Một phụ nữ 30 tuổi, nhân viên văn phòng, đã giảm 5kg và thoát khỏi tình trạng gan nhiễm mỡ chỉ sau 3 tháng nhờ thay đổi thực đơn bữa sáng, theo chia sẻ của bác sĩ Tiền Chính Hoằng, Giám đốc Trung tâm Khám sức khỏe, Bệnh viện Trường Chang Gung, Đài Loan (Trung Quốc), trong một chương trình sức khỏe gần đây.
Bệnh nhân được theo dõi gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ nhiều năm. Do công việc bận rộn, cô không có thời gian tập gym hay áp dụng các phương pháp giảm cân như nhịn ăn gián đoạn. Tuy nhiên, sau 3 tháng tái khám, siêu âm cho thấy gan trở về bình thường, cân nặng giảm từ 76kg xuống 71kg. Sự thay đổi lớn nhất bác sĩ phát hiện nằm ở bữa sáng.
Bữa sáng với 3 món quen thuộc nhưng chế biến đặc biệt
Thay vì ăn cơm nắm, bánh mì hay sandwich mua sẵn, người phụ nữ chuyển sang thực đơn gồm: 1-2 củ khoai lang hấp (100-200g), 1 quả chuối chín vừa, 2 quả trứng luộc (không ăn mỗi ngày) và một cốc cà phê không đường hoặc rất ít đường.
Điểm đáng chú ý là cách chế biến khoai lang. Bác sĩ Tiền cho biết, người phụ nữ thường hấp khoai lang từ tối hôm trước, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh và dùng vào sáng hôm sau. Khi khoai lang nấu chín rồi làm lạnh, một phần tinh bột chuyển thành tinh bột kháng (Resistant Starch) – loại tinh bột không bị tiêu hóa hoàn toàn ở ruột non mà trở thành nguồn thức ăn cho lợi khuẩn đường ruột.
Tinh bột kháng có nhiều lợi ích sức khỏe chuyển hóa: giúp đường huyết tăng chậm sau ăn, tăng cảm giác no, hạn chế ăn vặt, cải thiện độ nhạy insulin và góp phần kiểm soát cân nặng khi kết hợp chế độ ăn hợp lý. Các nghiên cứu trên The American Journal of Clinical Nutrition và Nutrition Bulletin cũng ghi nhận khả năng cải thiện đáp ứng đường huyết sau ăn của tinh bột kháng. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh đây không phải "thần dược" giảm cân, chỉ phát huy hiệu quả khi tổng lượng calo nạp vào được kiểm soát.
Chuối chín vừa và trứng luộc – bí quyết kéo dài cảm giác no
Người phụ nữ ưu tiên những quả chuối vừa chín tới, vỏ còn vàng, chưa xuất hiện nhiều đốm đen. Theo bác sĩ Tiền, khi chuối chín dần, tinh bột kháng giảm và chuyển thành đường đơn như glucose, fructose. Chuối chín vừa giúp tạo cảm giác no lâu hơn và làm chậm hấp thu carbohydrate so với chuối quá chín. Dù vậy, chuối vẫn chứa carbohydrate, do đó người mắc đái tháo đường hoặc cần kiểm soát đường huyết nên ăn lượng phù hợp, kết hợp cùng thực phẩm giàu protein.
Trứng luộc cung cấp protein chất lượng cao, kéo dài cảm giác no và hỗ trợ duy trì khối cơ trong quá trình giảm cân. So với trứng chiên, trứng luộc hạn chế dầu mỡ và năng lượng dư thừa. Nhiều nghiên cứu chỉ ra bữa sáng giàu protein giúp giảm cảm giác đói cả ngày, từ đó hạn chế lượng thức ăn tiêu thụ ở các bữa sau.
Không chỉ bữa sáng: Cắt giảm tinh bột tinh chế và kiểm soát tổng thể
Ngoài thay đổi bữa sáng, người phụ nữ còn giảm đáng kể bánh ngọt, bánh mì và hạn chế tinh bột vào bữa tối. Bác sĩ Tiền giải thích, nhiều người nghĩ gan nhiễm mỡ do ăn nhiều dầu mỡ, nhưng ở châu Á, nguyên nhân phổ biến hơn là tiêu thụ quá nhiều tinh bột tinh chế và đồ uống chứa đường. Khi carbohydrate nạp vượt nhu cầu, gan chuyển phần dư thừa thành triglyceride và tích tụ trong tế bào gan, lâu dần dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu (MASLD).
Theo khuyến cáo của các hiệp hội gan mật quốc tế, nền tảng điều trị bệnh gồm: giảm 5-10% cân nặng nếu thừa cân hoặc béo phì; hạn chế đồ uống có đường và tinh bột tinh chế; tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc; duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần.
Chuyên gia cảnh báo: Không có thực phẩm thần kỳ chữa khỏi gan nhiễm mỡ
Các chuyên gia nhấn mạnh, đây chỉ là một trường hợp lâm sàng, không phải bằng chứng cho thấy chỉ ăn khoai lang, chuối hay trứng là hết gan nhiễm mỡ. Hiệu quả đạt được chủ yếu nhờ giảm tổng năng lượng nạp vào, tăng chất xơ và protein, cắt giảm tinh bột tinh chế, từ đó giảm cân. Nhiều nghiên cứu chứng minh việc giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện đáng kể gan nhiễm mỡ ở người thừa cân.
Theo tờ HK01, người mắc gan nhiễm mỡ nên xây dựng chế độ ăn cân đối, duy trì vận động, kiểm soát cân nặng và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, thay vì kỳ vọng vào một loại thực phẩm hay thực đơn duy nhất.
