Cơn Sốt Đại Học Dạy Nghề Trung Quốc: Từ Lựa Chọn Dự Phòng Thành Chiến Lược Việc Làm
Trong những năm gần đây, các trường đại học dạy nghề tại Trung Quốc đang trải qua một sự chuyển biến đáng kinh ngạc. Từng bị coi là "phương án dự phòng" cho những học sinh không đủ điểm vào đại học truyền thống, giờ đây, chúng đã trở thành lựa chọn chiến lược của nhiều học sinh giỏi, nhờ vào cơ hội việc làm hấp dẫn và chương trình đào tạo gắn liền với thực tiễn.
Học Sinh Giỏi Đổ Xô Vào Trường Nghề
Câu chuyện của Lin Gangming, một học sinh quê Quảng Đông, là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Khi kết quả kỳ thi đại học được công bố vào mùa hè năm ngoái, Lin bất ngờ khi biết điểm số của mình đủ để vào các đại học hàng đầu. Tuy nhiên, thay vì chọn con đường truyền thống, chàng trai này đã quyết định theo học ngành Công nghệ kỹ thuật thông tin điện tử tại Đại học Bách khoa Thâm Quyến – một trường dạy nghề công lập trong tỉnh.
Lin chia sẻ rằng anh bị thu hút bởi phương pháp giảng dạy thực tiễn của trường. Với niềm đam mê thiết kế thiết bị bay không người lái, quyết định của anh càng được củng cố sau khi tham quan một viện công nghệ tại đây, nơi anh tận mắt chứng kiến "robot chạy khắp nơi" và sinh viên trực tiếp vận hành các thiết bị tiên tiến.
Sự Thay Đổi Trong Thị Trường Lao Động
Trong bối cảnh thị trường lao động Trung Quốc đang dư thừa cử nhân các ngành truyền thống, hệ đại học dạy nghề – vốn từng bị xem nhẹ – ngày càng trở nên hấp dẫn. Các chương trình này cũng cấp bằng cử nhân, nhưng tập trung tối đa vào kỹ năng thực tế, đánh đúng vào tâm lý muốn tìm kiếm lộ trình sự nghiệp ổn định của sinh viên.
Theo báo cáo từ Chinadaily, nhiều thí sinh đạt điểm thi cao hiện có xu hướng theo đuổi giáo dục nghề nghiệp (từ cao đẳng trở lên), khiến đầu vào các trường này tăng vọt. Ví dụ, năm 2024, Đại học Kỹ thuật nghề Thuận Đức tuyển 1.275 sinh viên, trong đó hơn 1.180 em có điểm số cao hơn điểm chuẩn của các đại học thông thường. Tại Đại học Bách khoa Thâm Quyến, được mệnh danh là "Tiểu Thanh Hoa" của khối trường nghề, điểm đầu vào ngành Vật lý lên tới 617 điểm, vượt mặt nhiều đại học danh tiếng được đầu tư trọng điểm.
Phát Triển Nhanh Chóng Và Thách Thức
Số lượng đại học dạy nghề tại Trung Quốc đã tăng vọt, từ 15 cơ sở thí điểm vào năm 2019 lên hơn 100 trường hiện nay. Tháng trước, chính phủ nước này đã đề xuất xây dựng thêm 8 cơ sở mới, cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ đối với mô hình giáo dục này.
Sự thay đổi này đang mang lại những kết quả tích cực. Dữ liệu của chính phủ cho thấy tỷ lệ việc làm trung bình của nhóm sinh viên tốt nghiệp hệ đại học dạy nghề đạt 87,1%, cao hơn khoảng 4,5% so với mức trung bình của cử nhân đại học truyền thống. Hôm 12/2, Bộ Giáo dục Trung Quốc đã kêu gọi các trường nghề bổ sung chương trình đào tạo cho những ngành công nghiệp mới nổi như kinh tế tầm thấp, trí tuệ nhân tạo (AI) và đổi mới đô thị.
Rào Cản Và Cảnh Báo
Tuy nhiên, dù phát triển nhanh chóng, hệ thống giáo dục này vẫn đối mặt với không ít rào cản. Một số sinh viên tốt nghiệp cảm thấy thất vọng khi nhà tuyển dụng vẫn ưu ái bằng cấp truyền thống và coi bằng đại học nghề là "hạng hai".
Ngoài ra, các chuyên gia cảnh báo về sự mất cân bằng trong chương trình giảng dạy. Scott Rozelle, Giám đốc Trung tâm kinh tế và định chế Trung Quốc tại Đại học Stanford, Mỹ, nhấn mạnh rằng việc nâng cao năng lực về toán học, khoa học, máy tính và ngôn ngữ vẫn là yếu tố then chốt. Ông cho rằng: "Các trường không nên chỉ tập trung đào tạo một kỹ năng. Không ai biết chắc kỹ năng đó liệu có còn tồn tại trong 10 năm tới hay không."
Bối Cảnh Lao Động Phức Tạp
Trong những năm qua, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên Trung Quốc vẫn duy trì ở mức cao khi số lượng sinh viên tốt nghiệp liên tục lập đỉnh. Tính đến tháng 12, khoảng 16,5% thanh niên từ 16 đến 24 tuổi (không bao gồm học sinh, sinh viên) không có việc làm, trong khi tình trạng thiếu hụt lao động tay nghề cao vẫn tồn tại dai dẳng. Điều này làm nổi bật sự cần thiết của việc đổi mới giáo dục để đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
