Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì hội nghị triển khai công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ năm 2026
Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đã chủ trì hội nghị quan trọng nhằm triển khai công tác năm 2026 của ban chỉ đạo này. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng là tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính cho các liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc.
Lộ trình hai giai đoạn từ 2026 đến 2030 với các chỉ tiêu cụ thể
Theo chương trình hoạt động giai đoạn 2026 - 2030, Ban Chỉ đạo quốc gia đã xác định lộ trình thực hiện theo hai giai đoạn với các chỉ tiêu rất cụ thể và chi tiết.
Giai đoạn 1 (từ tháng 1.2026 đến tháng 7.2027) sẽ tập trung giải quyết căn bản các tồn đọng trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Các mục tiêu chính bao gồm:
- Tìm kiếm và quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ.
- Hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, ước tính khoảng 230.000 mộ liệt sĩ, cùng với các hài cốt liệt sĩ mới được tìm kiếm và quy tập.
- Tiến hành giám định ADN cho khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
- Xây dựng và đưa vào vận hành Cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Giai đoạn 2 (từ tháng 8.2027 đến tháng 12.2030) sẽ tiếp tục phấn đấu với các mục tiêu:
- Tìm kiếm và quy tập thêm khoảng 3.000 hài cốt liệt sĩ.
- Giám định ADN khoảng 30.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.
- Đẩy mạnh công tác xác minh, kết luận, bổ sung và đính chính thông tin cho các mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin trong các nghĩa trang thông qua phương pháp thực chứng.
Chiến dịch 500 ngày đêm và kế hoạch của Bộ Quốc phòng
Về dự thảo kế hoạch của Bộ Quốc phòng trong việc tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ từ các mộ chưa xác định được thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ để phục vụ giám định ADN, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã đề nghị tiếp tục hoàn thiện kế hoạch này. Bà nhấn mạnh cần gắn kế hoạch với kế hoạch chung của Ban Chỉ đạo quốc gia trong năm 2026, đồng thời liên kết chặt chẽ với “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Mục tiêu là phấn đấu hoàn thiện và tổ chức phát động chiến dịch quan trọng này vào tháng 3 tới.
Quy trình và thủ tục lấy mẫu giám định ADN theo quy định
Theo Nghị định số 131/2021/NĐ-CP của Chính phủ, quy trình lấy mẫu để giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được quy định rõ ràng và chi tiết. Đối với trường hợp đón nhận hài cốt liệt sĩ được quy tập mà chưa xác định được danh tính, Sở Nội vụ nơi đón nhận có trách nhiệm trong vòng 1 ngày làm việc:
- Tiếp nhận hài cốt và mẫu hài cốt liệt sĩ do đơn vị quy tập bàn giao.
- Kiểm tra tình trạng hài cốt, ghi ký hiệu mẫu theo quy định và cập nhật vị trí mộ an táng vào cơ sở dữ liệu về liệt sĩ.
- Có văn bản gửi Cục Người có công để đề nghị giám định mẫu.
Trường hợp có thông tin về thân nhân liệt sĩ, Sở Nội vụ sẽ thông báo và hướng dẫn thân nhân gửi mẫu đối chứng về đơn vị. Cục Người có công trong vòng 1 ngày làm việc kể từ khi nhận được văn bản đề nghị sẽ có văn bản gửi Sở Nội vụ và đơn vị giám định ADN để thông báo về việc tiếp nhận và giám định mẫu.
Đối với các mộ liệt sĩ trong nghĩa trang còn thiếu thông tin nhưng có thông tin về nơi hy sinh hoặc nơi an táng ban đầu trong các giấy tờ như giấy báo tử, đại diện thân nhân có thể làm đơn đề nghị giám định ADN. Đơn này cần kèm theo bản sao được chứng thực từ bằng “Tổ quốc ghi công” và giấy xác nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh, gửi đến Sở Nội vụ nơi quản lý hồ sơ gốc.
Hướng dẫn chi tiết về cách lấy mẫu giám định ADN
Theo Bộ Quốc phòng, việc lấy mẫu là khâu quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình giám định ADN. Người dân cần chú ý tuân thủ các yêu cầu sau:
- Trường hợp hài cốt còn nguyên vẹn: Lấy từ 1 đến 2 chiếc răng, ưu tiên các răng còn được cố định trong xương hàm.
- Trường hợp hài cốt không nguyên vẹn: Lấy khoảng 2 x 2 cm xương ống hoặc 2 x 2 cm xương còn cứng. Các xương xốp như xương sọ, xương sườn, xương bàn tay, bàn chân thường rất khó làm giám định và tỷ lệ thành công không cao.
Mẫu hài cốt liệt sĩ phải được bảo quản trong túi ni lông có niêm phong xác nhận của Sở Nội vụ, ngoài bì ghi rõ đề nghị xác định danh tính đối với liệt sĩ (bao gồm họ và tên, nguyên quán, ngày tháng năm sinh nếu có).
Đối với việc lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ (mẫu đối chứng), cần lấy mẫu của ít nhất 2 người thân có mối quan hệ huyết thống theo dòng mẹ hoặc theo dòng cha của liệt sĩ. Các đối tượng có thể lấy mẫu bao gồm:
- Theo dòng mẹ: Mẹ liệt sĩ, bà ngoại, bác, cậu, dì, anh chị em cùng mẹ, anh em con dì con già, con của chị gái em gái liệt sĩ.
- Theo dòng cha: Ông nội, bố đẻ của liệt sĩ nếu không còn đối tượng theo dòng mẹ.
Mẫu sinh phẩm của thân nhân có thể là móng tay, móng chân hoặc tóc (phải lấy có cả chân tóc). Mẫu cần được bảo quản trong túi ni lông đặt trong bì thư, ngoài bì ghi rõ họ tên, tuổi, nguyên quán, trú quán, quan hệ với liệt sĩ và số điện thoại liên hệ.
Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và kế hoạch chi tiết cho giai đoạn 2026-2030, hy vọng sẽ có thêm nhiều liệt sĩ được tìm thấy và trở về với gia đình, quê hương.
