Tỉnh Tuyên Quang ghi nhận hiện tượng trái chiều: điểm trung bình học bạ lớp 12 môn tiếng Anh xếp cuối cùng cả nước (thứ 34/34), nhưng điểm thi tốt nghiệp THPT lại đạt 5,397 điểm, vươn lên vị trí thứ hai toàn quốc, vượt TP.HCM và chỉ xếp sau Hà Nội. Sự chênh lệch này được các chuyên gia giáo dục phân tích dựa trên những nguyên nhân khách quan từ quy chế thi mới và quy mô thí sinh.
Quy chế thi 2026 thay đổi: Tiếng Anh trở thành môn tự chọn
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là năm đầu tiên môn Ngoại ngữ không còn là môn thi bắt buộc, theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo. Sự thay đổi này tạo ra bộ lọc tự nhiên về đối tượng dự thi. Điểm học bạ được tính trên toàn bộ học sinh lớp 12 của tỉnh, bao gồm cả những em học yếu ngoại ngữ. Trong khi đó, điểm thi tốt nghiệp chỉ phản ánh năng lực của nhóm thí sinh tự chọn dự thi – chủ yếu là những em có năng lực khá giỏi hoặc có nhu cầu xét tuyển đại học. Do đó, điểm thi không đại diện cho mặt bằng chung toàn tỉnh.
Quy mô thí sinh nhỏ, điểm trung bình cao
Sự khác biệt về số lượng thí sinh đăng ký dự thi ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả. Tuyên Quang chỉ có hơn 2.000 thí sinh dự thi môn Ngoại ngữ, thuộc nhóm thấp nhất trong các tỉnh, thành. Quy mô mẫu nhỏ và mang tính chọn lọc cao khiến điểm trung bình của nhóm dễ dàng đạt mức cao. Ngược lại, TP.HCM có tới hơn 64.000 thí sinh dự thi (gấp 30 lần Tuyên Quang), đại diện cho nhiều hệ đào tạo và hoàn cảnh học tập khác nhau, khiến điểm trung bình 5,37 mang tính đại trà hơn.
Phân bố điểm số và hiện tượng miễn thi
Số liệu chi tiết cho thấy Tuyên Quang không nằm trong nhóm dẫn đầu về số lượng điểm 10. Tỉnh ghi nhận 1 điểm 10; 11 điểm 9,75; 15 điểm 9,5 và một số ít điểm 9,25 và 9. Điều này cho thấy điểm trung bình cao nhờ phổ điểm ổn định ở mức khá. Tại Hà Nội và TP.HCM, dù số lượng điểm 10 áp đảo (Hà Nội 118 điểm, TP.HCM 88 điểm), nhưng điểm trung bình bị kéo xuống do số thí sinh đông. Ngoài ra, nhiều học sinh giỏi ngoại ngữ tại các đô thị lớn sử dụng chứng chỉ quốc tế (IELTS, VSTEP) để miễn thi, không tham gia hệ thống điểm thi tốt nghiệp đại trà.
Theo phân tích, sự tương phản về thứ hạng giữa điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp môn tiếng Anh của Tuyên Quang là kết quả tổng hợp từ các yếu tố kỹ thuật và quy chế thi mới, phản ánh đặc thù của nhóm thí sinh tự chọn dự thi, không đại diện cho năng lực ngoại ngữ đại trà của địa phương.
