối tháng 12/2025 ở gói 12XL và 13XL. Ban Quản lý dự án 85 cho biết toàn bộ dự án phấn đấu hoàn thành trong tháng 3/2026.
Dự án Chí Thạnh-Vân Phong, theo báo cáo từ Ban Quản lý dự án 7, đã thực hiện được gần 94% giá trị hợp đồng. Khối lượng còn lại chủ yếu là kết cấu áo đường, trong đó còn khoảng 6km tuyến chính chưa thảm bê-tông nhựa, và cũng phấn đấu hoàn thành trong tháng 3/2026.
Vấn đề quản lý và lãng phí nguồn vốn
Trên thực tế, việc nhiều tuyến cao tốc đã cơ bản hoàn thiện nhưng vẫn chưa được đưa vào sử dụng đang gây lãng phí nguồn vốn đầu tư lên đến hàng trăm nghìn tỷ đồng. Một trong những vấn đề đặt ra là cần sớm tháo gỡ sự chồng chéo trong quy trình quản lý và nghiệm thu công trình.
Bộ Xây dựng là cơ quan tham mưu, đề xuất chủ trương đầu tư, đồng thời theo dõi, kiểm soát quá trình triển khai thực hiện của các Ban Quản lý dự án và nhà thầu thi công. Tuy nhiên, ở khâu cuối, đơn vị thuộc Bộ là Hội đồng Kiểm tra Nhà nước về công tác nghiệm thu công trình xây dựng tiếp tục thực hiện việc rà soát, đánh giá hồ sơ nghiệm thu trước khi công trình được đưa vào khai thác.
Nhiều ý kiến cho rằng, cơ chế kiểm tra nhiều tầng nấc này về nguyên tắc nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn công trình, nhưng nếu thiếu sự phối hợp nhịp nhàng, rõ đầu mối, rõ thời hạn xử lý thì rất dễ làm kéo dài thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến tiến độ đưa các dự án đã hoàn thành vào sử dụng.
Tác động đến người dân và doanh nghiệp
Việc công trình hoàn thành nhưng không thể đưa vào sử dụng không chỉ gây lãng phí nguồn vốn đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp. Trong khi đường cao tốc đã cơ bản hoàn thiện, phương tiện vẫn phải lưu thông chen chúc trên tuyến quốc lộ cũ với mật độ dày đặc.
Vào giờ cao điểm, nhiều đoạn thường xuyên xảy ra ùn ứ, đặc biệt là khu vực đông dân cư, khu vực có nhiều xe tải và xe container lưu thông, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn giao thông và gây bức xúc cho người tham gia giao thông.
Anh Trần Minh Duy, một tài xế xe tải chạy tuyến bắc-nam, chia sẻ: “Chúng tôi đi qua đoạn này hằng tuần. Đường cao tốc nhìn rất đẹp nhưng chưa cho xe chạy. Quốc lộ thì đông đúc, nhiều lúc kẹt xe, vừa tốn thời gian vừa tốn nhiên liệu. Nếu cao tốc sớm thông xe, chi phí vận chuyển sẽ giảm đáng kể.”
Chị Nguyễn Bích Thuỷ từ Quảng Ngãi, hiện đang làm việc tại Hoài Nhơn (Gia Lai), cho biết: “Nếu tuyến cao tốc đi vào hoạt động, thời gian di chuyển của người dân sẽ được rút ngắn rất nhiều. Chúng tôi chờ đợi tuyến cao tốc này để đi lại đỡ vất vả, nhưng khi thấy đường đã hoàn thành mà vẫn chưa được đi thì ai cũng sốt ruột.”
Kỳ vọng từ góc độ kinh tế
Ở góc độ kinh tế, nhiều doanh nghiệp địa phương kỳ vọng tuyến cao tốc sẽ mở ra cơ hội mới cho giao thương và du lịch. Nhiều đơn vị đã lên kế hoạch mở rộng dịch vụ khi đường cao tốc hoàn thành nhưng đến nay chưa thể triển khai vì tuyến đường vẫn chưa được khai thác.
Một chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch cho biết, việc rút ngắn thời gian di chuyển giữa các tỉnh sẽ giúp thu hút khách nội địa, tạo điều kiện hình thành thêm nhiều tour tuyến mới. Khi những “mảnh ghép” này được đưa vào khai thác đồng bộ, không chỉ trục cao tốc bắc-nam phía đông được hoàn thiện, mà còn tạo “cú huých” hạ tầng chiến lược, mở ra không gian phát triển mới cho cả khu vực trong kỷ nguyên mới.
