Hải Quan Phát Hiện Nhiều Vụ Gian Lận Thuế Qua Khai Báo Sai Hàng Hóa
Trong quá trình xử lý thủ tục cho doanh nghiệp, nhiều đơn vị hải quan tại cửa khẩu và ngoài cửa khẩu đã phát hiện hàng loạt vụ việc khai báo không đầy đủ hoặc thiếu chính xác thông tin về tên hàng, số lượng, mã số, chủng loại, thành phần, tính chất, cấu tạo, hàm lượng và công dụng. Những sai phạm này không tương ứng với các tiêu chí về tên gọi và mô tả hàng hóa theo danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam cũng như biểu thuế hiện hành, nhằm mục đích gian lận để trốn thuế nhập khẩu, thuế tự vệ và thuế chống bán phá giá.
Thủ Đoạn Gian Lận Tinh Vi
Các đối tượng vi phạm thường lợi dụng những mặt hàng có tính chất lưỡng tính hoặc khó xác định bản chất để khai báo sai tên hàng vào các mã số có thuế suất thấp. Họ cũng tận dụng sự phức tạp trong việc phân loại hàng hóa để đưa sản phẩm vào nhóm mã số có mức thuế thấp, thay vì khai đúng vào các dòng mã số có thuế xuất khẩu hoặc nhập khẩu cao hơn. Mục đích cuối cùng là gian lận thuế và lách các chính sách quản lý thuế đối với hàng hóa đã khai báo. Ngoài ra, một số doanh nghiệp còn lợi dụng những mặt hàng được phân loại theo mục đích sử dụng mà chưa có quy định tiêu chí cụ thể để phân biệt, từ đó thực hiện các hành vi gian lận tinh vi.
Vụ Việc Điển Hình: Tai Nghe Bluetooth Giả Mạo Nhãn Hiệu Apple
Vào ngày 13 tháng 10 năm 2025, tại Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư thuộc tỉnh Đồng Nai, Chi cục Điều tra chống buôn lậu (trực thuộc Cục Hải quan) do Chi cục trưởng Vũ Quang Toàn đứng đầu đã tiến hành kiểm tra thực tế một lô hàng đóng trong container. Lô hàng này do Công ty TNHH AL (có địa chỉ tại Hà Nội) thực hiện vận chuyển quá cảnh từ Trung Quốc, với tờ khai được mở tại Cửa khẩu quốc tế Hữu nghị và dự định vận chuyển qua Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư để xuất sang Campuchia.
Kết quả kiểm tra cho thấy, bên trong container chứa 1.000 tai nghe bluetooth được dán nhãn hiệu AirPods Pro. Tại thời điểm kiểm tra, đại diện của Công ty TNHh AL không thể xuất trình bất kỳ hồ sơ hoặc tài liệu nào chứng minh việc được chủ sở hữu nhãn hiệu Apple – một nhãn hiệu đã được bảo hộ tại Việt Nam – ủy quyền xuất khẩu, nhập khẩu hoặc vận chuyển đối với mặt hàng tai nghe nói trên.
Tổ công tác đã nhanh chóng lấy mẫu và trưng cầu giám định toàn bộ lô hàng. Kết quả giám định xác định rõ ràng: toàn bộ số tai nghe này là hàng giả mạo nhãn hiệu Apple, vi phạm nghiêm trọng các quy định về vận chuyển hàng hóa quá cảnh xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo đánh giá, trị giá thực tế của hàng hóa thật vào khoảng 5,35 tỷ đồng, trong khi trị giá lô hàng theo kết luận thẩm định giá chỉ là 545,9 triệu đồng.
Cục Hải quan đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 440 triệu đồng đối với Công ty TNHH AL. Đồng thời, toàn bộ lô hàng 1.000 tai nghe đã bị tịch thu và sẽ được bàn giao cho cơ quan chức năng để tiêu hủy theo đúng quy định của pháp luật.
Xu Hướng Gian Lận Gia Tăng Và Các Mặt Hàng Trọng Điểm
Chi cục trưởng Hải quan khu vực XVII, ông Nguyễn Trần Hiệu, chia sẻ rằng xu hướng gian lận trị giá hải quan (còn gọi là chuyển giá), khai sai mã HS để hưởng ưu đãi thuế, cùng với việc khai sai số lượng và chủng loại hàng hóa, dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Các đối tượng có thể lợi dụng chính sách thông thoáng trong việc thành lập doanh nghiệp và hệ thống phân luồng tờ khai (bao gồm luồng xanh và luồng vàng) để đăng ký tờ khai xuất khẩu, nhập khẩu các mặt hàng có rủi ro cao, đặc biệt là các doanh nghiệp được thành lập cùng một thời điểm.
Trong quá trình triển khai các hệ thống quản lý mới như hệ thống Hải quan số, không thể tránh khỏi những rủi ro kỹ thuật và sai lệch dữ liệu. Điều này tạo cơ hội cho một số doanh nghiệp lợi dụng sơ hở để khai báo sai thông tin. Đáng chú ý, đối với loại hình tạm nhập-tái xuất và quá cảnh, có nguy cơ bị lợi dụng để quay vòng hàng hóa, thay đổi bao bì, nhãn mác, xuất xứ hoặc không tái xuất đúng hạn nhằm mục đích trốn thuế.
Các mặt hàng có nguy cơ cao bao gồm:
- Hạt điều chưa bóc vỏ, gỗ, sắn lát khô, khoai mì, thóc, mủ cao su.
- Hóa chất, tiền chất công nghiệp, máy móc thiết bị đã qua sử dụng (nhập từ Trung Quốc), thiết bị điện tử cũ, phế liệu, thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, phân bón.
- Hàng hóa thuộc đối tượng áp dụng các biện pháp phòng vệ như thuế tự vệ và thuế chống bán phá giá.
Rủi ro chính tập trung vào việc gian lận thuế thông qua khai sai mã HS, trị giá và gian lận xuất xứ (ví dụ như sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ không hợp lệ hoặc giả mạo).
Đối Tượng Có Nguy Cơ Cao Và Biện Pháp Phòng Ngừa
Về đối tượng có nguy cơ cao, cần tập trung vào các doanh nghiệp có mức độ tuân thủ thấp, doanh nghiệp mới thành lập, tạm ngừng hoạt động, ngừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản. Đặc biệt, những doanh nghiệp mở tờ khai tại một đơn vị nhưng trụ sở lại đóng tại nơi khác, doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa quá cảnh, và thậm chí là nguy cơ liên kết giữa doanh nghiệp và đại lý hải quan để gian lận hồ sơ, chứng từ cần được giám sát chặt chẽ.
Tại các địa bàn trọng điểm, Cục Hải quan đang nỗ lực thay thế các thao tác thủ công bằng hệ thống nghiệp vụ tự động và mạng lưới camera thông minh. Phương thức quản lý đang dần chuyển dịch từ tiền kiểm sang giám sát trực tuyến, đồng thời kết nối và tích hợp các hệ thống camera giám sát tại kho, bãi, cảng vào một hệ thống duy nhất để tăng cường hiệu quả.
Đơn vị chức năng cũng tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tại các tuyến, địa bàn và mặt hàng trọng điểm, đặc biệt tập trung vào các mặt hàng cấm, hàng có giá trị lớn và thuế suất cao. Các loại hình trọng điểm cần chú ý bao gồm gia công, sản xuất xuất khẩu, đầu tư miễn thuế, vận chuyển độc lập, hàng hóa tạm nhập-tái xuất, tạm xuất-tái nhập, chuyển cửa khẩu, quá cảnh và hàng hóa gửi kho ngoại quan.
Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế
Phó Cục trưởng Hải quan Trần Đức Hùng cho biết, ngành hải quan sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt là trong việc trao đổi và xác minh thông tin phục vụ công tác chống buôn lậu và xác định xuất xứ hàng hóa. Trọng tâm của các nỗ lực này bao gồm:
- Ký kết và triển khai hiệp định hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan giữa Việt Nam và Trung Quốc.
- Ký bản ghi nhớ hợp tác trao đổi dữ liệu tờ lược khai với Hải quan Mỹ.
- Ký thỏa thuận thực hiện mô hình thí điểm cửa khẩu thông minh với Trung Quốc.
- Triển khai thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên với Hàn Quốc.
Đơn vị cũng tham gia đóng góp và ủng hộ các sáng kiến về quản lý hải quan hiện đại trong khuôn khổ kế hoạch Chiến lược Phát triển Hải quan APEC giai đoạn 2026-2029. Ngoài ra, các nội dung đàm phán về hải quan, tạo thuận lợi thương mại và hợp tác ngăn chặn lẩn tránh thuế trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Đối ứng Việt Nam-Mỹ và các hiệp định thương mại tự do, thỏa thuận thương mại ưu đãi khác cũng được đẩy mạnh.
