Một cậu bé 5 tuổi tại Phúc Châu, Trung Quốc, đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng đau bụng dữ dội. Kết quả xét nghiệm máu khiến các bác sĩ kinh ngạc: mẫu máu của bệnh nhi có màu trắng đục như sữa, do nồng độ triglyceride tăng quá cao. Cậu bé được chẩn đoán mắc viêm tụy cấp do tăng lipid máu, với chỉ số triglyceride cao gấp gần 10 lần giá trị bình thường.
Nguyên nhân từ chế độ ăn uống sai lầm
Qua khai thác tiền sử dinh dưỡng, các bác sĩ phát hiện cậu bé được bà nội chăm sóc từ nhỏ. Người bà tin rằng nước hầm xương và canh cá là “tinh chất bổ dưỡng nhất”, nên hầu như ngày nào cũng nấu mì và cơm với nước dùng thịt đặc cho cháu. Thói quen tưởng chừng bổ dưỡng này lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe.
Ba nguy cơ sức khỏe từ canh đặc
Việc tiêu thụ nước dùng thịt ninh lâu trong thời gian dài có thể gây ra ba vấn đề nghiêm trọng:
- Gây viêm tụy cấp tính: Nước dùng ninh càng lâu, càng nhiều chất béo và purin được giải phóng. Hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn chỉnh, việc hấp thụ lượng lớn chất béo liên tục kích thích tuyến tụy, dẫn đến viêm tụy cấp nguy hiểm.
- Tăng gánh nặng chuyển hóa cho thận: Canh đặc chứa hàm lượng purin và muối cao, trong khi thận trẻ em còn yếu, dễ gây quá tải cho cơ quan này.
- Mất cân bằng dinh dưỡng: Uống canh đặc khiến trẻ no bụng, không ăn đủ thịt, rau trong bữa chính, dễ dẫn đến thiếu sắt và kẽm.
Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng
Chia sẻ với Sức khỏe & Đời sống, TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8, nhấn mạnh: “Mọi người chỉ nên dùng nước hầm xương như món ăn phụ, tạo vị ngọt tự nhiên cho canh/súp, không nên dùng thay nước hoặc món chính.” Bà đưa ra những lưu ý cụ thể:
- Thời gian hầm: Chỉ nên hầm xương tối đa 90–120 phút, trong khi hầm cần vớt bỏ váng mỡ. Hầm quá lâu sẽ làm tăng purin và kim loại nặng như chì, cadmium từ xương động vật.
- Kết hợp thực phẩm: Nên nấu nước hầm cùng rau củ, đậu hạt, thịt nạc để tăng đa dạng vi chất, tránh chỉ dùng nước xương đơn điệu.
- Đối tượng cần tránh: Người mắc bệnh gout, tăng mỡ máu, bệnh thận, rối loạn chuyển hóa không nên dùng thường xuyên và cần tham khảo ý kiến bác sĩ dinh dưỡng.
- Người cao tuổi: Để bổ sung canxi và dưỡng chất, nên ưu tiên sữa/sữa chua ít béo, cá nhỏ ăn cả xương, rau lá xanh đậm, các loại đậu hạt và tắm nắng hợp lý.
Thông điệp cuối cùng
Nước hầm xương không phải thực phẩm xấu, nhưng cũng không phải siêu thực phẩm. Nó không nên được dùng mỗi ngày với hy vọng bổ sung collagen hay canxi như lời đồn. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý cần đa dạng, cân bằng, phù hợp với lứa tuổi, thể trạng và tình trạng bệnh lý. Sự đơn giản hóa bằng một món ăn có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, như trường hợp của cậu bé 5 tuổi ở Phúc Châu.
