Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa có những chỉ đạo quan trọng nhằm giảm áp lực chi phí học tập, thi cử và tuyển sinh đối với gia đình và xã hội. Theo thông báo từ Văn phòng Trung ương Đảng, tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 và triển khai Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, người đứng đầu Đảng, Nhà nước đã nêu rõ những tồn tại cần khắc phục.
Áp lực chi phí và bất cập trong giáo dục
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ. Đặc biệt, chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn cho gia đình và xã hội. Tình trạng cạnh tranh vào trường công, trường chất lượng cao và chênh lệch chất lượng giữa các trường vẫn diễn ra. Môi trường giáo dục tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khỏe tâm lý; bạo lực học đường diễn biến phức tạp. Quản lý giáo dục còn nặng về hành chính; nhân lực chuyên trách về dữ liệu, chuyển đổi số, AI và an toàn thông tin còn thiếu, nhất là ở địa phương và các cơ sở giáo dục.
Giải pháp về biên chế và luân chuyển giáo viên
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập là khẩn trương đề xuất phương án biên chế, quản lý biên chế, chế độ, chính sách cho ngành giáo dục và đào tạo. Cần linh hoạt điều động nhân sự, chấm dứt tình trạng thừa thiếu cục bộ, bảo đảm nguyên tắc "ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên". Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu nghiên cứu chuyển đổi cơ chế giao chỉ tiêu, biên chế "cứng" cho từng trường sang áp dụng biên chế linh hoạt, cho phép luân chuyển giáo viên giữa các trường trong cùng một địa bàn.
Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu việc phân cấp giao tổng biên chế cho địa phương tự chủ tuyển dụng và sử dụng dựa trên định mức thực tế học sinh/lớp. Việc rà soát thực trạng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo ở cấp xã và đề xuất phương án xử lý cần hoàn thành trong quý III.
Kiểm soát chi phí và công khai tài chính
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Bộ Giáo dục và chính quyền các tỉnh, thành phố tiến hành kiểm soát chi phí học tập, chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích. "Công khai các khoản thu, chi trong nhà trường, không lạm dụng xã hội hóa giáo dục làm tăng các khoản đóng góp của phụ huynh hoặc thay cho phần ngân sách phải bảo đảm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu quan điểm. Đồng thời, chỉ đạo xử lý nghiêm tình trạng ép học, gợi ý học, gây áp lực với học sinh và phụ huynh; nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử, minh bạch tuyển sinh, điều chỉnh chương trình phù hợp và cải thiện động lực của giáo viên.
Cơ sở vật chất và chuyển đổi công năng
Về cơ sở vật chất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Bộ Tài chính ban hành cơ chế, chính sách, hướng dẫn việc chuyển đổi công năng nhà công vụ, trụ sở cơ quan Nhà nước dôi dư thành cơ sở giáo dục, cơ sở y tế. "Không để lãng phí, xuống cấp các công trình, trụ sở sau sắp xếp trong khi thiếu nơi vui chơi, học tập, khám chữa bệnh", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt. Các địa phương cần tháo gỡ vướng mắc về quỹ đất, thủ tục đầu tư xây dựng trường học tại địa bàn tăng dân số cơ học, đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng khó khăn, biên giới.
Định hướng phát triển giáo dục
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện hồ sơ báo cáo cấp có thẩm quyền cho ý kiến đối với Đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong thang bậc lương sự nghiệp; có cơ chế đặc thù để thu hút các chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành tham gia giảng dạy, nghiên cứu. Đồng thời, xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố, đô thị luân chuyển công tác về các trường ở địa bàn nông thôn, vùng khó khăn.
Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới là chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang quản trị phát triển. Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược của đất nước. Cần rà soát các quy định, định mức đã lạc hậu, cắt giảm thủ tục hành chính, báo cáo hình thức để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và tập trung cho học sinh. Tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng; tập trung đổi mới giáo dục đại học, xây dựng đại học tinh hoa và trung tâm đào tạo xuất sắc; coi trọng việc bảo đảm công bằng về giáo dục trong giai đoạn mới.
