Bộ GD-ĐT vừa đưa ra quan điểm chính thức về việc duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT, khẳng định sự cần thiết của một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia dù tỷ lệ đỗ hàng năm luôn trên 99%. Cơ quan này cho rằng không nên đặt câu hỏi "thi làm gì" khi kết quả luôn cao, bởi một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không bỏ khâu kiểm tra đầu ra.
Ba lý do giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT
Theo Bộ GD-ĐT, có ba lý do cơ bản để tiếp tục tổ chức kỳ thi này. Thứ nhất, đối với một bộ phận không nhỏ học sinh và giáo viên, nếu không thi sẽ không học và không dạy. Đây là thực tế cần thẳng thắn nhìn nhận để đề xuất phương án phù hợp.
Thứ hai, nếu không có những kỳ thi được tổ chức nghiêm túc và đánh giá trên diện rộng, đặc biệt là trên bình diện quốc gia, các nhà quản lý giáo dục sẽ thiếu thông tin tin cậy về thực trạng giáo dục phổ thông trên cả nước và tại từng địa phương.
Thứ ba, Bộ GD-ĐT nhấn mạnh: "Không nên đặt ra 'năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp' để thắc mắc thi làm gì. Bởi lẽ, một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra sản phẩm đầu ra." Cơ quan này chỉ ra rằng chính việc phân tích dữ liệu kỳ thi đã giúp phát hiện những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương, nhờ tính công khai và minh bạch của dữ liệu.
Trước đó, nhiều ý kiến từ chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý giáo dục cũng đã khẳng định sự cần thiết của một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia, theo Bộ GD-ĐT. Điều này cho thấy sự đồng thuận rộng rãi trong việc giữ kỳ thi, bất chấp tỷ lệ đỗ cao.
Kỳ thi không còn là "hai trong một"
Bộ GD-ĐT giải thích, từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi "hai trong một" như giai đoạn 2015-2019. Tuyển sinh đại học là quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo. Các trường đại học tự quyết định phương thức, số lượng tuyển sinh, tổ hợp, tiêu chí, điều kiện và điểm trúng tuyển, đồng thời sử dụng hạ tầng dữ liệu và xử lý kỹ thuật dùng chung của Bộ GD-ĐT.
Theo số liệu năm 2025, có 50,32% số người nhập học được tuyển chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT; kết quả học tập THPT chiếm 29,24%. Bộ GD-ĐT khẳng định: "Như vậy, kết quả thi tốt nghiệp THPT là một nguồn dữ liệu dùng chung, không phải nguồn tuyển bắt buộc." Điều này nhấn mạnh vai trò của kỳ thi như một công cụ tham khảo, không áp đặt lên các trường đại học.
Đề án thi trên máy tính giai đoạn 2026-2036
Bộ GD-ĐT cho biết đã hoàn thiện Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Công nghệ được sử dụng nhằm giảm sự can thiệp chủ quan của con người. Hệ thống thi được thiết kế theo nguyên tắc tự động hóa tối đa các công đoạn có thể tự động hóa, nhưng vẫn duy trì cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm của con người.
Các công nghệ dự kiến ứng dụng gồm: mã hóa đề thi, bài thi và dữ liệu kỳ thi; tự động phân phối, thu nhận và sao lưu bài thi; ghi nhật ký toàn bộ thao tác trên hệ thống; giám sát trạng thái máy thi và phát hiện dấu hiệu bất thường; đối soát danh tính, quản lý quyền truy cập và phân quyền vận hành; tự động chấm các dạng câu hỏi khách quan; phân tích dữ liệu khảo thí để đánh giá độ khó, độ phân biệt của câu hỏi thi; sử dụng AI hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa. Những công nghệ này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính khách quan, giảm gian lận và cung cấp kết quả nhanh chóng hơn.
Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT nhấn mạnh sẽ thí điểm thi trên máy tính theo lộ trình phù hợp, không chuyển đổi đồng loạt khi điều kiện vùng miền chưa đồng đều. Điều này nhằm đảm bảo công bằng và hiệu quả trong quá trình triển khai, tránh gây xáo trộn lớn cho học sinh và nhà trường.
