Chỉ còn ít ngày nữa, tiếng trống khai trường năm học 2026-2027 sẽ vang lên từ 108 ngôi trường mới xây dựng khang trang tại các xã biên giới đất liền. Những công trình này không chỉ là bê-tông, gạch đá, mà còn là hiện thân của một chủ trương nhân văn, mang khát vọng đổi thay cho hàng vạn trẻ em nơi phên dậu Tổ quốc. Tổng thể, 248 trường phổ thông nội trú liên cấp đang và sẽ được xây dựng, trở thành những “cột mốc mềm” vun đắp tri thức, giữ chân người dân và tạo nền tảng phát triển bền vững.
Ngôi trường đầu tiên: Niềm vui của thầy và trò Si Pa Phìn
Trường Phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tiểu học-trung học cơ sở Si Pa Phìn (Điện Biên) là ngôi trường đầu tiên hoàn thành trong số 108 trường giai đoạn 1. Em Lò Thị Long Nhi, học sinh lớp 8A1, vẫn nhớ như in cảm giác khi chuyển từ trường cũ mái tôn nóng bức, ồn ào về ngôi trường mới: “Trường mới khang trang, bàn ghế mới, bếp ăn và giường ngủ cũng mới. Em nhớ trường nên ngày hè vẫn cùng bạn đến chăm cây, nhổ cỏ”. Cô giáo Đỗ Như Quỳnh cho biết: “Đội ngũ giáo viên rất háo hức khi được giảng dạy trong môi trường mới, đầy đủ điều kiện hơn, giúp học sinh ổn định sinh hoạt và nâng cao chất lượng giáo dục”.
Sứ mệnh đặc biệt: “Thắp lửa” nơi biên cương
Chủ trương xây dựng 248 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền được Bộ Chính trị ban hành qua Kết luận số 81-TB/TW, với sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư, Thủ tướng. Tại lễ khởi công Trường Si Pa Phìn, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp không chỉ giúp các cháu có điều kiện học tập tốt hơn, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là nâng cao chất lượng đời sống bà con, góp phần giữ gìn chủ quyền lãnh thổ từ gốc rễ – con người gắn bó với đất, với rừng, với đường biên, cột mốc”. Chính phủ ban hành Nghị quyết 298/NQ-CP, cùng các bộ, ngành, 22 tỉnh biên giới triển khai đồng bộ, coi đây là một “chiến dịch” quốc gia.
Đầu tư đồng bộ, hiện đại hóa giáo dục vùng biên
Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết: “Các trường được đầu tư đồng bộ, hiện đại, quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu học tập, nội trú, bán trú và nhà ở công vụ cho giáo viên. Cơ sở vật chất đạt mức độ 2, nhiều tiêu chí vượt mức, tạo môi trường giáo dục toàn diện”. Tại Điện Biên, 9 dự án với tổng mức đầu tư 1.896,2 tỷ đồng đã đạt tiến độ từ 65% đến 98%, dự kiến hoàn thành trước 30/8/2026. Trong đó, Trường Thanh Nưa đạt 98%, Thanh Yên 80%, Sam Mứn 80%. Lũy kế giải ngân vốn năm 2026 đạt trên 63%.
Lai Châu: Khẩn trương hoàn thiện trường mới
Tỉnh Lai Châu triển khai 11 trường, trong đó 5 trường khởi công năm 2025. Trường Phong Thổ với tổng mức đầu tư 250 tỷ đồng đã cơ bản hoàn thiện. Trường Pa Tần sẵn sàng đón 1.050 học sinh với 67 cán bộ, giáo viên. Thầy Nguyễn Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Pa Tần, chia sẻ: “Tôi chưa bao giờ nghĩ có ngày được làm việc ở một ngôi trường khang trang, bài bản như thế này. Từ phòng học thông minh đến nơi ăn ở, nhà công vụ, nhà thi đấu đa năng, bể bơi – tất cả đều hiện đại, thúc đẩy giáo dục vùng cao vươn lên”. Ông Vàng A Sình, Bí thư Chi bộ bản Nậm Chim, xúc động: “Người dân chúng tôi hạnh phúc khi thấy trường lớn, tiện nghi. Trước đây các cháu leo dốc, vượt suối đi học nguy hiểm, giờ được ở nội trú, bố mẹ yên tâm làm ăn”.
An Giang: Khát vọng con chữ nơi biên giới Tây Nam
Tại các xã biên giới An Giang như Vĩnh Gia, Khánh Bình, Giang Thành, người dân sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa, thu nhập thấp. Cô Phan Thị Tuyết Minh, giáo viên 13 năm tại Trường Lương An Trà, kể: “Học sinh bỏ học vì nhà xa, đường khó. Nhiều phụ huynh xót con, sợ nguy hiểm nên cho con ở nhà”. Em Võ Thanh Bình, ngụ ấp Giồng Kè, phấn khởi: “Trường mới có phòng học, sân bóng, em rất mong được học ở đây”. Thầy Phạm Thanh Bình, Hiệu trưởng Trường nội trú liên cấp Vĩnh Gia (hoàn thành gần 90%), khẳng định: “Ngôi trường mới là ngọn lửa thắp sáng niềm tin, điểm tựa để con em bám đất, bám làng, viết tiếp tương lai cho vùng biên cương”.
Đầu tư giáo dục vùng biên để tạo công bằng giáo dục
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (ĐHQG Hà Nội), nhận định: “Việc xây dựng 248 trường nội trú liên cấp là đầu tư để trẻ em vùng biên có cơ hội học tập thực chất và công bằng hơn. Công bằng giáo dục đòi hỏi ưu tiên những nơi chịu bất lợi về địa lý, kinh tế, ngôn ngữ. Các nghiên cứu cho thấy trường nội trú được đầu tư tốt tạo ra kết quả tích cực rõ rệt”. Thầy Nguyễn Văn Dúp, Hiệu trưởng Trường Si Pa Phìn, vui mừng: “Năm học này không còn phải đi vận động học sinh ra lớp nữa. Các em tự đến trường chăm sóc cây, thậm chí giục thầy cô cho học sớm hơn”. Hơn 1.000 học sinh tại Si Pa Phìn và hàng trăm nghìn em trên cả nước đang háo hức bước vào năm học mới, với niềm tin vào tương lai tươi sáng từ những “cột mốc mềm” nơi biên giới.
