Tại một hội thảo quan trọng, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành đã chia sẻ những phân tích sâu sắc về thực trạng và định hướng tương lai của ngành thuế Việt Nam. Ông Thành chỉ ra rằng, bản chất hệ thống thuế vốn đơn giản, nhưng để kiểm soát rủi ro và ngăn chặn gian lận hiệu quả, ngành thuế đã phải thiết lập nhiều quy định phức tạp. Sự phức tạp này vô hình trung tạo ra áp lực và tâm lý e ngại cho cả người dân, doanh nghiệp lẫn đội ngũ cán bộ quản lý.
Mục tiêu đột phá toàn diện với quản trị thuế số
"Do đó, mục tiêu của chiến lược, kế hoạch và mô hình quản trị thuế số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn số đến năm 2045 là phải tạo ra sự đột phá toàn diện về mặt kiến trúc hệ thống và quy trình nghiệp vụ." – Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh.
Theo đó, ông đề nghị các chuyên gia tập trung trao đổi và chia sẻ cụ thể những nội dung liên quan đến ba trụ cột chính sau đây:
Hỗ trợ người nộp thuế: Hướng tới mô hình "zero-touch"
Trụ cột đầu tiên là hỗ trợ người nộp thuế, với mục tiêu giảm thiểu tối đa nghĩa vụ kê khai thủ công. Đích đến cuối cùng là mô hình "zero-touch" – nơi hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) tự động xử lý các nghĩa vụ thuế dựa trên dữ liệu liên thông.
Theo đó, người nộp thuế sẽ tương tác với một hệ thống thông minh, thân thiện và hiện đại như tại các quốc gia phát triển, thay vì phải thực hiện các thủ tục hành chính rườm rà. Hệ thống phải đóng vai trò là người hướng dẫn, tự động đưa ra các phương án đúng cho từng tình huống cụ thể.
Hệ thống hỗ trợ quản lý: Dữ liệu là nền tảng cốt lõi
Trụ cột thứ hai là hệ thống hỗ trợ quản lý và vận hành, trong đó dữ liệu phải là nền tảng cốt lõi. Hiện ngành Thuế đang quy hoạch lại hàng trăm ứng dụng hiện hữu để tích hợp thành một hệ thống liên thông, toàn diện.
Cơ quan thuế phải chuyển đổi từ việc quản lý dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu 360+ độ của doanh nghiệp. Tự động hóa phải được áp dụng triệt để nhằm đưa cơ quan thuế trở nên "vô hình" trong các giao dịch thông thường, giảm thiểu sự can thiệp trực tiếp của cán bộ, công chức thuế.
Kiểm soát rủi ro: Ứng dụng phân tích dữ liệu sâu
Trụ cột thứ ba là kiểm soát rủi ro. Hệ thống mới phải đủ năng lực xử lý lượng dữ liệu khổng lồ, ứng dụng các mô hình phân tích sâu để nhận diện và truy vết các dấu hiệu gian lận. Đây là công cụ đắc lực để bảo vệ nguồn thu ngân sách, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.
Thành tích ấn tượng năm 2025 và định hướng tương lai
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành Thuế khi lần đầu tiên số thu ngân sách do cơ quan thuế quản lý vượt mốc 2 triệu tỷ đồng. Ước đến ngày 31/12/2025, tổng thu đạt 2.236.900 tỷ đồng, vượt 30,1% dự toán và tăng 27,6% so với năm 2024.
Trong đó, thu nội địa đạt 2.189.600 tỷ đồng, chiếm khoảng 98% tổng thu, vượt 31,4% dự toán. 34/34 địa phương đều hoàn thành và vượt dự toán; Hà Nội thu khoảng 631 nghìn tỷ đồng, TP.HCM thu khoảng 606 nghìn tỷ đồng, tiếp tục giữ vai trò trụ cột của ngân sách quốc gia.
Tính chung giai đoạn 2021–2025, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 9,75 triệu tỷ đồng, vượt 17,5% mục tiêu Quốc hội giao.
Năm 2025 cũng ghi dấu bước tiến quan trọng trong cải cách thể chế thuế. Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế (sửa đổi), hướng tới quản lý thuế dựa trên rủi ro, tăng tuân thủ tự nguyện, quản lý hiệu quả kinh tế số, thương mại điện tử và xóa bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ năm 2026.
Trong năm, ngành Thuế hoàn thành xây dựng 9 nghị định, 4 thông tư; tính chung giai đoạn 2021–2025 đã trình ban hành 1 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 21 nghị định và 24 thông tư, từng bước hoàn thiện khung pháp lý thuế theo thông lệ quốc tế.
Đến cuối năm 2025, 100% thủ tục thuế được cung cấp trực tuyến toàn trình; gần như toàn bộ doanh nghiệp sử dụng dịch vụ thuế điện tử; eTax Mobile đạt hơn 13 triệu lượt tải. Chỉ số hài lòng của người nộp thuế đạt 92,2%.
Theo Nghị quyết số 245/2025/QH15, dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2026 là 2.242.800 tỷ đồng, tăng tối thiểu 10% so với ước thực hiện 2025. Đây là mục tiêu đầy thách thức nhưng cũng thể hiện quyết tâm cao của ngành Thuế trong việc tiếp tục đổi mới và phát triển.
