Nhờ triển khai đa dạng hình thức truyền thông dân số phù hợp từng nhóm đối tượng và đặc thù địa bàn, các cấp, ngành tại Lạng Sơn đã góp phần nâng cao chất lượng dân số của tỉnh. Lạng Sơn là tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn. Trước đây, nhiều phụ nữ, nhất là ở thôn bản vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, thiếu kiến thức chăm sóc thai kỳ, sức khỏe sinh sản, thậm chí sinh con tại nhà. Công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản từng chịu ảnh hưởng từ hủ tục, gia tăng nguy cơ cho mẹ và trẻ sơ sinh. Hiện nay, công tác này được tỉnh ưu tiên trong chiến lược chăm sóc sức khỏe.
Tỷ lệ sinh con tại cơ sở y tế vượt chỉ tiêu
Theo báo cáo của ngành y tế tỉnh, riêng quý I/2026, tỷ lệ phụ nữ sinh đẻ tại cơ sở y tế đạt 99,7%, vượt 1,2% chỉ tiêu năm 2026; 81,4% bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc trong tuần đầu tại nhà sau sinh, vượt 3,3% chỉ tiêu. Tỷ lệ phụ nữ khám sức khỏe ít nhất bốn lần trong thai kỳ đạt 88,8%, tăng 1,2% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là minh chứng cho sự thay đổi nhận thức và hành vi của người dân.
Để đạt kết quả này, ngành y tế Lạng Sơn đã triển khai đa dạng hình thức truyền thông, từ nói chuyện chuyên đề tại thôn, bản đến tư vấn trực tiếp tại hộ gia đình. Nội dung phù hợp từng nhóm đối tượng, chú trọng vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh tổ chức hơn 7.300 buổi truyền thông lồng ghép tại cộng đồng; phát hành khoảng 22.600 tờ rơi tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình.
Người dân chủ động hơn nhờ truyền thông
Bà Trương Thị Hằng, Trưởng phòng Dân số, Sở Y tế Lạng Sơn, cho biết nhờ sự kiên trì của cán bộ y tế, cộng tác viên dân số, người dân ở thôn bản vùng khó đã chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản. Không chỉ sinh đẻ có kế hoạch, người dân còn chủ động khám sức khỏe tiền hôn nhân, khám thai định kỳ, tầm soát bệnh tật, chăm sóc sức khỏe mẹ và bé.
Đội ngũ cộng tác viên dân số, cán bộ y tế cơ sở đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, lắng nghe, kiên trì giải thích, tư vấn trực tiếp cho từng nhóm đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ. Anh Lý Văn Nhuận, cán bộ chuyên trách dân số xã Công Sơn, chia sẻ: “Chúng tôi lồng ghép tuyên truyền tại các buổi sinh hoạt thôn, nói bằng tiếng dân tộc, nêu thí dụ cụ thể giúp người dân dễ hiểu hơn. Nhiều người chủ động hỏi về chăm sóc sức khỏe thời kỳ mang thai, kế hoạch hóa gia đình. Từ đầu năm 2026 đến nay, chúng tôi tuyên truyền lồng ghép được 28 cuộc cho hơn 1.700 lượt người, sáu lần thảo luận nhóm, cấp phát 560 tờ rơi, thăm 129 hộ dân, truyền thông tư vấn cho hơn 300 lượt người”.
Phụ nữ mang thai được tư vấn và sàng lọc
Chị Vi Thị Lộc, 26 tuổi, ở thôn Nà Lầm, cho biết: “Khi đến khám thai tại Trạm Y tế xã Chiến Thắng, tôi được cán bộ tư vấn về chăm sóc sức khỏe sinh sản, lịch khám thai và lợi ích của sàng lọc trước sinh. Được cán bộ y tế giải thích, tôi quyết định thực hiện sàng lọc trước sinh không xâm lấn (NIPT) từ tuần thai thứ chín”. Theo tổng hợp từ Trạm Y tế xã Chiến Thắng, từ đầu năm 2026, đã có 82 phụ nữ mang thai, trong đó 100% khám thai định kỳ, tiêm uốn ván đúng, đủ liều. Trong số đó, 49 người đã sinh con và đều sinh tại cơ sở y tế; các bà mẹ và trẻ sơ sinh đều được chăm sóc tốt sau sinh.
Công tác truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng được duy trì, nhất là tại tuyến cơ sở, nâng cao tần suất tiếp cận thông tin cho Nhân dân. Các đơn vị y tế cơ sở còn tích cực ứng dụng mạng xã hội như lập fanpage, nhóm Zalo của nhân viên y tế thôn bản. Chị Hoàng Thị Thu, thôn Bằng Qua, xã Na Dương, cho biết: “Khi đến khám thai lần đầu tại trạm y tế, tôi được hướng dẫn chăm sóc thai kỳ, sinh con an toàn. Sau sinh còn được cộng tác viên dân số đến nhà hướng dẫn trực tiếp và gián tiếp bằng hình ảnh sinh động qua tin nhắn Zalo về cách thức chăm sóc sức khỏe, tư vấn lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp nên tôi rất yên tâm”.
Định hướng tương lai
Theo bà Trương Thị Hằng, khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, đúng cách, họ sẽ chủ động thay đổi hành vi, góp phần nâng cao chất lượng dân số. Thời gian tới, Phòng Dân số tiếp tục tập huấn cho cộng tác viên dân số; đa dạng hóa cách thức truyền thông, phù hợp với xu thế và nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân.
