Thực trạng cong vẹo cột sống học đường
Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống bị uốn cong sang bên hoặc cong quá mức ra trước/sau, mất đi các đoạn cong sinh lý. Phần lớn ca bệnh ở trẻ em và thanh thiếu niên là vô căn, chưa rõ nguyên nhân. Một số trường hợp liên quan đến bất thường bẩm sinh, bệnh lý thần kinh, cơ hoặc chấn thương. Bệnh thường gặp ở lứa tuổi học sinh, nếu không phát hiện sớm sẽ ảnh hưởng sức khỏe và hình dáng.
Mang vác cặp sách nặng, ngồi học sai tư thế thường bị cho là nguyên nhân phổ biến. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy phần lớn là vô căn, nghĩa là không liên quan trực tiếp đến các yếu tố này.
Tỷ lệ cong vẹo cột sống tại Việt Nam
Nghiên cứu tại Sóc Trăng và An Giang trên 643 học sinh trường tiểu học dân tộc Khmer (tháng 2/2021) ghi nhận tỷ lệ cong vẹo cột sống 21,15%, trong đó cong cột sống 2,95%, vẹo cột sống 18,97%. Tại TP.HCM, nghiên cứu trên 768 học sinh 15-17 tuổi tại trường THPT Tạ Quang Bửu (3-12/2023) phát hiện 6,4% nghi ngờ vẹo cột sống qua khám lâm sàng, nhưng tỷ lệ xác định bằng X-quang chỉ 3,5%, trong đó 96,3% là vô căn.
HCDC triển khai Hệ thống Quản lý sức khỏe cộng đồng (QLSKCĐ) từ tháng 10/2024. Dữ liệu bước đầu cho thấy tỷ lệ cong vẹo cột sống có xu hướng giảm. Nghiên cứu cắt ngang trên học sinh TP.HCM (1/2023-06/2024) ghi nhận tỷ lệ chung 0,8%, chủ yếu ở THPT (2,3%), THCS (0,9%), không ghi nhận ở mầm non và tiểu học.
Xu hướng giảm theo hệ thống QLSKCĐ
Báo cáo trên hệ thống QLSKCĐ: năm học 2024-2025 tỷ lệ cong vẹo cột sống là 1,91% (vòng cột sống 0,51%, vẹo cột sống 1,44%); năm học 2025-2026 là 1,18% (vòng cột sống 0,29%, vẹo cột sống 0,89%). Phần lớn tập trung ở THCS-THPT, có xu hướng gia tăng theo độ tuổi, không bị ảnh hưởng bởi sáp nhập địa phương.
Tầm soát sớm là chìa khóa
Phát hiện sớm giúp ngăn biến chứng nguy hiểm như suy giảm chức năng hô hấp, tim mạch, đau mạn tính. HCDC khuyến cáo nhà trường và gia đình phối hợp khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần để tầm soát bệnh từ giai đoạn đầu.
