Thực trạng thiếu giáo viên trên cả nước
Báo cáo mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) chỉ ra rằng, tính đến tháng 6/2026, toàn quốc thiếu tới 104.516 giáo viên trong biên chế so với định mức quy định. Con số này phản ánh một thực tế đáng lo ngại khi hầu hết các địa phương đều đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực giảng dạy.
Cụ thể, lĩnh vực mầm non thiếu 14.757 giáo viên, tiểu học thiếu 30.949, trung học cơ sở (THCS) thiếu 42.357 và trung học phổ thông (THPT) thiếu 16.453. Một số tỉnh ghi nhận mức thiếu hụt lớn như Điện Biên thiếu 1.752 giáo viên, Tuyên Quang thiếu 1.753 giáo viên.
Nguyên nhân từ chính sách biên chế
Bộ GD-ĐT giải thích, biên chế giáo viên năm 2026 được giao giảm đáng kể so với năm 2025, dẫn đến số lượng biên chế mới bị thu hẹp. Nhiều địa phương vốn đã lên kế hoạch tuyển dụng số biên chế năm 2025 còn dư buộc phải dừng lại, bao gồm Cao Bằng, Hải Phòng, Thái Nguyên, Ninh Bình, Gia Lai, Cần Thơ và Cà Mau.
Bên cạnh đó, biên chế được cấp không theo kịp tốc độ gia tăng học sinh do dân số; tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ chưa được điều tiết kịp thời; và việc mở rộng các lớp học hai buổi khiến định mức giáo viên tăng cao. Đáng chú ý, theo Bộ GD-ĐT, nhiều địa phương chậm tuyển dụng giáo viên dù đã có biên chế, dẫn đến nghịch lý: số giáo viên chưa được tuyển dụng xấp xỉ bằng số giáo viên đang làm hợp đồng.
Bất bình đẳng giữa giáo viên hợp đồng và biên chế
Phát biểu tại buổi làm việc về chuẩn bị năm học 2026-2027, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn bày tỏ sự trăn trở: "Bản thân tôi rất trăn trở về vấn đề này. Tại sao giữa giáo viên hợp đồng và giáo viên là viên chức lại còn có sự bất bình đẳng? Làm thế nào để những giáo viên đã cống hiến nhiều năm có cơ hội được tuyển dụng?"
Ông nhấn mạnh rằng đây là vấn đề cần các cơ quan thẩm quyền nghiên cứu và tháo gỡ nhằm bảo đảm công bằng cho đội ngũ giáo viên đã nhiều năm cống hiến, trong khi hiện tại họ vẫn thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn như giáo viên trong biên chế.
Giải pháp sắp xếp trường học và tối ưu hóa nguồn lực
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng chỉ ra rằng tỷ lệ học sinh trên giáo viên của Việt Nam hiện ở mức 22-23 học sinh/giáo viên, cao hơn nhiều so với các nước phát triển (15-16 học sinh/giáo viên). Khi giáo viên phải phụ trách quá đông học sinh, việc quan tâm cá nhân hóa và đổi mới phương pháp dạy học bị hạn chế.
Để giải quyết vấn đề, Bộ GD-ĐT đã hướng dẫn các địa phương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục theo hướng "giảm để tăng": giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi thuận lợi giảm khoảng 50% so với thời điểm 1/7/2025, tương đương giảm trên 11.000 trường, hoàn thành trước 30/8/2026. Sau sắp xếp, dự kiến sẽ điều chuyển và sắp xếp lại trên 20.000 cán bộ quản lý, trong đó khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp, góp phần tăng cường đội ngũ giảng dạy.
