Chỉ 2 thí sinh Olympia giành huy chương Olympic quốc tế: Hành trình từ sân chơi truyền hình đến đỉnh cao học thuật
Trải qua hơn hai thập kỷ phát sóng, chương trình Đường Lên Đỉnh Olympia đã khẳng định vị thế là sân chơi trí tuệ hàng đầu dành cho học sinh trung học phổ thông trên khắp cả nước. Đây là nơi quy tụ những gương mặt xuất sắc với nền tảng kiến thức toàn diện, nhiều người trong số họ tiếp tục tỏa sáng ở các đấu trường học thuật lớn hơn sau khi rời chương trình. Tuy nhiên, một điều đáng chú ý là trong suốt lịch sử lâu dài của chương trình, chỉ có hai thí sinh duy nhất từng giành được huy chương tại các kỳ thi Olympic quốc tế – một thành tích hiếm hoi phản ánh đẳng cấp học thuật vượt trội.
Nguyễn Thành Vinh: Từ á quân Olympia đến giáo sư hóa học tại Australia
Năm 2000, Nguyễn Thành Vinh, đại diện cho trường THPT chuyên Lam Sơn tại Thanh Hóa – một ngôi trường giàu truyền thống hiếu học, đã tham gia cuộc thi Đường Lên Đỉnh Olympia mùa đầu tiên. Anh xuất sắc giành vị trí á quân với số điểm 90 trong trận chung kết. Bên cạnh thành tích này, ít người biết rằng Nguyễn Thành Vinh còn là một trong bốn thành viên đại diện cho Việt Nam tranh tài tại Olympic Hóa học quốc tế lần thứ 32 tổ chức tại Đan Mạch, nơi anh đã xuất sắc giành huy chương bạc.
Dù không đoạt vòng nguyệt quế Olympia, nhưng nhờ tấm huy chương bạc Olympic Hóa học quốc tế, anh đã được chính phủ Australia cấp học bổng du học tại Sydney. Từ năm 2001, Nguyễn Thành Vinh bắt đầu hành trình học tập tại Australia, theo đuổi ngành Hóa học công nghiệp tại Đại học New South Wales. Sau đó, anh tiếp tục nghiên cứu và trở thành tiến sĩ Hóa học hữu cơ dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Michael Sherburn tại Đại học Quốc gia Australia.
Vào thời điểm đó, Nguyễn Thành Vinh được xem là một trong những tiến sĩ trẻ tuổi nhất của Việt Nam đang học tập và làm việc ở nước ngoài. Năm 2010, sau khi nhận bằng tiến sĩ, anh sang Đức để thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ về xúc tác hữu cơ tại Đại học RWTH Aachen với học bổng danh giá Alexander von Humboldt – một trong những chương trình tài trợ uy tín dành cho các nhà khoa học quốc tế.
Đến năm 2013, anh trở lại Australia và xây dựng nhóm nghiên cứu độc lập tại Đại học Curtin. Hai năm sau, anh gia nhập Đại học New South Wales với vai trò giảng viên và nhà nghiên cứu thuộc chương trình ARC DECRA tại Trường Hóa học. Anh được bổ nhiệm làm giảng viên cao cấp vào năm 2018, thăng hàm phó giáo sư năm 2022 và chính thức được phong hàm giáo sư vào năm 2026.
Cuối năm 2025, Giáo sư Nguyễn Thành Vinh được tạp chí The Australian vinh danh là nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất Australia trong lĩnh vực Hóa học hữu cơ. Ngoài ra, anh còn là gương mặt quen thuộc với khán giả truyền hình khi từng thủ vai Nam trong bộ phim truyền hình Phía Trước Là Bầu Trời – một tác phẩm gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ khán giả trẻ vào đầu những năm 2000.
Nguyễn Huy Hoàng: Từ huy chương bạc Olympic Toán đến cuộc sống kín tiếng
Năm 2015, Nguyễn Huy Hoàng – học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, đã giành tổng điểm 270 ở cuộc thi Quý IV, qua đó xuất sắc giành tấm vé cuối cùng bước vào trận chung kết năm của Đường Lên Đỉnh Olympia. Là thí sinh cuối cùng vào chung kết, Huy Hoàng đã gây ấn tượng mạnh với màn thể hiện kịch tính ở vòng thi Quý IV.
Trong suốt phần lớn cuộc thi, anh liên tục giữ vị trí dẫn đầu. Tuy nhiên, ở phần thi Về đích, anh bất ngờ tụt hạng. Đến những giây cuối cùng, khi thí sinh thi sau không trả lời thành công, Huy Hoàng đã chớp cơ hội giành quyền trả lời và ghi thêm 30 điểm quan trọng, qua đó lội ngược dòng ngoạn mục để giành giải Nhất quý.
Trước đó, nam sinh của ngôi trường nổi tiếng với truyền thống thành tích tại các kỳ thi học sinh giỏi đã xuất sắc giành huy chương bạc Olympic Toán học quốc tế năm 2015. Anh chia sẻ rằng bản thân rất xúc động và tự hào khi được đại diện Việt Nam tham dự sân chơi trí tuệ hàng đầu thế giới. Việc tiếp tục góp mặt tại chung kết năm Olympia 2015, theo anh, lại mang đến một cảm xúc hoàn toàn khác, như một “kỳ tích” trên hành trình học tập.
Ở trận chung kết năm 2015, Huy Hoàng về đích ở vị trí thứ ba. Sau cuộc thi, anh lựa chọn cuộc sống kín tiếng, hầu như không xuất hiện trên các phương tiện truyền thông. Đầu năm 2025, một chia sẻ từ thầy giáo cũ của Huy Hoàng tại Trường Phổ thông Năng khiếu đã hé lộ phần nào cuộc sống hiện tại của anh.
Theo đó, Huy Hoàng – cựu học sinh chuyên Toán khóa 2012-2015 đã trở về thăm trường và tặng thầy một chiếc áo của Google. Hai thầy trò cùng chụp ảnh tại góc quen thuộc trong thư viện, nơi gắn bó với nhiều thế hệ học sinh của trường. Dòng trạng thái khép lại bằng lời nhắn: “Cảm ơn các em đã luôn nhớ về trường với những suy nghĩ tốt đẹp”. Dù không công khai thông tin cá nhân, chi tiết này phần nào cho thấy Huy Hoàng nhiều khả năng đang học tập hoặc làm việc ở nước ngoài, đồng thời vẫn giữ sự gắn bó với mái trường cũ và cộng đồng học sinh chuyên Toán.
Hai trường hợp của Nguyễn Thành Vinh và Nguyễn Huy Hoàng không chỉ minh chứng cho tài năng xuất chúng mà còn phản ánh sự đa dạng trong con đường phát triển sau khi rời khỏi sân chơi truyền hình. Họ đã biến những thành tích ban đầu thành động lực để vươn tới những đỉnh cao học thuật và nghề nghiệp trên trường quốc tế, trở thành nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt Nam.
