Mái vòm kính lấp lánh dưới ánh nắng và hệ thống robot thủ thư di chuyển liên tục là hình ảnh đặc trưng của thư viện Joe và Rika Mansueto, thuộc Đại học Chicago. Công trình do Helmut Jahn thiết kế, mở cửa năm 2011, được giới thiệu trong danh sách 10 thư viện đại học đẹp nhất thế giới của Times Higher Education. Khoảng 3,5 triệu tập sách và hồ sơ được lưu trữ trong kho chứa ngầm có kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm chặt chẽ.
Điều khiến thư viện này trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ là kiến trúc mà còn là công nghệ vận hành. Thay vì thủ thư con người, robot đảm nhiệm việc tìm và mang sách đến người đọc. Một cuốn sách bất kỳ có thể được tìm thấy trong chưa đầy 3 phút, một tốc độ mà nhiều thư viện truyền thống khó có thể đạt được.
Thư viện Mỹ: Những thiết kế phá cách và bí ẩn
Cũng tại Mỹ, thư viện Geisel của Đại học California, San Diego nổi bật với vẻ ngoài như một tác phẩm khoa học viễn tưởng. Kiến trúc sư William Pereira thiết kế công trình 8 tầng cao 33,5 m. Do giá thép tăng đột biến đầu những năm 1970, khung thép ban đầu được thay bằng bê tông. Một chi tiết khiến sinh viên tò mò là tòa nhà không có biển báo hay điểm dừng thang máy ở tầng ba. Nhiều người truyền tai nhau rằng thiết kế ban đầu không tính đến sức nặng của sách nên tầng này phải để trống.
Thư viện George Peabody, thuộc Đại học Johns Hopkins ở Baltimore, mang vẻ đẹp cổ điển hiếm có. Được thành lập từ năm 1878, công trình nằm trong khuôn viên Mount Vernon. Đúng với mong muốn của nhà tài trợ George Peabody, thư viện không chỉ phục vụ sinh viên và nhà nghiên cứu mà còn mở cửa cho công chúng.
Châu Á – châu Âu: Giữa bê tông và những đường cong
Ở Nhật Bản, thư viện Hachioji của Đại học Nghệ thuật Tama tại Tokyo là một biểu tượng của kiến trúc đương đại. Toyo Ito, kiến trúc sư nổi tiếng người Nhật, đã thiết kế công trình với những mái vòm bê tông cong lớn, lấy cảm hứng từ kiến trúc châu Âu thời Trung cổ nhưng kết hợp vật liệu hiện đại. Thư viện có diện tích sàn khoảng 5.600 m2, trải trên hai tầng, lưu trữ khoảng 77.000 sách tiếng Nhật, 47.000 sách nước ngoài và 1.500 tạp chí. Các đầu sách tập trung vào lĩnh vực nghệ thuật, thiết kế và kiến trúc.
Tây Ban Nha đóng góp vào danh sách thư viện Les Aigues của Đại học Pompeu Fabra. Điều đặc biệt là công trình vốn được xây dựng để cung cấp và điều tiết nước cho hồ cùng thác nước trung tâm trong công viên Ciutadella. Sau khi được cải tạo thành thư viện, không gian này giữ nguyên các cột trụ và tường gạch, tạo cảm giác tĩnh lặng như một tu viện.
Trong khi đó, thư viện và Trung tâm học tập của Đại học Kinh tế Vienna tại Áo mang phong cách tương lai. Công trình do Zaha Hadid, kiến trúc sư nổi tiếng thế giới, thiết kế. Mặt ngoài với các đường nét sắc gọn, bên trong là không gian trắng sáng liền mạch, uốn lượn. Chính những đường cong này khiến giới phê bình gọi bà là “nữ hoàng của những đường cong”.
Châu Âu cổ kính: Từ Long Room đến đàn dơi bảo vệ sách
Old Library của Trinity College Dublin là một trong những thư viện đẹp nhất Ireland và châu Âu. Khu vực Long Room nổi tiếng được xây dựng từ năm 1712 đến năm 1732, lưu giữ 200.000 đầu sách cổ. Nơi đây còn có bản sao hiếm của Tuyên ngôn năm 1916 của Cộng hòa Ireland và một cây đàn hạc từ thế kỷ 15. Hàng loạt tượng bán thân bằng đá cẩm thạch khiến không gian trở nên uy nghi và cổ kính.
Bodleian, thư viện nghiên cứu chính của Đại học Oxford, được xây dựng từ thế kỷ 16. Đây là một trong những thư viện lâu đời nhất châu Âu và lớn thứ hai tại Anh, sau Thư viện Quốc gia. Bodleian là trung tâm của 28 thư viện trực thuộc Oxford. Hệ thống sở hữu hơn 13 triệu bản in, 80.000 tạp chí điện tử, cùng các bộ sưu tập sách hiếm, bản thảo cổ, giấy papyrus, bản đồ, bản ký âm âm nhạc, tác phẩm nghệ thuật và tài liệu in ấn lịch sử.
Bồ Đào Nha góp mặt với thư viện Joanine, một kiệt tác baroque giữa khuôn viên Đại học Coimbra. Công trình do vua John V cho xây dựng vào thế kỷ 18 và hiện được công nhận là di tích quốc gia. Không chỉ nổi bật về kiến trúc, thư viện còn có một hệ sinh thái đặc biệt: đàn dơi pipistrelle sống sau các giá sách, chỉ xuất hiện vào ban đêm để bắt ruồi, muỗi và côn trùng gây hại. Nhờ vậy, các bản thảo quý được bảo vệ một cách tự nhiên.
