Theo dự thảo Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi đang được Bộ Y tế soạn thảo, quỹ bảo hiểm y tế sẽ chi trả hơn 200 dịch vụ y tế tại nhà cho một số nhóm người, trong đó có người cao tuổi, người khuyết tật nặng và bệnh nhân mắc bệnh mãn tính.
Đây là lần đầu tiên phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế được mở rộng sang lĩnh vực chăm sóc tại nhà, đánh dấu bước chuyển từ mô hình chăm sóc tập trung tại bệnh viện sang mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng. Theo ban soạn thảo, mục tiêu của đề xuất này là giảm tải cho các cơ sở khám chữa bệnh, đồng thời tạo điều kiện cho người bệnh được chăm sóc ngay tại nơi cư trú, góp phần nâng cao chất lượng sống.
Danh mục dịch vụ dự kiến
Theo đề xuất, danh mục dịch vụ được bảo hiểm y tế chi trả gồm các kỹ thuật chăm sóc cơ bản như chăm sóc vết thương, tiêm thuốc, truyền dịch, theo dõi huyết áp, đường huyết, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân nan y. Ngoài ra, các dịch vụ hỗ trợ như tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng thuốc, chăm sóc vệ sinh cá nhân và một số kỹ thuật y học gia đình khác cũng được dự kiến bổ sung vào danh mục.
Danh mục này sẽ được xây dựng dựa trên tham khảo kinh nghiệm từ các nước phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước châu Âu, nơi đã áp dụng mô hình chăm sóc sức khỏe tại nhà trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, để phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội trong nước, các dịch vụ sẽ được lựa chọn theo thứ tự ưu tiên dựa trên mức độ cần thiết và chi phí khả thi.
Nhóm đối tượng hưởng lợi
Dự thảo cũng nêu rõ các nhóm đối tượng được thụ hưởng chính sách này, gồm:
- Người từ 80 tuổi trở lên;
- Người khuyết tật đặc biệt nặng;
- Người bệnh đang trong chương trình chăm sóc dài hạn;
- Bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, suy tim, suy thận.
Việc mở rộng đối tượng được cho là sẽ giúp hàng triệu người dân tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại nhà, giảm thiểu nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng sống cho những người không thể đến cơ sở y tế thường xuyên. Đặc biệt, đối với người cao tuổi sống một mình, việc được nhân viên y tế đến thăm khám định kỳ sẽ phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, tránh những rủi ro đáng tiếc.
Lợi ích mang lại
Theo các chuyên gia y tế, chính sách này không chỉ giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trên mà còn tiết kiệm chi phí cho gia đình người bệnh. Người nhà không phải liên tục đưa bệnh nhân tới bệnh viện, từ đó giảm chi phí đi lại và thời gian chờ đợi. Đồng thời, nguy cơ lây nhiễm chéo tại bệnh viện cũng được hạn chế đáng kể, vốn là nỗi lo thường trực của người bệnh có sức đề kháng kém.
Nhiều khảo sát cho thấy, người bệnh được chăm sóc tại nhà thường có tinh thần thoải mái hơn, phục hồi nhanh hơn so với điều trị nội trú. Điều này đặc biệt đúng với người cao tuổi, khi môi trường quen thuộc đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất.
Theo các nhà phân tích, việc chuyển dịch sang chăm sóc tại nhà có thể giúp giảm chi phí điều trị nội trú không cần thiết, từ đó tăng hiệu quả sử dụng quỹ bảo hiểm y tế. Đây cũng là hướng đi mà nhiều quốc gia đang áp dụng nhằm tối ưu hóa nguồn lực y tế.
Thách thức khi triển khai
Bên cạnh những lợi ích, việc triển khai trên thực tế cũng gặp không ít thách thức. Đội ngũ nhân viên y tế làm việc tại nhà cần được đào tạo bài bản, có chứng chỉ hành nghề phù hợp và khả năng xử lý tình huống khẩn cấp. Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ, tránh tình trạng biến tướng hoặc lạm dụng quỹ bảo hiểm y tế.
Để dịch vụ y tế tại nhà phát huy hiệu quả, cần có khung pháp lý rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm của nhân viên y tế ngoài bệnh viện, cũng như cơ chế phối hợp giữa trạm y tế xã, bệnh viện tuyến huyện và tuyến trung ương. Việc quy định mức giá cho từng dịch vụ cũng là bài toán khó, bởi chi phí đi lại và thời gian của nhân viên y tế thay đổi theo khu vực.
Lộ trình triển khai
Dự thảo đang trong giai đoạn lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương. Nếu được Quốc hội thông qua, chính sách dự kiến sẽ được thí điểm ở một số thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM trước khi áp dụng trên toàn quốc. Việc thí điểm sẽ giúp cơ quan chức năng đánh giá tính khả thi, từ đó điều chỉnh danh mục và mức giá phù hợp.
Đại diện Bộ Y tế cho biết, việc xây dựng danh mục dịch vụ cụ thể sẽ dựa trên tham khảo kinh nghiệm quốc tế và điều kiện thực tế của hệ thống y tế Việt Nam, đảm bảo phù hợp với khả năng cân đối của quỹ bảo hiểm y tế. Với hơn 200 dịch vụ được đề xuất, đây là một bước tiến dài trong chính sách an sinh xã hội, khẳng định chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc chăm sóc sức khỏe toàn dân, nhất là với các nhóm người dễ bị tổn thương.
