Bộ Tài chính cảnh báo tình trạng lợi dụng tiền mặt, tài khoản cá nhân để trốn thuế
Theo Bộ Tài chính, hiện nay vẫn tồn tại nhiều trường hợp cá nhân và doanh nghiệp lợi dụng hình thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu thực tế, nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước. Một số vụ việc trốn thuế nghiêm trọng đã được cơ quan thuế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng khác phát hiện, điều tra và khởi tố theo đúng quy định của pháp luật.
Đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt để phòng chống thất thu
Trong một công điện mới đây về việc tăng cường phối hợp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, Bộ Tài chính đã đề nghị các địa phương trên cả nước phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế để tiếp tục triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu là tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn và tuyên truyền nhằm thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, đảm bảo đáp ứng đầy đủ nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp và các hộ kinh doanh, đồng thời phòng chống tình trạng thất thu thuế và các loại tội phạm liên quan.
Bộ Tài chính cũng yêu cầu tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ cụ thể, tăng cường quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử được khởi tạo trực tiếp từ máy tính tiền. Đồng thời, cần đẩy mạnh tập trung vào công tác tuyên truyền và hỗ trợ các hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi sau khi bỏ thuế khoán, có biện pháp kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về thuế, hóa đơn và chứng từ để kịp thời phát hiện các rủi ro về tuân thủ và hành vi vi phạm pháp luật.
Tình trạng vi phạm pháp luật thuế qua thanh toán không minh bạch
Trước đó, vào cuối năm 2025, Cục Thuế Thành phố Hà Nội cũng đã đề cập đến tình trạng còn nhiều cơ sở kinh doanh, cá nhân kinh doanh, đặc biệt là những người bán hàng qua mạng, có biểu hiện vi phạm pháp luật thuế thông qua các hình thức thanh toán không minh bạch. Điển hình là việc từ chối thanh toán chuyển khoản và chỉ nhận tiền mặt nhằm mục đích tránh để lại dấu vết giao dịch, gây khó khăn đáng kể trong việc xác minh doanh thu thực tế.
Ngoài ra, một số người bán còn chủ động hướng dẫn người mua ghi nội dung chuyển khoản sai lệch, chẳng hạn như "trả nợ" hoặc "tiền ship", nhằm mục đích che giấu các giao dịch thương mại thực tế. Thậm chí, có trường hợp người bán còn bày cho người mua cách né thuế, như đề nghị không lấy hóa đơn, không thực hiện chuyển khoản hoặc chuyển khoản cho tài khoản của bên thứ ba không liên quan đến giao dịch.
Cơ quan thuế giám sát dòng tiền của hộ kinh doanh như thế nào?
Theo quy định của pháp luật thuế hiện hành, doanh thu tính thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là toàn bộ số tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ mà người nộp thuế được hưởng, không phân biệt đã thu hay chưa thu được tiền, và không phụ thuộc vào hình thức thanh toán là bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Các trường hợp cố tình che giấu doanh thu, kê khai không trung thực và không đầy đủ sẽ bị xử lý nghiêm khắc, bao gồm truy thu thuế, ấn định thuế, xử phạt hành vi khai sai và trốn thuế, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm theo quy định tại Điều 200 của Bộ luật Hình sự năm 2015, đã được sửa đổi và bổ sung vào các năm 2017 và 2025.
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích rằng theo quy định hiện hành, cơ quan thuế không có quyền truy cập trực tiếp vào dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân. Tuy nhiên, cơ quan thuế có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng trong trường hợp người nộp thuế có các dấu hiệu gian lận về thuế. Khi nhận thấy người nộp thuế có dấu hiệu khai báo doanh thu thấp hơn so với thực tế, cơ quan thuế sẽ tiến hành xác minh lại dòng tiền từ tài khoản cá nhân hoặc từ dữ liệu máy tính tiền.
Ngoài ra, cơ quan thuế còn có thể kiểm tra dòng tiền tại các đơn vị vận chuyển hàng hóa như EMS, Viettel Post, Giao hàng tiết kiệm và Giao hàng nhanh, sử dụng dữ liệu từ các đơn vị này để tổng hợp doanh thu của hộ kinh doanh một cách chính xác. Báo cáo doanh thu và dòng tiền từ các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada và TikTok Shop cũng là một kênh thông tin quan trọng mà cơ quan thuế có thể sử dụng để giám sát hiệu quả.
Nhấn mạnh rằng cơ quan thuế hiện có đầy đủ các công cụ và dữ liệu cần thiết để giám sát nghĩa vụ thuế của người nộp thuế, ông Tuấn đưa ra khuyến cáo: "Hộ kinh doanh cần xác định rõ bài toán kinh doanh lâu dài, dựa trên nền tảng là sự trung thực trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế với nhà nước."
