Ngưỡng thu nhập 1 triệu đồng/tháng xác định người phụ thuộc đã lạc hậu sau 13 năm
Trong bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều biến động, ngưỡng thu nhập 1 triệu đồng/tháng làm căn cứ xác định người phụ thuộc để tính thuế thu nhập cá nhân đã được duy trì gần 13 năm mà không có sự điều chỉnh. Thông tin mới nhất từ Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, cơ quan này đang tích cực xây dựng dự thảo thông tư hướng dẫn chi tiết Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, trong đó sẽ rà soát và nghiên cứu điều chỉnh mức thu nhập này.
Quy định hiện hành và thực trạng bất cập
Theo quy định hiện hành, một cá nhân được xác định là người phụ thuộc phải đáp ứng các điều kiện cụ thể về thu nhập. Đối với người trong độ tuổi lao động, họ phải bị khuyết tật, không có khả năng lao động và có thu nhập bình quân tháng không vượt quá 1 triệu đồng. Với người ngoài độ tuổi lao động, thu nhập bình quân tháng cũng không được vượt quá ngưỡng 1 triệu đồng.
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, phân tích: "Từ năm 2009, ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc là 500.000 đồng/tháng. Đến năm 2013, ngưỡng này được nâng lên 1 triệu đồng/tháng. Trải qua gần 13 năm, đến nay ngưỡng này vẫn giữ nguyên, gây nhiều thiệt thòi cho người lao động và cả hệ lụy khi thực hiện chính sách thuế."
Các đề xuất điều chỉnh từ chuyên gia
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, nhấn mạnh: "Duy trì ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc chỉ 1 triệu đồng/tháng suốt từ năm 2013 tới nay là quá lạc hậu, cần nhanh chóng điều chỉnh." Ông Được đưa ra hai phương án cụ thể:
- Điều chỉnh căn cứ vào mức lương cơ sở: Hiện tại, lương cơ sở là 2,34 triệu đồng/tháng. Ông đề xuất nâng ngưỡng thu nhập lên 2,34 triệu đồng/tháng và sau đó thả nổi để ngưỡng này biến động theo lương cơ sở.
- Căn cứ theo tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều: Từ năm 2027, chuẩn nghèo ở khu vực đô thị sẽ là 2,8 triệu đồng/người/tháng. Ông Được đề xuất chọn mức thống nhất 2,8 triệu đồng/tháng và cũng áp dụng cơ chế thả nổi.
Trước đó, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) cũng đã đề xuất tăng mức khống chế thu nhập để xác định người phụ thuộc lên 2,5 triệu đồng/tháng, với lập luận rằng chi phí sống hiện nay đòi hỏi mức thu nhập tối thiểu cao hơn nhiều.
Yếu tố kinh tế và đề xuất từ lương tối thiểu vùng
Ông Tuấn chỉ ra rằng, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, đặc biệt tại các thành phố lớn như TP.HCM và Hà Nội, người dân khó có thể sống với mức thu nhập 1 triệu đồng/tháng. Thậm chí, mức thu nhập 2-3 triệu đồng/tháng cũng rất khó khăn, và ngay cả trên 5 triệu đồng/tháng vẫn còn nhiều chật vật.
Ông Tuấn đề xuất: "Mức lương tối thiểu vùng có thể là cơ sở phù hợp để xem xét. Bình quân lương tối thiểu vùng áp dụng từ 2026, tương ứng mức 4,5 triệu đồng/người/tháng có thể cân nhắc là ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cho giai đoạn mới. Khi mức giảm trừ gia cảnh thay đổi theo từng giai đoạn, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc có thể thay đổi tương ứng với sự thay đổi của lương tối thiểu vùng."
Các chuyên gia đều thống nhất rằng, sau khi điều chỉnh ngưỡng thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc, nên để ngưỡng này vận hành theo kiểu thả nổi, tự động điều chỉnh theo các chỉ số kinh tế - xã hội, nhằm đảm bảo tính phù hợp và công bằng trong dài hạn.
