Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, khoảng 1/10 người trưởng thành từ 45 tuổi trở lên cho biết trí nhớ của họ đang suy giảm hoặc xuất hiện các dấu hiệu giảm nhận thức. Ngoài ra, còn rất nhiều người đang chăm sóc người thân gặp khó khăn về nhận thức.
Hiện nay, có không ít ứng dụng được thiết kế để rèn luyện trí não, nhưng cũng có một cách đơn giản khác, hoàn toàn miễn phí và chỉ mất khoảng 2 phút: Đánh răng bằng tay không thuận - với đa số mọi người là tay trái.
Vì sao đánh răng bằng tay không thuận được khuyến khích?
Nhà nghiên cứu y tế và đổi mới sáng tạo Neal K. Shah, chủ nhiệm các dự án nghiên cứu về chăm sóc người cao tuổi và sa sút trí tuệ được Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) tài trợ, đã chia sẻ ý tưởng này trong một video trên TikTok. Ông khuyến khích mọi người sử dụng tay không thuận trong các hoạt động thường ngày.
Theo Shah, đối với hầu hết người trưởng thành, việc đánh răng là một thói quen gần như hoàn toàn “tự động”. Sau nhiều năm lặp đi lặp lại, não bộ đã ghi nhớ quy trình này, khiến các cơ thực hiện động tác gần như không cần suy nghĩ nhiều. Tuy nhiên, khi đổi sang đánh răng bằng tay không thuận, não bộ buộc phải tập trung hơn và xây dựng một chiến lược vận động mới. Thử thách bổ sung này sẽ kích hoạt những vùng não liên quan đến việc lập kế hoạch, phối hợp vận động và duy trì sự tập trung.
Theo thời gian, việc thường xuyên thực hiện các hoạt động không quen thuộc ấy có thể giúp tăng cường các kết nối giữa các tế bào thần kinh - quá trình được gọi là “tính dẻo thần kinh” (neuroplasticity). Nói cách khác, não bộ luôn thích nghi với những gì chúng ta làm hằng ngày. Cũng giống như cơ bắp phản ứng với các bài tập mới, não bộ cũng phản ứng với những trải nghiệm mới. Do đó các động tác vận động chéo - tức sử dụng bên cơ thể đối diện với bên thường dùng - có thể huy động mạng lưới thần kinh rộng hơn, liên quan đến sự chú ý, trí nhớ và khả năng phối hợp. Shah cho rằng điều này đặc biệt quan trọng khi con người bước vào giai đoạn lão hóa.
Cách xây dựng “dự trữ nhận thức” ở người lớn tuổi
Những người có “dự trữ nhận thức” (cognitive reserve) cao thường duy trì chức năng não bộ tốt hơn khi tuổi tác tăng lên hoặc ngay cả khi mắc các bệnh như sa sút trí tuệ, Alzheimer. Nhờ đó, các dấu hiệu suy giảm nhận thức thường xuất hiện muộn hơn so với những người có dự trữ nhận thức thấp. Từ đó, các chuyên gia khuyến khích người lớn tuổi nên học kỹ năng mới, duy trì các mối quan hệ xã hội, tập thể dục và thường xuyên thử thách não bộ bằng những hoạt động mới để có thể góp phần tăng cường khả năng này, theo New York Post (Mỹ).
Lưu ý khi tập đánh răng bằng tay không thuận
Để việc tập đánh răng bằng tay không thuận mang lại lợi ích mà vẫn bảo vệ răng miệng, các chuyên gia khuyến cáo:
- Chải nhẹ nhàng, tránh dùng lực quá mạnh vì tay không thuận khó kiểm soát, dễ làm tổn thương nướu hoặc mòn men răng.
- Sử dụng bàn chải lông mềm và kem đánh răng chứa fluoride để làm sạch hiệu quả, giảm nguy cơ tổn thương răng.
- Dành ít nhất 2 phút cho mỗi lần đánh răng, bảo đảm làm sạch tất cả các mặt răng.
- Không cần cố dùng tay không thuận mọi lúc. Có thể bắt đầu 1 lần/ngày hoặc vài lần/tuần để não bộ thích nghi dần, sau đó tăng thời gian nếu cảm thấy thoải mái, theo Hiệp hội Nha khoa Mỹ.
