Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, người trẻ có thể dễ dàng mua sắm mọi thứ mà không cần bước ra khỏi nhà. Sự tiện lợi này cùng xu hướng sống để trải nghiệm khiến không ít bạn trẻ rơi vào cảnh vừa nhận lương đã hết tiền, khó tiết kiệm.
Vừa có lương đã hết tiền
Nhiều người trẻ thừa nhận việc tiết kiệm trở nên khó khăn hơn do sự phát triển mạnh của mạng xã hội và các nền tảng mua sắm trực tuyến. Nguyễn Xuân Mai (23 tuổi, KOC mảng TikTok, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM) cho biết chỉ cần ở nhà lướt điện thoại là có thể dễ dàng đặt mua mọi thứ từ quần áo, mỹ phẩm đến đồ ăn qua các ứng dụng thương mại điện tử.
“Chi tiêu quá dễ dàng nên việc tiết kiệm cũng khó hơn. Nhiều bạn bè của mình thường có bao nhiêu xài hết bấy nhiêu”, Mai nói. Cô cho biết không ít lần bản thân hay bạn bè rơi vào tình trạng “vừa có lương đã hết tiền” vì phải thanh toán các khoản mua trước trả sau hoặc tiếp tục mua những món đồ yêu thích.
Nguyễn Anh Thư (22 tuổi, ngụ phường Thủ Đức, TP.HCM) cho rằng các nền tảng mạng xã hội và mua sắm online đang tác động lớn đến thói quen chi tiêu của giới trẻ. “Cũng vì điều này mà việc tiết kiệm ít được chú trọng hơn. Nhiều bạn trẻ cũng chưa có mục tiêu rõ ràng cho 3 năm hay 5 năm tới nên cũng chưa có định hướng cụ thể trong việc tiết kiệm”, Thư chia sẻ.
Áp lực tiêu dùng và tâm lý thể hiện bản thân
Lâm Thanh Hằng (26 tuổi, barista tại một chuỗi cà phê, ngụ phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) cho rằng áp lực tiêu dùng của người trẻ hiện nay lớn hơn trước do xã hội ngày càng phát triển, kéo theo nhu cầu mua sắm, vui chơi và thể hiện bản thân tăng cao. “Hồi mới ra trường đi làm, tôi cũng từng có tình trạng vừa có tiền là tiêu gần hết vì đi chơi, ăn uống cùng bạn bè mà chưa hiểu nhiều về giá trị đồng tiền”, Hằng kể.
Nguyễn Mai Anh (33 tuổi, ngụ phường Lái Thiêu, TP.HCM) nhận định điều kiện kinh tế của nhiều gia đình hiện nay khá hơn trước nên người trẻ có cuộc sống thoải mái hơn. Sự phát triển của dịch vụ mua sắm trực tiếp lẫn trực tuyến cùng tính cách cởi mở và mong muốn thể hiện cá tính khiến người trẻ chi mạnh cho nhu cầu, làm việc tiết kiệm trở nên khó hơn.
Phạm Đăng Khoa (34 tuổi, ngụ phường Sài Gòn, TP.HCM) cho rằng việc chi tiêu quá thuận tiện khiến người trẻ khó kiểm soát tài chính. Tuy nhiên, nguyên nhân lớn nhất là nhiều người trẻ chưa có mục tiêu tài chính dài hạn. “Nếu có kế hoạch rõ ràng cho 1 năm, 3 năm hay 5 năm tới, các bạn sẽ biết mình cần để dành tiền cho điều gì và sẽ cân nhắc hơn trong chi tiêu”, Khoa nói.
Góc nhìn chuyên gia: Dễ tiếp cận tín dụng, thiếu kế hoạch dài hạn
Tiến sĩ Hồ Văn Tuyên, chuyên gia tài chính (Công ty cổ phần đầu tư RIM, phường Tân Định, TP.HCM), cho rằng áp lực tiêu dùng, lối sống muốn “bằng bạn bằng bè” cùng việc tiếp cận tín dụng quá dễ đang khiến một số người trẻ chi tiêu nhiều hơn, dẫn đến gánh nợ lớn dù thu nhập chưa ổn định. “Đây không chỉ là câu chuyện của Việt Nam mà còn là xu hướng chung trên toàn cầu, khi tăng trưởng quá nhanh giúp con người dễ tiếp cận sản phẩm và dịch vụ hơn, nhưng đồng thời kéo theo nguy cơ nợ nần và mất cân đối tài chính cá nhân”, ông Tuyên nói.
Theo ông Tuyên, vấn đề không nằm ở việc người trẻ thiếu kiến thức quản lý tài chính mà là họ bị cuốn theo xu hướng tiêu dùng nhanh và tâm lý muốn thể hiện để tạo dấu ấn cá nhân và thành công sớm. “Với tâm lý muốn thể hiện cá tính riêng, ưu tiên trải nghiệm hơn tích lũy, không ít gen Z chi mạnh cho nhu cầu giải trí, du lịch, rồi chi theo đám đông để 'bắt trend' mạng xã hội, tham gia các concert cùng thần tượng… Nếu nguồn tiền không ổn định rất dễ dẫn đến rủi ro, không có dư hoặc rất ít cho khoản dự phòng”, ông Tuyên phân tích.
Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển thị trường tài chính và bất động sản Toàn Cầu (phường Phương Liệt, TP.Hà Nội), cho rằng nhiều bạn trẻ không có thói quen tiết kiệm, ít nghĩ đến các khoản dự phòng cho tương lai. “Việc thiếu kế hoạch khiến nhiều bạn luôn rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính, chi nhiều hơn thu và dễ mắc nợ”, ông Hiếu nói.
Ông Hiếu nhấn mạnh tiết kiệm cần được nhìn như một kế hoạch dài hạn. Một trong những sai lầm phổ biến là chi tiêu theo cảm hứng, thiếu quỹ dự phòng và không có bảo hiểm. Việc mua trước trả sau thiếu kiểm soát cũng dễ khiến người trẻ rơi vào vòng xoáy nợ nần. “Quản lý tốt tài chính cá nhân không chỉ giúp ổn định cuộc sống mà còn tạo nền tảng cho tương lai lâu dài”, ông Hiếu kết luận.
