Tiếng Loa Học Bài Ở Xã Miền Núi: Lời Nhắc Nhỏ, Thay Đổi Lớn Cho Cộng Đồng
Ở xã miền núi Ba Lòng, tỉnh Quảng Trị, cứ sau bữa cơm tối, khi kim đồng hồ chỉ đúng 19 giờ, bản nhạc nền quen thuộc lại vang lên từ hệ thống loa truyền thanh thông minh: đã đến giờ học bài của các em học sinh. Khi tiếng loa vừa dứt, những âm thanh ồn ào quen thuộc của loa kéo, karaoke di động cũng lắng xuống một cách tự nhiên. Ti vi trong nhiều gia đình được vặn nhỏ, và không gian buổi tối chuyển sang trạng thái yên tĩnh hơn, nền nếp hơn một cách đáng ngạc nhiên.
Chuông Báo Giờ Quen Thuộc Cho Học Sinh
Với em Phan Quỳnh Thư, học sinh lớp 9 ở thôn Xuân Lâm, tiếng loa học bài đã trở thành "chuông báo giờ" quen thuộc không thể thiếu. Trước đây, dù có ý thức học tập nhưng giờ giấc của Thư chưa đều đặn, khi sớm, khi muộn, và dễ bị xao nhãng bởi những tiếng ồn xung quanh. Từ ngày có lời nhắc qua loa truyền thanh, em chủ động ngồi vào bàn học đúng giờ hơn, tạo thói quen tốt cho bản thân.
"Tiếng loa không tạo áp lực mà giống như một lời nhắc nhở chung cho cả xóm. Nhờ vậy, tụi em tập trung học hơn, bài tập cũng làm xong đầy đủ, nhanh hơn…", Thư chia sẻ một cách hào hứng. Hàng trăm hộ dân ở Ba Lòng cũng dần hình thành thói quen sinh hoạt như thế, với lời nhắc học bài được phát đều đặn mỗi tối, từ thứ hai đến thứ sáu, thông qua hệ thống loa truyền thanh thông minh được cài đặt tự động, không cần người trực. Sự đều đặn ấy âm thầm tạo nên một nền nếp chung, lan tỏa khắp cộng đồng.
Cả Làng Lắng Lại Cho Con Trẻ Học Bài
Với nhiều người dân Ba Lòng, "tiếng loa học bài" không chỉ dành cho học sinh mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc với người lớn. Ông Hoàng Văn Bình, người dân thôn Xuân Lâm, cho rằng đây là cách làm rất nhân văn, vừa nhắc con trẻ học tập, vừa khơi dậy trách nhiệm đồng hành của phụ huynh trong việc giáo dục.
"Trước đây, loa kéo hát rất ồn, không kể giờ giấc, ảnh hưởng đến việc học của trẻ và cả sức khỏe người già. Từ khi có tiếng loa học bài, làng xóm yên tĩnh hơn, ai cũng tự giác", ông Bình nói với niềm tự hào. Ba Lòng có 8 thôn với hơn 1.200 hộ dân, trong đó có nhiều thôn đồng bào dân tộc thiểu số Vân Kiều. Điều kiện kinh tế còn khó khăn, việc quản lý, nhắc nhở con em học tập tại nhà trước đây chưa thực sự hiệu quả, với nhiều em buổi tối mải chơi, tụ tập ngoài đường hoặc bị cuốn theo các sinh hoạt ồn ào.
Xuất phát từ thực tế đó, đầu tháng 9.2025, UBND xã Ba Lòng đã ban hành văn bản triển khai khung giờ học tập tại nhà cho học sinh toàn xã. Mô hình này tận dụng hệ thống loa truyền thanh phủ sóng 8/8 thôn, tạo sự đồng bộ và thống nhất cao. Không dừng lại ở lời nhắc, chính quyền xã còn phối hợp với nhà trường, hội cha mẹ học sinh, các tổ chức đoàn thể và lực lượng công an để tuyên truyền, vận động các chủ dịch vụ karaoke lưu động ký cam kết không hoạt động trong khung giờ học tập. Những buổi tiệc không cần thiết gây tiếng ồn cũng được người dân tự giác hạn chế, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao.
Theo ông Phan Thanh Liệu, Phó chủ tịch UBND xã Ba Lòng, điều quan trọng nhất là sự đồng thuận mạnh mẽ của cộng đồng. "Khi tiếng loa vang lên lúc 19 giờ, mọi người đều tự giác tạo không gian yên tĩnh. Chính sự ủng hộ ấy làm nên hiệu quả của mô hình", ông nhìn nhận với sự phấn khởi. Từ một việc làm nhỏ, không tốn nhiều kinh phí, "tiếng loa học bài" đã cho thấy sức mạnh to lớn của sự đồng lòng. Khi cả cộng đồng cùng lắng lại trong một khung giờ ngắn mỗi tối, những bàn học sáng đèn trở thành hình ảnh đẹp của làng quê, và trong sự yên tĩnh ấy, tinh thần hiếu học được vun bồi một cách tự nhiên như cách những điều tử tế thường bắt đầu.
Lan Tỏa Từ Ba Lòng Đến Lệ Thủy
Tại Quảng Trị, không chỉ ở xã Ba Lòng, mô hình "tiếng loa học bài" còn được triển khai hiệu quả tại xã Lệ Thủy, thể hiện sự lan tỏa tích cực. Đều đặn mỗi tối, lời nhắc qua loa truyền thanh vang lên như một tín hiệu quen thuộc, giúp "giờ học bài" trở thành nếp sinh hoạt chung của cả cộng đồng, với hệ thống loa phát thanh được lắp đặt dọc sông Kiến Giang.
Thầy Lê Viết Cường, Hiệu trưởng Trường THCS An Thủy - người khởi xướng mô hình tại địa phương, cho rằng mục tiêu không chỉ là nhắc học đúng giờ, mà là hình thành thói quen tự học và tinh thần kỷ luật bền vững. "Khi giáo dục được cả cộng đồng quan tâm, hiệu quả sẽ bền vững hơn rất nhiều", thầy chia sẻ với sự tin tưởng. Nhiều em học sinh cho biết từ khi có lời nhắc, các em chủ động sắp xếp thời gian học hợp lý hơn, hạn chế xem ti vi, sử dụng điện thoại buổi tối, cũng như giúp các em có thêm động lực vì "cả xóm cùng học", tạo nên một môi trường học tập tích cực và hỗ trợ lẫn nhau.
