Chị Linh (29 tuổi, TP.HCM) từng tự hào khi giảm được 12 kg nhờ chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt và tập luyện cường độ cao. Tuy nhiên, sau 8 tháng, cô phải nhập viện vì hàng loạt vấn đề sức khỏe: rụng tóc, mất kinh, chóng mặt và suy nhược cơ thể.
Rụng tóc và mất kinh sau hành trình giảm cân
Chị Linh bắt đầu giảm cân với chỉ số BMI 24,7, áp dụng chế độ chỉ ăn ức gà, trứng, rau xanh và sữa chua không đường, gần như cắt bỏ hoàn toàn tinh bột. Cùng với đó, chị tập luyện từ 60-90 phút mỗi ngày với các bài HIIT và nâng tạ. Sau 8 tháng, cân nặng giảm còn BMI 19,7, nhưng từ tháng thứ 6, chị bắt đầu rụng tóc nhiều, mất kinh, hoa mắt khi đứng lên, lạnh tay chân, đầy bụng và không đủ sức tập luyện.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, BS.CKII Trịnh Thanh Mai, khoa Nội Tổng hợp, cho biết người bệnh được chẩn đoán mắc hội chứng thiếu năng lượng sẵn có (Low Energy Availability - LEA).
Rối loạn nội tiết do thiếu năng lượng kéo dài
Bác sĩ không chỉ điều trị triệu chứng riêng lẻ mà đánh giá toàn diện qua khai thác bệnh sử và xét nghiệm. Kết quả cho thấy chị Linh bị hạ đường huyết nhẹ, thiếu máu do thiếu sắt, nồng độ estrogen và progesterone giảm mạnh, hormone cortisol tăng cao. Đây là dấu hiệu điển hình của LEA.
Theo BS.CKII Trịnh Thanh Mai, LEA xảy ra khi năng lượng nạp vào thấp hơn đáng kể so với tiêu hao trong thời gian dài. “Khi thiếu năng lượng kéo dài, cơ thể ưu tiên cung cấp năng lượng cho các cơ quan sống còn như tim, não và phổi. Các hệ cơ quan khác như nội tiết, tiêu hóa, nang tóc hay tuần hoàn ngoại vi bị cắt giảm năng lượng, dẫn đến rụng tóc, mất kinh, đầy bụng, lạnh tay chân và mệt mỏi”, bác sĩ Mai giải thích.
Cắt tinh bột quá mức gây nhiều hệ lụy
Các chuyên gia cho biết tinh bột là nguồn năng lượng quan trọng. Loại bỏ gần như hoàn toàn nhóm này trong thời gian dài, đặc biệt khi duy trì vận động cao, có thể gây thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Nếu không điều chỉnh kịp thời, LEA có thể dẫn đến giảm mật độ xương, suy giảm miễn dịch, giảm khả năng sinh sản, rối loạn nội tiết kéo dài.
Phục hồi sức khỏe nhờ điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện
Sau khi xác định nguyên nhân, bác sĩ xây dựng phác đồ cá thể hóa cho chị Linh: bổ sung sắt và vi chất, đưa tinh bột trở lại khẩu phần với tỷ lệ phù hợp, giảm cường độ tập luyện, thay thế bài tập nặng bằng đi bộ và yoga. Người bệnh cũng được hướng dẫn thay đổi tư thế từ từ để tránh hạ huyết áp tư thế.
Sau 4 tháng, chu kỳ kinh nguyệt trở lại bình thường, rụng tóc giảm rõ, hệ tiêu hóa ổn định, không còn chóng mặt, lạnh tay chân hay mệt mỏi kéo dài.
Khuyến cáo không cắt bỏ hoàn toàn tinh bột khi giảm cân
BS.CKII Trịnh Thanh Mai nhấn mạnh: giảm cân cần khoa học, tránh chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc tập luyện quá sức theo trào lưu mạng xã hội. Mỗi người có thể trạng, chuyển hóa và nhu cầu năng lượng khác nhau. Chế độ giảm cân nên dựa trên đánh giá toàn diện về dinh dưỡng, nội tiết, chuyển hóa và bệnh lý đi kèm. Các chuyên gia khuyến cáo duy trì chế độ ăn cân bằng, không loại bỏ hoàn toàn bất kỳ nhóm chất dinh dưỡng nào, kết hợp vận động hợp lý để kiểm soát cân nặng hiệu quả và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
