Chuyên gia phản đối mức trần giảm trừ thuế y tế, giáo dục dưới 50 triệu đồng/năm
Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân đang được lấy ý kiến, Bộ Tài chính đã đề xuất hai phương án giảm trừ chi phí y tế và giáo dục - đào tạo vào thu nhập trước khi tính thuế. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng mức trần từ 41 đến 47 triệu đồng mỗi năm là quá thấp so với nhu cầu thực tế của người dân.
Hai phương án giảm trừ với mức trần thấp
Bộ Tài chính đưa ra hai phương án cụ thể cho việc giảm trừ này. Ở phương án thứ nhất, người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ tối đa 20 triệu đồng cho chi phí y tế và 21 triệu đồng cho chi phí giáo dục - đào tạo mỗi năm. Phương án thứ hai đề xuất mức trần cao hơn một chút, với 23 triệu đồng cho y tế và 24 triệu đồng cho giáo dục.
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, bày tỏ sự ủng hộ đối với việc bổ sung chính sách giảm trừ này. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng cả hai phương án đều có mức giảm trừ quá thấp so với cuộc sống thực tế hiện nay.
Nhu cầu học tập và chi phí y tế thực tế vượt xa mức đề xuất
Theo luật sư Được, người lao động có nhu cầu học thêm ngoại ngữ, theo học văn bằng thứ hai hoặc các lĩnh vực chuyên môn khác để nâng cao kiến thức. Đây là những khoản chi chính đáng và cần thiết. Việc giảm trừ theo thực tế sẽ khuyến khích người dân đầu tư vào phát triển kỹ năng, từ đó góp phần nâng cao năng suất lao động.
"Chỉ riêng chi phí giáo dục cho bản thân người nộp thuế cũng có thể vượt quá mức trần mà Bộ Tài chính đề xuất, chưa kể đến các khoản chi cho người phụ thuộc", ông Được phân tích.
Ông cũng chỉ ra rằng việc quy định mức trần áp cứng chưa thực sự phù hợp, đặc biệt trong bối cảnh xã hội đang khuyến khích tăng tỷ lệ sinh tại các đô thị lớn để đảm bảo nguồn lao động trong tương lai. "Giảm trừ nên tính trên nhu cầu thực tế chính đáng, căn cứ vào số người phụ thuộc đi kèm. Mức giảm trừ hoàn toàn có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi năm, với điều kiện các chi phí này phải có hóa đơn, chứng từ đầy đủ để tránh gian lận", luật sư Được nhấn mạnh.
Kiến nghị nâng trần giảm trừ và áp dụng cơ chế linh hoạt
Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng tại Trường đại học Nguyễn Trãi, phân tích sâu hơn về vấn đề này. Ông cho rằng y tế và giáo dục là hai khoản chi thiết yếu, mang tính bắt buộc và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống cũng như năng lực lao động của mỗi cá nhân.
"Hai phương án mà Bộ Tài chính đưa ra thể hiện cách tiếp cận khá thận trọng và dè dặt. Trong thực tế, chi phí y tế có sự phân hóa rất lớn giữa các nhóm bệnh khác nhau", ông Huy nhận định.
Vị chuyên gia này đề xuất thiết kế chính sách theo hướng phân nhóm. Đối với nhóm bệnh thông thường, có thể áp dụng mức trần cơ bản phù hợp với chi phí khám chữa bệnh phổ biến. Trong khi đó, nhóm bệnh hiểm nghèo, bệnh mãn tính hoặc các trường hợp cần can thiệp chuyên sâu nên được áp dụng mức trần cao hơn, thậm chí có cơ chế linh hoạt vượt trần khi có xác nhận của cơ quan chuyên môn.
Đề xuất nâng trần giáo dục lên 50-100 triệu đồng/năm
Về chi phí giáo dục, ông Huy cho rằng mức trần 21-24 triệu đồng mỗi năm chưa đủ để bao quát hết chi phí thực tế, đặc biệt tại các đô thị lớn hoặc với các chương trình đào tạo chất lượng cao.
"Một hướng đi đáng cân nhắc là nâng trần giảm trừ lên khoảng 50-100 triệu đồng mỗi năm, với phạm vi áp dụng rõ ràng cho các khoản học phí hợp pháp. Việc nâng trần này sẽ gửi đi thông điệp chính sách rõ ràng về khuyến khích đầu tư cho giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực - yếu tố then chốt cho tăng trưởng bền vững", ông Huy nhấn mạnh.
Để đảm bảo tính khả thi và kiểm soát tốt tác động đến ngân sách, ông Huy đề xuất triển khai thí điểm chính sách này trước tại một số địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù hoặc nhóm đối tượng cụ thể, sau đó mới mở rộng ra toàn quốc.
Ứng dụng công nghệ trong quản lý chứng từ
Về cơ chế quản lý, cả hai chuyên gia đều đồng ý rằng việc yêu cầu hóa đơn, chứng từ là cần thiết để đảm bảo tính minh bạch. Tuy nhiên, nếu quy trình quá phức tạp có thể làm giảm động lực tham gia của người dân.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, ông Huy đề xuất chấp nhận rộng rãi chứng từ điện tử và kết nối, liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế với hệ thống y tế, giáo dục và bảo hiểm. "Từng bước tự động hóa quy trình xác nhận chi phí sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả quản lý", ông Huy kết luận.
