Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố chương trình Battery Booster Facility với quy mô 1,5 tỷ euro nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp sản xuất pin trong khu vực. Đây là lần đầu tiên Ủy ban châu Âu áp dụng cơ chế cho vay không lãi suất thay cho hình thức trợ cấp truyền thống, với mức vay tối đa lên tới 500 triệu euro cho mỗi dự án.
Chi tiết chương trình Battery Booster Facility
Nguồn vốn của chương trình được trích từ doanh thu của Hệ thống giao dịch khí thải (ETS) của EU và được phân bổ thông qua Quỹ Đổi mới (Innovation Fund). Mục tiêu là hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất pin mở rộng quy mô sản xuất ngay tại châu Âu, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp năng lượng sạch và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Điểm đáng chú ý là đây là lần đầu tiên Ủy ban châu Âu lựa chọn hình thức cho vay không lãi suất thay vì cấp trợ cấp trực tiếp. Theo giải thích từ Ủy ban, cơ chế này được thiết kế nhằm khuyến khích doanh nghiệp sử dụng vốn hiệu quả hơn, thúc đẩy quá trình thương mại hóa nhanh chóng và tạo động lực để các doanh nghiệp sớm đạt được khả năng phát triển bền vững về mặt tài chính. Hình thức cho vay cũng được kỳ vọng sẽ bổ sung cho dòng vốn từ khu vực tư nhân thay vì thay thế hoàn toàn, qua đó huy động thêm nguồn lực xã hội vào lĩnh vực sản xuất pin.
Điều kiện và tiêu chí hỗ trợ
Theo quy định, mỗi dự án đủ điều kiện có thể được vay tối đa 500 triệu euro. Ủy ban châu Âu cho biết các hồ sơ sẽ được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm mức độ sẵn sàng về kỹ thuật, năng lực tài chính cũng như giá trị gia tăng mà dự án có thể mang lại cho nền kinh tế châu Âu. Mục tiêu của Battery Booster Facility không chỉ dừng ở việc hỗ trợ các nhà sản xuất pin, mà còn nhằm thúc đẩy đầu tư tư nhân, đẩy nhanh quá trình triển khai các dự án công nghiệp quy mô lớn và tăng cường quyền tự chủ chiến lược của châu Âu trong lĩnh vực công nghệ năng lượng sạch.
Chỉ các dự án sản xuất pin xe điện quy mô từ 10 GWh mỗi năm mới đủ điều kiện nhận hỗ trợ. Các cơ sở sản xuất phải được đặt tại Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) và có công suất sản xuất tối thiểu đạt 10 GWh mỗi năm. Yêu cầu này cho thấy chương trình hướng tới các dự án quy mô công nghiệp lớn, đủ khả năng tạo ra tác động đáng kể đối với chuỗi cung ứng pin của khu vực.
Bối cảnh và các sáng kiến liên quan
Khoản hỗ trợ mới nằm trong chuỗi các sáng kiến liên tiếp mà Quỹ Đổi mới triển khai để củng cố ngành công nghiệp pin châu Âu. Trước đó, vào tháng 12/2024, Quỹ Đổi mới đã phát động chương trình IF24 Battery với quy mô 1 tỷ euro nhằm hỗ trợ sản xuất pin cho xe điện. Song song đó, quỹ cũng bổ sung thêm 200 triệu euro vào cơ chế bảo lãnh InvestEU để thúc đẩy các khoản đầu tư dành cho hoạt động sản xuất pin trên toàn châu Âu.
Theo kế hoạch, Ủy ban châu Âu sẽ chính thức mở đợt tiếp nhận hồ sơ đề xuất trong quý IV năm 2026. Thời gian nhận hồ sơ dự kiến kéo dài khoảng sáu tuần. Nếu quá trình đánh giá diễn ra đúng kế hoạch, những dự án đầu tiên có thể nhận được khoản giải ngân ban đầu ngay trước khi năm 2026 kết thúc.
Đánh giá từ lãnh đạo EU
Ông Wopke Hoekstra, Ủy viên phụ trách Khí hậu, Phát thải ròng bằng không và Tăng trưởng xanh của EU, cho rằng Battery Booster Facility tập trung đúng vào giai đoạn khó khăn và tốn kém nhất trong quá trình mở rộng quy mô sản xuất công nghiệp. Theo ông, chương trình được thiết kế theo hướng sử dụng nguồn lực tài chính hiệu quả, vừa tạo động lực thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân, vừa giúp các doanh nghiệp nhanh chóng chuyển sang sản xuất quy mô lớn.
Ông cũng nhấn mạnh rằng việc gia tăng sản xuất pin ngay tại châu Âu sẽ góp phần hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô trong khu vực đẩy mạnh sản xuất xe điện sử dụng pin nội địa. Từ đó củng cố chuỗi cung ứng và nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp châu Âu trên thị trường quốc tế. Đáng chú ý, toàn bộ nguồn vốn của chương trình được hình thành từ doanh thu của Hệ thống Thương mại Phát thải (ETS). Theo ông Hoekstra, điều này đồng nghĩa với việc chi phí phát sinh từ phát thải carbon đang được chuyển hóa thành nguồn lực tài chính phục vụ đổi mới công nghệ và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.
Với quy mô hỗ trợ lên tới 1,5 tỷ euro, cơ chế cho vay không lãi suất lần đầu được áp dụng cùng các điều kiện hướng tới những dự án sản xuất quy mô lớn, Battery Booster Facility được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới giúp ngành công nghiệp pin châu Âu tăng tốc, đồng thời củng cố vị thế của EU trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về công nghệ pin và xe điện.
