Thiếu ngủ khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, vì vậy nhiều người lựa chọn ngủ bù để lấy lại năng lượng. Tuy nhiên, liệu ngủ bù có thể giúp cơ thể phục hồi hoàn toàn hay không?
Tác động của giấc ngủ đến sức khỏe
Ngủ đủ giấc giúp não bộ nghỉ ngơi, củng cố trí nhớ, cải thiện khả năng tập trung và hiệu suất làm việc. Giấc ngủ còn hỗ trợ tái tạo tế bào, tăng cường hệ miễn dịch, duy trì sức khỏe tim mạch, ổn định huyết áp và kiểm soát đường huyết. Ngược lại, thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tăng cân, lo âu, suy giảm trí nhớ và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ miễn dịch. Tình trạng này cũng liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tiểu đường.
Khi nào nên ngủ bù?
Nếu chỉ thiếu ngủ một đêm do công việc hoặc lý do bất khả kháng, bạn có thể ngủ bù vào hôm sau để phục hồi năng lượng. Tuy nhiên, ngủ bù không đơn giản là ngủ đủ số giờ đã thiếu vì cơ thể cần thời gian để phục hồi hoàn toàn. Nếu thiếu ngủ kéo dài, ngủ bù thường không mang lại hiệu quả rõ rệt. Người trưởng thành cần khoảng 7 giờ ngủ mỗi đêm, nhưng nhiều người không đáp ứng đủ do áp lực và thói quen sinh hoạt. Thiếu ngủ lâu dài có thể làm suy giảm miễn dịch, tăng nguy cơ tăng huyết áp, gây mệt mỏi, dễ cáu gắt và làm tăng nguy cơ tai nạn khi buồn ngủ lúc lái xe hoặc làm việc.
Cách ngủ bù hiệu quả khi bị thiếu ngủ
Mỗi người có nhu cầu ngủ khác nhau tùy theo độ tuổi và sức khỏe. Để phục hồi sau thiếu ngủ, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau: ngủ trưa khoảng 20 phút, đi ngủ sớm hơn vào tối hôm sau, bổ sung giấc ngủ trong 1-2 ngày tiếp theo, hoặc ngủ bù vào cuối tuần nhưng không nên lệch quá 2 giờ so với lịch thường ngày để tránh rối loạn nhịp sinh học. Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, nên điều chỉnh thói quen sinh hoạt như đi ngủ sớm dần, hạn chế cà phê và chất kích thích vào buổi tối, tránh dùng điện thoại trước khi ngủ khoảng 2 giờ, giữ phòng ngủ yên tĩnh và thoáng mát, không tập luyện nặng sát giờ ngủ, và có thể áp dụng yoga hoặc hít thở thư giãn. Nếu đã thay đổi thói quen nhưng tình trạng mất ngủ vẫn kéo dài, nên đi khám để được tư vấn và điều trị phù hợp.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống hàng ngày là “ngắn và cụ thể”. Khi bị bệnh thì uống thuốc, hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thực sự khỏe mạnh, mỗi người cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
