Từ bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ của các trường đại học, nhiều thí sinh sử dụng tổ hợp có môn tiếng Anh nắm giữ lợi thế cạnh tranh lớn khi điểm xét tuyển có thể tăng từ 1 đến 5 điểm.
Điểm thi tiếng Anh thấp, chênh lệch lớn với điểm quy đổi
Một thí sinh tại Hà Nội cho biết: "Em đăng ký xét tuyển vào ĐH Kinh tế quốc dân tổ hợp D01. Nhờ có chứng chỉ IELTS nên sau khi quy đổi, điểm xét tuyển cao nhất của em rơi vào phương thức xét kết hợp giữa điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia Hà Nội và IELTS, với tổng điểm sau khi quy đổi là 26,5. Nếu dùng điểm thi tiếng Anh tại kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tại phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp thì điểm của em thấp hơn nhiều."
Một thí sinh khác đăng ký xét tuyển vào ĐH Kinh tế quốc dân, với tổ hợp D01 được 25 điểm (toán 8,5; văn 8; tiếng Anh 8,5). Thí sinh này có IELTS 7.5, sau khi quy đổi sẽ có 26,5 điểm, chênh nhau 1,5 điểm. Năm nay, ĐH Kinh tế quốc dân quy đổi IELTS 5.5 = 8 điểm; 6.0 = 8,5 điểm; 6.5 = 9 điểm; 7.0 = 9,5 điểm và 7.5-9 = 10 điểm. Như vậy, thí sinh có IELTS 7.5, sau khi quy đổi thành 10 điểm, tăng 1,5 điểm so với điểm thi tốt nghiệp THPT là 8,5.
Tương tự, phụ huynh N.N tại TP.HCM cho biết: "Con tôi có IELTS 6.5 nhưng thi tốt nghiệp chỉ được 4,5 điểm vì đề quá khó. Tổ hợp A01 (toán, lý, Anh), cháu được 18 điểm nhưng sau khi quy đổi môn tiếng Anh cháu tăng 4 điểm là tổng thành 22 điểm, tự tin hơn khi đặt nguyện vọng vào Trường ĐH Nguyễn Tất Thành."
Với IELTS 6.0-6.5, tại nhiều trường ĐH có mức quy đổi thành 7,5-10 điểm như Trường ĐH Ngoại thương, ĐH Bách khoa Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường ĐH Thương mại, Trường ĐH Nha Trang, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, Học viện Nông nghiệp VN, Trường ĐH Điện lực... Như vậy điểm thi của con phụ huynh N.N chênh với điểm quy đổi tại một số trường cao nhất tới 5,5 điểm.
Điểm IELTS phổ biến mà các trường quy đổi là 5.0. Tại mức này, nhiều trường quy thành 8 điểm môn tiếng Anh như ĐH Bách khoa Hà Nội, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội, Học viện Nông nghiệp VN, Trường ĐH CMC, Trường ĐH Y dược (ĐH Huế)... Có trường tính thành 8,5 điểm như Trường ĐH Lâm nghiệp, Trường ĐH Điện lực...
Rất nhiều trường quy đổi 6.0 IELTS thành 9 điểm như ĐH Bách khoa Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, ĐH Xây dựng Hà Nội, Trường ĐH CMC, Trường ĐH Thương mại, Trường ĐH Y dược (ĐH Huế)... Có trường tính thành 10 điểm như Học viện Nông nghiệp VN.
Thạc sĩ Nguyễn Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Trương Định (Đồng Tháp), cho biết thống kê sơ bộ điểm thi tốt nghiệp THPT của học sinh có chứng chỉ IELTS của trường cho thấy em có IELTS 7.0-7.5 thi được 8-9,5 điểm, em có IELTS 6.0 thi được 6,5-8 điểm. Như vậy, căn cứ quy định quy đổi IELTS tại các trường, các thí sinh này có mức điểm chênh lệch cao nhất là 4, thấp nhất là 0,5 điểm.
Điểm quy đổi được xây dựng trên các yếu tố nào?
"Với mức độ đề thi tiếng Anh khó như năm nay, các thí sinh có IELTS sử dụng điểm quy đổi lợi thế hơn rất nhiều so với thí sinh không có IELTS, đặc biệt khi xét tuyển ở các trường ĐH tốp trên. Chỉ cần chênh nhau có khi chưa đến 0,25 điểm là cơ hội trúng tuyển cũng khác, chưa nói tới vài điểm. Điều này khá thiệt thòi cho thí sinh không có điều kiện thi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế", thạc sĩ Thanh Hải nhận định.
Tuy nhiên, theo thầy Hải, việc sử dụng IELTS quy đổi sang điểm tiếng Anh để xét tuyển là vấn đề tự chủ tuyển sinh của các trường, khi IELTS được xem như thước đo năng lực tiếng Anh phù hợp với năng lực học ĐH mà trường yêu cầu.
Thạc sĩ Nguyễn Minh Trí, Giám đốc Chương trình ngôn ngữ Anh Trường ĐH Hoa Sen, cũng nhận định các trường ĐH tự chủ tuyển sinh nên được quyền sử dụng cách xét tuyển phù hợp với định hướng đào tạo của mình. Vì vậy sử dụng IELTS trong tuyển sinh còn là nhu cầu của các trường ĐH.
Chia sẻ về việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để quy đổi sang điểm môn tiếng Anh, thạc sĩ Bùi Quang Trung, Trưởng phòng Truyền thông Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết: "Khi xây dựng bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ năm 2026, trường đã cân nhắc nhiều yếu tố. Thứ nhất là quy chế tuyển sinh mới của Bộ GD-ĐT, trong đó yêu cầu việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ phải bảo đảm tính công bằng giữa các nhóm thí sinh và không tạo ra lợi thế quá lớn so với kết quả học tập hoặc kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT. Thứ hai là mặt bằng năng lực ngoại ngữ của thí sinh những năm gần đây đã thay đổi, số lượng thí sinh sở hữu chứng chỉ IELTS ngày càng nhiều nên việc quy đổi cũng cần được điều chỉnh để phản ánh đúng mức độ phân hóa năng lực".
Yếu tố thứ ba, theo thạc sĩ Trung, căn cứ vào tình hình thực tế theo số lượng hồ sơ thí sinh đăng ký. Đồng thời nhà trường còn phân tích dữ liệu thí sinh qua các năm để đánh giá và xây dựng thang điểm hợp lý hơn.
Năm nay, bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ của Trường ĐH Nguyễn Tất Thành được điều chỉnh so với năm 2025. Chẳng hạn mức IELTS 5.5-6.5 năm 2025 quy đổi thành 9 điểm thì năm nay chỉ còn 8,5 điểm. Năm ngoái IELTS 4.5-5.0 được tính 8 điểm thì năm nay IELTS 4.5 chỉ được tính 7 điểm.
Đề xuất thống nhất mức quy đổi từ chứng chỉ ngoại ngữ
Thạc sĩ Nguyễn Minh Trí nhìn nhận năm nay Bộ GD-ĐT cũng đã giảm điểm cộng từ IELTS để tạo sự công bằng. Vấn đề ở đây là đề thi môn tiếng Anh quá khó và chưa phù hợp dẫn đến điểm thi thấp, đẩy mức chênh lệch giữa điểm thi tốt nghiệp với điểm quy đổi lên rất lớn.
"Khâu ra đề thi cần điều chỉnh lại, phù hợp với chương trình học. Nhất là chương trình giáo dục phổ thông mới đào sâu trải nghiệm, tương tác, làm việc nhóm dự án, giao tiếp nhưng đề thi lại không tương thích với chương trình", thạc sĩ Trí cho hay và nhận định thêm: "Đề thi tốt nghiệp môn tiếng Anh vừa rồi có độ khó rất cao so với chương trình phổ thông. Vì thế không phải ai có điểm IELTS cao cũng có thể thi tốt nghiệp được điểm cao. Chưa kể 2 chương trình học, phương pháp học, định hướng ra đề... là khác nhau".
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, cũng nhận định 2 dạng đề thi quá khác nhau và đề tiếng Anh năm nay khó nên nhiều thí sinh có IELTS 7.5-8.0 thì cũng chỉ được 7-8 điểm. Trong khi đó, để đạt được 7.0 trở lên cũng cực kỳ khó, ngay cả giáo viên dạy tiếng Anh phổ thông cũng rất chật vật, nên thí sinh có chứng chỉ IELTS cao cũng rất giỏi và nỗ lực.
Vì thế, theo tiến sĩ Tuấn, sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong xét tuyển ĐH là hợp lý vì đây là một trong những thước đo năng lực ngoại ngữ có giá trị. "Tuy nhiên, việc quy đổi phải phản ánh đúng tương quan với năng lực được đo bằng kỳ thi tốt nghiệp THPT. Về nguyên tắc, 2 bài thi chỉ được phép quy đổi cho nhau khi đã chứng minh được rằng chúng đo cùng một năng lực với độ tin cậy tương đương. Hiện nay một mức điểm IELTS lại được các cơ sở đào tạo quy đổi thành các điểm rất khác nhau. Chẳng hạn IELTS 6.0 có trường quy thành 7,5 điểm, trường 8,5 điểm, trường 9-9,5 điểm, có trường lại thành 10 điểm. Điều này đặt ra câu hỏi rất lớn nếu năng lực của thí sinh không thay đổi, vì sao cách quy đổi lại chênh nhau tới 2,5 điểm?", tiến sĩ Tuấn nêu vấn đề.
Theo tiến sĩ Tuấn, đã đến lúc Bộ nên xây dựng khung quy đổi quốc gia dựa trên dữ liệu thực tế, giống như quy đổi bách phân vị các phương thức xét tuyển hiện nay, thay vì để mỗi trường tự xây dựng bảng quy đổi.
"Bộ hoàn toàn có thể khai thác dữ liệu của hàng chục ngàn hoặc hàng trăm ngàn thí sinh đồng thời có điểm thi tốt nghiệp THPT và chứng chỉ IELTS (do các trường thu thập khi xét tuyển) để phân tích mối tương quan giữa 2 điểm này, từ đó công bố một khung quy đổi chuẩn, đồng thời vẫn cho phép các trường tự chủ điều chỉnh trong một biên độ hợp lý theo đặc thù chương trình đào tạo. Cách làm này vừa bảo đảm quyền tự chủ ĐH, vừa tránh tình trạng cùng một chứng chỉ nhưng giá trị tuyển sinh khác nhau quá lớn giữa các trường như minh chứng ở trên", tiến sĩ Tuấn nhận định.
