Tổng thống Mỹ Trump gấp rút dựng lại 'bức tường thuế quan' sau thất bại pháp lý
Theo tờ The Hill, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gấp rút tái thiết "bức tường thuế quan" của mình sau khi Tòa án Tối cao đánh sập một trụ cột trong chương trình nghị sự thương mại của ông. Phán quyết 6-3 công bố ngày 20/2 khẳng định việc ông viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để biện minh cho các mức thuế là trái pháp luật.
Kế hoạch dự phòng được triển khai khẩn cấp
Trước thềm Thông điệp Liên bang đầu tiên trong nhiệm kỳ hai, Tổng thống Trump đang triển khai kế hoạch dự phòng để thay thế các mức thuế đã áp đặt lên gần như mọi đối tác thương mại của Mỹ. Quyết định của tòa là một đòn giáng mạnh vào ông Trump, đồng thời là chiến thắng pháp lý quan trọng đối với hàng nghìn doanh nghiệp có thể được hoàn thuế.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn còn nhiều quyền hạn để áp đặt các mức thuế mới. Ông đang cảnh báo các đối tác thương mại không nên ăn mừng cùng những người chỉ trích ông. Tòa án Tối cao cho rằng IEEPA không cho phép tổng thống ấn định thuế quan, lĩnh vực thuộc thẩm quyền hiến định độc quyền của Quốc hội về thuế khóa và chi tiêu.
Các công cụ pháp lý thay thế được huy động
Bước đi đầu tiên của ông Trump là áp đặt mức thuế phổ quát 10% thông qua Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Quy định này cho phép tổng thống ấn định thuế nhập khẩu lên tới 15% nhằm xử lý những vấn đề về cán cân thanh toán với các quốc gia nước ngoài, trong thời hạn tối đa 150 ngày. Sau đó, tổng thống đe dọa sẽ nâng mức thuế này lên 15%.
Nhà Trắng cũng thông báo sẽ bắt đầu quy trình ban hành các mức thuế mới theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, điều khoản cho phép tổng thống áp thuế nhập khẩu để đáp trả những hành vi thương mại không công bằng. Ông Trump đã sử dụng Mục 301 để áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu.
Ngoài ra, Tổng thống Trump có thể viện tới Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, điều khoản trao cho tổng thống quyền hạn rộng rãi trong việc áp thuế đối với các sản phẩm có thể đe dọa an ninh quốc gia. Trong nhiệm kỳ hai, ông đã mở rộng phạm vi quốc gia và sản phẩm chịu thuế theo Mục 232, bao gồm ô tô, gỗ xẻ và cả một số mặt hàng nội thất.
Phản ứng từ các chuyên gia và tác động toàn cầu
Ông Edward Alden, nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), nhận định Tổng thống Trump không thực sự cảm thấy bị ràng buộc bởi ngôn từ của các đạo luật. Ông xem chúng là công cụ để sử dụng theo bất kỳ cách nào ông muốn. Alden cũng lưu ý rằng các tòa án ít có khả năng phán quyết bất lợi cho ông Trump do truyền thống tôn trọng đánh giá của tổng thống về an ninh quốc gia.
Dù cuối cùng Tổng thống Trump sẽ có thể tái thiết chế độ thuế nhập khẩu, phán quyết của tòa và phản ứng tức thời của ông đã đẩy hệ thống thương mại toàn cầu vào tình trạng bất định hơn nữa. Các chuyên gia của ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo động thái này nhiều khả năng sẽ tạo ra những ma sát mới với các đối tác thương mại và làm gia tăng biến động trong các dòng chảy thương mại.
Nhà kinh tế trưởng Diane Swonk của KPMG US cho biết Nhà Trắng đã chuẩn bị tinh thần cho một kết cục bất lợi. Các mức thuế bị tuyên là trái pháp luật có thể nhanh chóng được tái áp đặt thông qua những đòn bẩy khác. Họ đã chuẩn bị cho điều này từ trước.
