Từ ngày 1/7/2026, Luật Dân số 2025 và Nghị định số 168/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang đến nhiều thay đổi quan trọng về chế độ thai sản cho lao động nữ khi sinh con thứ hai. Theo đó, thời gian nghỉ thai sản được kéo dài lên 7 tháng, cùng với các quyền lợi về trợ cấp một lần và dưỡng sức sau sinh.
Điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai
Theo điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025 và khoản 1 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP, người lao động được hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Cụ thể:
- Đối với lao động nữ: sinh con thứ hai và tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống.
- Đối với lao động nam: đang tham gia BHXH bắt buộc, vợ sinh con thứ hai và tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.
Thời gian nghỉ thai sản cụ thể
Lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ trước và sau sinh tổng cộng 7 tháng, trong đó thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 2 tháng. Trường hợp sinh đôi trở lên, tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 1 tháng. Đối với lao động nam có vợ sinh con thứ hai, thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản là 10 ngày làm việc. Nếu vợ sinh ba trở lên thì từ con thứ ba trở đi, cứ mỗi con, người cha được nghỉ thêm 3 ngày làm việc.
Mức hưởng trợ cấp thai sản
Lao động nữ sinh con thứ hai được hưởng 7 tháng tiền chế độ thai sản bằng 100% mức bình quân tiền lương đóng BHXH. Công thức tính: Tiền trợ cấp thai sản = 100% × Mức bình quân tiền lương đóng BHXH của 6 tháng trước khi nghỉ × 7 tháng. Ngoài ra, lao động nữ còn được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con với mức bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh cho mỗi con. Hiện nay, mức tham chiếu bằng lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng, do đó trợ cấp một lần là 5.060.000 đồng/con.
Chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh
Sau khi hết thời gian nghỉ thai sản, nếu sức khỏe chưa phục hồi, lao động nữ được nghỉ dưỡng sức. Theo khoản 1 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong 30 ngày đầu kể từ ngày hết thời gian nghỉ thai sản, nếu chưa phục hồi sức khỏe thì người lao động được nghỉ dưỡng sức. Mức hưởng bằng 30% mức tham chiếu cho mỗi ngày nghỉ, tương đương 759.000 đồng/ngày (từ 1/7/2026, lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng). Số ngày nghỉ tối đa: 10 ngày nếu sinh một lần từ hai con trở lên; 7 ngày nếu sinh con phải phẫu thuật; 5 ngày đối với các trường hợp còn lại. Thời gian nghỉ dưỡng sức bao gồm cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết và ngày nghỉ hằng tuần. Lưu ý: chế độ này không áp dụng đối với lao động nữ quay trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản.
Việc bổ sung quy định về chế độ thai sản khi sinh con thứ hai thể hiện sự đồng bộ giữa chính sách dân số và chính sách BHXH, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động, hỗ trợ các gia đình trong quá trình sinh con, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ em.
