Tại hội thảo "ESG - xu thế chuyển đổi sản xuất xanh: Nắm bắt cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư tỉnh Gia Lai" diễn ra chiều 26/6, các chuyên gia nhấn mạnh ESG đã từ yếu tố khuyến khích trở thành điều kiện sống còn đối với doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.
ESG: Từ lựa chọn thành điều kiện bắt buộc
Ông Nguyễn Thành Long, Tổng Giám đốc Công ty CP Houselink, cho biết chuyển đổi xanh đang là dòng chảy chung của thế giới. Nhiều thị trường lớn đặt ra yêu cầu khắt khe về môi trường đối với hàng hóa nhập khẩu, như châu Âu áp phí carbon lên thép, nhôm, xi măng, phân bón...
"Khi hội nhập vào sân chơi toàn cầu, ESG không còn là yếu tố khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc. Khách hàng yêu cầu ESG không phải để làm đẹp hồ sơ, mà để giữ được những đơn hàng. Một nhà máy không chứng minh được mình 'xanh' và minh bạch số liệu sẽ bị ép giá, kéo dài thời gian đánh giá; thậm chí mất đơn hàng vào tay đối thủ ở Thái Lan, Indonesia, Bangladesh", ông Long nói.
Hiện Việt Nam đã có quy định liên quan đến ESG và nhiều doanh nghiệp trong nước bắt đầu đưa tiêu chí này vào chiến lược phát triển.
Xu thế tất yếu không thể đảo ngược
Bà Nguyễn Mai Hạnh, Quản lý đối ngoại cấp cao tại Việt Nam của Syre Impact AB - Tập đoàn tái chế vải lớn của Thụy Điển, cho rằng ESG là xu thế tất yếu, không thể đảo ngược. Các nhãn thời trang khi hợp tác đều yêu cầu cung cấp hồ sơ, dữ liệu chứng minh việc tuân thủ ESG. Syre đang xúc tiến dự án tái chế vải trị giá 1 tỷ USD tại Gia Lai.
Bà Hạnh dẫn chứng: sản xuất sợi polyester hiện chiếm 30-40% lượng khí thải carbon trong toàn chuỗi giá trị dệt may, nhưng sợi tái chế chỉ mới chiếm chưa tới 1% thị trường sợi toàn cầu. Thị trường sợi polyester được dự báo vượt 120 tỷ USD vào năm 2032 với quy mô 90 triệu tấn. Đây là tiềm năng lớn để phát triển sản phẩm tuần hoàn, giảm phát thải.
Tuy nhiên, bà Hạnh cũng cho hay lĩnh vực này mới, Syre tiên phong nên gặp khó khăn từ chi phí nghiên cứu ban đầu đến thu gom nguyên liệu, cơ chế ưu đãi. "Đây không phải câu chuyện riêng của một doanh nghiệp mà là câu chuyện của cả một hệ sinh thái. Syre vừa phát triển nhưng cũng phải minh chứng với cộng đồng rằng mình là doanh nghiệp tái chế, xử lý rác thải chứ không phải tạo thêm áp lực cho môi trường", bà Hạnh nói.
Bắt đầu ESG từ những bước nhỏ
Bà Hạnh khuyến nghị doanh nghiệp có thể làm ngay những việc trong tầm như quản lý năng lượng điện, rác thải; lưu trữ dữ liệu cho yếu tố môi trường bằng việc ghi chép. Nên bắt đầu từ môi trường (E), sau đó tính tới yếu tố xã hội (S) và quản trị (G).
Ông Nguyễn Thành Long nhận định nhiều doanh nghiệp Việt Nam coi ESG như "chiếc áo quá rộng và đắt tiền". Với đặc thù đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Gia Lai, câu hỏi đặt ra là làm sao để ESG vừa đáp ứng yêu cầu thị trường, vừa trở thành động lực phát triển.
ESG là khoản đầu tư sinh lời
GS. Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn (Đại học Quốc gia TP.HCM), gợi mở doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn: ESG không phải là chi phí mà là khoản đầu tư, sẽ sinh lời theo thời gian. Ông cho rằng doanh nghiệp nên triển khai từng bước, bắt đầu từ yếu tố môi trường rồi chuẩn hóa dần.
Theo GS. Quân, một trong những nút thắt hiện nay là sự thiếu liên kết trong triển khai chính sách giữa các bộ, ngành Trung ương, khiến việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn ở cấp địa phương gặp khó khăn vì thiếu hướng cụ thể. Hạ tầng phần cứng và hạ tầng số - nền tảng cho kinh tế tuần hoàn - vẫn cần được đầu tư.
Ông Yohan Seong, Quản lý cấp cao tại Việt Nam của Glassdome, khuyến nghị doanh nghiệp bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong nhà máy như điều chỉnh cách sử dụng điện, quản lý chi phí năng lượng để giảm chi phí đầu vào.
Bà Trần Ngọc Diệp, Quản lý dự án phát triển bền vững khu vực Đông Nam Á của Bureau Veritas Consumer Products Services Việt Nam, gợi mở doanh nghiệp thực hiện ESG từ chính dữ liệu có sẵn trong nội bộ, thay vì chờ đợi bộ dữ liệu hoàn thiện, tốn kém. Bà nhấn mạnh chọn lĩnh vực trọng yếu: dệt may là chất liệu vải, nguồn nước; điện tử là năng lượng tiêu thụ và rác thải nguy hại.
Gia Lai cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp
Ông Nguyễn Hữu Quế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, nhìn nhận ESG là vấn đề cấp thiết đối với cộng đồng doanh nghiệp Gia Lai. "Cách tiếp cận phù hợp nhất là không làm ESG theo phong trào, không làm đối phó mà bắt đầu từ những việc cụ thể, phù hợp với quy mô ngành nghề và năng lực của từng doanh nghiệp", ông nói.
Tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy chuyển đổi số, hỗ trợ kết nối chuyên gia, nhà đầu tư, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn, đồng thời kiến nghị Trung ương các cơ chế phù hợp. Tỉnh mong muốn các hiệp hội, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, và các doanh nghiệp tiên phong như Becamex VSIP Bình Định, Houselink, Glassdome, CNG Việt Nam, Syre tiếp tục đồng hành xây dựng hệ sinh thái sản xuất xanh.
Gia Lai bứt phá thu hút đầu tư
Năm 2025, Gia Lai thu hút thành công 192 dự án với tổng vốn đăng ký kỷ lục gần 160.000 tỷ đồng, vượt 27 dự án so với chỉ tiêu. Tỉnh lọt vào top 10 địa phương thu hút FDI của cả nước.
