Ngày 20/7 vừa qua là Ngày Biển ở Nhật Bản – dịp lễ mà nhiều người dân đổ ra biển tận hưởng mùa hè. Trong khi đó, Thủ tướng Sanae Takaichi lại dành kỳ nghỉ để xử lý công việc. Bà chia sẻ trên mạng xã hội rằng mình vừa có được “trọn vẹn 5 tiếng ngủ lần đầu tiên sau rất lâu”, trong khi lịch ngủ thường xuyên của bà chỉ từ “0 đến 3 tiếng” mỗi đêm.
Theo The New York Times, bài đăng nhằm xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo gần gũi, tận tụy vì người dân. Nhưng với hơn 31 triệu lượt xem, bài viết nhanh chóng châm ngòi cuộc tranh luận toàn quốc về cân bằng công việc – cuộc sống cũng như những nguy cơ của thiếu ngủ kéo dài.
Quốc gia thiếu ngủ nhất trong số các nền kinh tế phát triển
Nhật Bản vốn nổi tiếng với tình trạng thiếu ngủ nghiêm trọng. Số liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy thời gian ngủ trung bình của người Nhật chỉ đạt 7 giờ 42 phút – thấp nhất trong 33 quốc gia khảo sát và thấp hơn mức trung bình chung hơn 40 phút. Người Nhật cũng ngủ ít hơn người Mỹ gần một tiếng rưỡi mỗi đêm.
Trước thực trạng đó, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản đã ban hành “Hướng dẫn về giấc ngủ nhằm tăng cường sức khỏe” vào năm 2024, nhấn mạnh việc đảm bảo thời lượng và chất lượng giấc ngủ là nhiệm vụ mỗi người dân cần nghiêm túc thực hiện. Các nhà nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân chính gồm thời gian di chuyển dài, giờ làm việc kéo dài và văn hóa chưa thật sự coi trọng giấc ngủ.
Ngành công nghiệp giấc ngủ trị giá hàng tỷ USD
Theo The Washington Post, giấc ngủ đã trở thành một ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD ở Nhật Bản, cung cấp mọi giải pháp từ đồ ngủ sợi đặc biệt đến giường thông minh. Nhiều thương hiệu quảng cáo sản phẩm giúp phục hồi cơ bắp, cải thiện lưu thông máu, tạo điều kiện cho giấc ngủ ngắn 20 phút cho người không thể ngủ đủ vào ban đêm.
Masayoshi Masuyama, 52 tuổi, nhân viên công ty tư vấn ở Tokyo, cho biết: “Tôi gần như không thể ngủ đủ 8 tiếng vào các ngày trong tuần. Vì vậy tôi muốn học cách ngủ trưa hiệu quả hơn và tận dụng tối đa khoảng thời gian ngắn đó”.
Thị trường giường thông minh cũng sôi động với các mẫu tích hợp luồng khí giảm độ ẩm cho đêm hè nóng ẩm, rung nhẹ để thư giãn, hay cảm biến tự động điều chỉnh góc nghiêng. Nhà sản xuất nội thất hàng đầu Nitori đã bán mẫu giường thông minh như vậy với giá khoảng 2.500 USD, tương đương hơn 65 triệu đồng.
Bài học từ những cuốn sách bán chạy
Giữa vô vàn sản phẩm hỗ trợ, nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp bền vững nhất là hiểu đúng cơ chế ngủ của cơ thể. Các cuốn sách như Why We Sleep, The Sleep Solution hay Say Good Night to Insomnia đã trở thành bestseller nhờ giúp độc giả thay đổi tư duy và xây dựng thói quen khoa học thay vì tìm kiếm giải pháp tức thời.
Why We Sleep của nhà thần kinh học Matthew Walker ra mắt tháng 10/2017, giải thích vai trò của giấc ngủ với sức khỏe và hậu quả khi ngủ không đủ. The Guardian đánh giá điểm mạnh nhất của cuốn sách là giúp người đọc nhận ra mức độ tổn hại do xem nhẹ giấc ngủ, đồng thời truyền tải kiến thức thần kinh phức tạp bằng lối viết gần gũi.
Cuốn sách cũng nhận được lời khen của tỷ phú Bill Gates. “Cuốn sách giải thích việc bỏ qua giấc ngủ làm giảm khả năng sáng tạo, giải quyết vấn đề, ra quyết định, học tập, trí nhớ, sức khỏe tim mạch, sức khỏe não bộ, sức khỏe tâm thần, sức khỏe tinh thần, hệ thống miễn dịch và thậm chí cả tuổi thọ của bạn”, Gates viết.
Trong khi đó, The Sleep Solution của bác sĩ Chris Winter hướng đến thực hành, trấn an rằng mất ngủ có thể cải thiện nếu hiểu đúng cơ chế. Theo Publishers Weekly, cuốn sách nổi bật nhờ giải thích dễ hiểu, cung cấp giải pháp cụ thể như xây dựng môi trường ngủ, loại bỏ thói quen xấu, hướng dẫn dùng thuốc ngủ đúng cách và giới thiệu “10 nguyên tắc” ngủ ngon hơn.
Say Good Night to Insomnia của tiến sĩ Gregg D. Jacobs giới thiệu chương trình sáu tuần phát triển tại Harvard Medical School, dựa trên liệu pháp nhận thức – hành vi cho chứng mất ngủ (CBT-I) – được xem là tiêu chuẩn vàng điều trị mất ngủ mạn tính. Thay vì lệ thuộc thuốc, cuốn sách hướng dẫn thay đổi suy nghĩ, xây dựng thói quen lành mạnh và áp dụng kỹ thuật thư giãn để khôi phục giấc ngủ tự nhiên.
Cảnh báo từ chính người đứng đầu chính phủ
Câu chuyện của Thủ tướng Takaichi cho thấy ngay cả người lãnh đạo đất nước cũng có thể rơi vào vòng xoáy thiếu ngủ. Việc bà coi giấc ngủ 5 tiếng là “xa xỉ” phản ánh một vấn đề nhức nhối của xã hội hiện đại: nhiều người đang đánh đổi sức khỏe để hoàn thành công việc, trong khi các nghiên cứu liên tục chỉ ra thiếu ngủ kéo dài làm suy giảm nhận thức, tăng nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ và rối loạn tâm thần.
Giấc ngủ không còn là chuyện riêng tư. Tại một đất nước có văn hóa làm việc khắc nghiệt như Nhật Bản, việc một vị thủ tướng công khai chuyện ngủ ít có thể là liều thuốc thử cho chính sách cân bằng công việc – cuộc sống trong tương lai.
