Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh Đắk Lắk đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong công tác giảm nghèo bền vững, với sự chỉ đạo quyết liệt từ chính quyền địa phương và sự huy động của toàn bộ hệ thống chính trị. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức, đòi hỏi các giải pháp căn cơ, đồng bộ và phù hợp hơn trong giai đoạn 2026-2030.
Những kết quả tích cực từ chương trình giảm nghèo
Theo ông Nguyễn Đức Thắng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk, trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Trung ương, tỉnh đã triển khai đồng bộ các chính sách, dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Trọng tâm là xóa nhà tạm, nhà dột nát và hỗ trợ sinh kế cho người nghèo.
Trong 5 năm qua, Đắk Lắk được phân bổ nguồn kinh phí hơn 1.650 tỷ đồng, bao gồm ngân sách Trung ương 1.506 tỷ đồng, ngân sách địa phương hơn 142 tỷ đồng và vốn huy động hơn 130 tỷ đồng. Từ nguồn lực này, tỉnh đã đầu tư cơ sở hạ tầng cho các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời triển khai hiệu quả 507 mô hình giảm nghèo, đa dạng hóa sinh kế và 296 mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất, thu hút gần 10.000 hộ nghèo và hộ cận nghèo tham gia.
Những câu chuyện thoát nghèo đầy cảm hứng
Tại nhiều địa phương, nhờ sự hỗ trợ sinh kế, nhiều hộ nông dân đã đầu tư chăm sóc vườn cà-phê, hồ tiêu, cây ăn trái và chăn nuôi bò, dê để phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và vươn lên thoát nghèo.
Gia đình chị H'ri Knul ở buôn Ea Mắp, xã Quảng Phú, trước đây thuộc diện hộ cận nghèo do thiếu đất sản xuất và việc làm không ổn định. Năm 2024, khi thị trấn Ea Pốk triển khai dự án hỗ trợ nuôi bò sinh sản, chị đã mạnh dạn đăng ký và được hỗ trợ 2 con bò sinh sản. Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật chăm sóc, bò mẹ đã sinh được 1 bê con. Chị H'ri chia sẻ: “Từ ngày được hỗ trợ bò, gia đình tôi có thêm việc làm và điều kiện để vươn lên thoát nghèo.”
Tương tự, gia đình ông Y Kha Triêk ở buôn Cuôr Tak, xã Liên Sơn Lắk, trước đây cũng thuộc hộ nghèo do thiếu đất sản xuất và thu nhập bấp bênh từ việc đi làm thuê. Năm 2024, ông được hỗ trợ bò sinh sản, giúp tạo thêm sinh kế. Ông Triêk bày tỏ: “Nhờ áp dụng kỹ thuật chăn nuôi được hướng dẫn, kinh tế gia đình dần ổn định và đến năm 2025 chúng tôi đã thoát nghèo.”
Nhờ những nỗ lực này, tỷ lệ hộ nghèo nói chung và tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đã giảm mạnh. Kết quả cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong cách tiếp cận giảm nghèo, từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ theo nhu cầu cụ thể, tập trung vào các mô hình sinh kế gắn với phát triển hạ tầng thiết yếu.
Thách thức và hạn chế cần khắc phục
Mặc dù đạt được những thành tựu tích cực, công tác hỗ trợ sinh kế cho hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số tại Đắk Lắk vẫn còn nhiều hạn chế. Tỉnh có địa bàn rộng với dân số trên 3,3 triệu người, bao gồm 47 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 25,4%. Phần lớn đồng bào vẫn canh tác theo phương thức truyền thống, chủ yếu trồng trọt và chăn nuôi ngắn ngày với giá trị kinh tế thấp, khó tích lũy để thoát nghèo bền vững.
Bên cạnh đó, nhiều xã, thôn, buôn thuộc diện đặc biệt khó khăn, tập trung ở vùng sâu, vùng xa với điều kiện giao thông hạn chế, đất đai kém màu mỡ và quy mô sản xuất nhỏ lẻ. Một số nơi còn chịu ảnh hưởng từ phong tục tập quán lạc hậu, làm giảm hiệu quả của các mô hình hỗ trợ sinh kế. Ngoài ra, một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại, chưa thật sự chủ động vươn lên thoát nghèo.
Các mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất thời gian qua còn đơn điệu, chủ yếu tập trung vào trồng trọt và chăn nuôi quy mô nhỏ với giá trị gia tăng thấp, chưa hình thành được vùng sản xuất hàng hóa hay gắn kết với chế biến sâu và thị trường tiêu thụ ổn định. Điều này chưa tương xứng với tiềm năng của Đắk Lắk, đặc biệt là đối với các loại cây công nghiệp dài ngày có giá trị kinh tế cao.
Hơn nữa, công tác bố trí tái định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số còn chậm, một số khu tái định cư xa nơi sản xuất hoặc thiếu đất sản xuất, gây khó khăn cho người dân trong việc ổn định cuộc sống lâu dài. Trong giai đoạn 2021-2025, tình hình biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, với các đợt thiên tai nghiêm trọng vào cuối năm 2025, làm gia tăng nguy cơ tái nghèo.
Định hướng và giải pháp cho giai đoạn 2026-2030
Bước sang giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh Chính phủ ban hành Chương trình mục tiêu quốc gia và chuẩn nghèo đa chiều mới, Đắk Lắk xác định công tác hỗ trợ sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.
Ông Nguyễn Đức Thắng cho biết, trước mắt tỉnh sẽ tập trung vào:
- Khắc phục hậu quả thiên tai, hỗ trợ người dân sửa chữa và xây dựng nhà ở.
- Cung cấp cây, con giống và vật tư nông nghiệp để nhanh chóng khôi phục sản xuất.
- Triển khai các mô hình, dự án phát triển sản xuất đã được bố trí nguồn lực, kết hợp huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội hóa.
Về lâu dài, tỉnh Đắk Lắk cần chú trọng:
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và khơi dậy ý chí tự lực, tự cường của người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
- Tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy và chính quyền các cấp, coi giảm nghèo là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, chuyển từ hỗ trợ cho không sang hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững.
- Bảo đảm an sinh xã hội, giúp hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản.
- Triển khai đồng bộ các giải pháp tăng thu nhập, bao gồm rà soát và bố trí đất sản xuất, đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường, và tạo điều kiện tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi.
- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện giảm nghèo để đảm bảo tính thực chất và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ.
Những nỗ lực này hứa hẹn sẽ giúp Đắk Lắk vượt qua thách thức và tiếp tục đạt được những bước tiến vững chắc trong công cuộc giảm nghèo bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh.
