Cơ quan thuế thông báo ngừng sử dụng hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh nhỏ
Mới đây, cơ quan Thuế tại nhiều địa phương như Thuế cơ sở 7 tỉnh Đắk Lắk, Thuế Cơ sở 1 tỉnh Quảng Ngãi đã đồng loạt phát đi thông báo về việc ngừng sử dụng hóa đơn đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống. Động thái này nhằm điều chỉnh chính sách thuế, nhưng đang gây ra không ít băn khoăn trong cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Quy định mới và những hệ lụy tiềm ẩn
Theo thông báo, trường hợp không thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử nhưng vẫn tiếp tục sử dụng sẽ bị xác định là hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp và có thể bị xử phạt theo quy định pháp luật. Sau khi ngừng sử dụng hóa đơn, các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải thực hiện ghi chép doanh thu phát sinh vào Sổ doanh thu theo mẫu S1a để làm căn cứ kê khai thuế.
Tuy nhiên, tại Tọa đàm trực tuyến "Chuyên gia giải nỗi lo về thuế cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa" diễn ra sáng 14/4, bà Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), đã chia sẻ thông tin quan trọng. Bà cho biết cơ quan thuế hiện đã quán triệt nguyên tắc không xử phạt trong trường hợp phát sinh vướng mắc khi thực thi chính sách mới.
Do đó, các hộ kinh doanh tuân thủ chính sách, chủ động xuất hóa đơn, kể cả khi không thuộc diện bắt buộc, thì không có cơ sở để bị xử phạt. Tuy nhiên, trên thực tế, cách hiểu và áp dụng tại các cơ quan thuế địa phương vẫn chưa đồng nhất, dẫn đến tình trạng mỗi nơi một kiểu.
Bất đồng trong áp dụng và kiến nghị từ chuyên gia
Theo bà Cúc, một số địa phương cho rằng việc xuất hóa đơn khi không thuộc diện bắt buộc là vi phạm và có thể bị xử phạt. Trong khi đó, ở những nơi khác, cơ quan thuế lại hướng dẫn linh hoạt hơn, cho phép người nộp thuế liên hệ để được hỗ trợ xử lý trong các trường hợp tương tự.
Từ thực trạng này, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đã kiến nghị Bộ Tài chính và cơ quan thuế sớm ban hành hướng dẫn rõ ràng, thống nhất. Theo đề xuất, các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không thuộc diện chịu thuế GTGT và thuế TNCN vẫn có thể đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn khi khách hàng có nhu cầu.
Đồng thời, cần đảm bảo sự thống nhất trong triển khai trên toàn hệ thống, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, gây tâm lý lo ngại và lúng túng cho cộng đồng hộ kinh doanh.
Khó khăn từ việc chuyển đổi và đề xuất cải tiến
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Ông cho biết cuối năm 2025 và đầu năm 2026, các cơ quan thuế khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử, và thực tế, đã có rất nhiều người chi trả chi phí mua hóa đơn điện tử, chữ ký số, hay phần mềm bán hàng.
Do đó, việc đột ngột buộc hộ kinh doanh ngưng sử dụng hóa đơn điện tử sẽ tạo ra nhiều khó khăn, đặc biệt là về mặt tài chính và thời gian. Trường hợp vì lý do hợp lý, ví dụ hệ thống hóa đơn điện tử quá tải, không thể tiếp nhận hóa đơn từ đối tượng có doanh thu dưới 500 triệu đồng, thì Bộ Tài chính hoặc Cục thuế nên giải thích và hướng dẫn cụ thể.
Ông Tuấn nhấn mạnh, trong giai đoạn chuyển tiếp giữa chính sách thuế mới và cũ, Cục thuế đã nhiều lần khẳng định tinh thần ưu tiên hướng dẫn và hỗ trợ, không xử phạt. Do đó, cơ quan thuế cần làm rõ quan điểm về việc sử dụng hóa đơn điện tử cũng như không xử phạt hành chính với các hành vi tương tự, trừ khi đó là hành vi trốn thuế có chủ đích.
So sánh giữa hóa đơn điện tử và bảng kê
Liên quan đến việc sử dụng bảng kê, ông Tuấn cho biết theo quy định hiện tại, nếu doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh dưới 1 tỷ đồng sẽ khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử. Còn nếu dưới 500 triệu đồng thì sẽ được lập bảng kê để tính chi phí được trừ.
Ông đặt vấn đề: "Vậy tại sao chúng ta không cho phép sử dụng hóa đơn điện tử, thay vì phải lập bảng kê?". Vị chuyên gia này chỉ ra rằng việc sử dụng bảng kê sẽ làm chi phí tổng thể xã hội cao hơn hẳn so với hóa đơn điện tử.
Bởi lẽ, việc lập bảng kê mất nhiều thời gian do phải in giấy, điền thông tin, photo hoặc chụp hình căn cước công dân của người bán, cũng như tốn chi phí lưu trữ. Hơn nữa, giải thích với người bán để xin căn cước công dân cũng không dễ dàng, vì thông tin này nhạy cảm và dễ bị lừa đảo.
Ông Tuấn đề xuất cho phép hộ kinh doanh, dù dưới hay trên ngưỡng 500 triệu đồng, được tự lựa chọn sử dụng hóa đơn điện tử, thay vì áp đặt cấm hoặc bắt buộc. Điều này không chỉ giảm thiểu chi phí mà còn tạo sự linh hoạt, hỗ trợ tốt hơn cho hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ trong bối cảnh chuyển đổi số.
