Tổng thống Trump dọa san phẳng Iran, đàm phán căng thẳng trước giờ G
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố phái đoàn Mỹ sẽ tới Pakistan vào ngày 20/04 để tiến hành vòng đàm phán thứ hai với Iran, kèm theo lời đe dọa hủy diệt hạ tầng đối phương nếu thỏa thuận bị từ chối. Động thái này diễn ra sau khi vòng đàm phán đầu tiên do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu kết thúc mà không đạt được tiến triển, buộc chính quyền Trump tiếp tục đặt cược vào vai trò trung gian của Pakistan.
Lời đe dọa hủy diệt và phản ứng cứng rắn từ Iran
Tổng thống Trump khẳng định lệnh ngừng bắn hai tuần, kết thúc vào thứ Tư 22/04, đã bị Iran vi phạm nghiêm trọng khi nổ súng vào các tàu tại eo biển Hormuz vào thứ Bảy vừa qua. Ông đưa ra tuyên bố mạnh mẽ: "Chúng tôi đang đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, và tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Bởi vì nếu họ không chấp nhận, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran".
Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Iran đã chính thức lên tiếng phản pháo, khẳng định lệnh phong tỏa hải quân mà chính quyền Trump đang thực thi là hành vi vi phạm trực tiếp các thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian. Phát ngôn viên Esmaeil Baqaei tuyên bố: "Iran coi việc chặn các cảng biển là bất hợp pháp và là hành động tội ác". Tehran cáo buộc Mỹ đang thực hiện "hình phạt tập thể" nhắm vào toàn bộ dân thường Iran, đồng thời đánh giá các hành động của Mỹ tương đương với "tội ác chiến tranh" và "tội ác chống lại nhân loại".
Bất đồng sâu sắc và chia rẽ nội bộ Iran
Cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Iran. Ngoại trưởng Abbas Araghchi nỗ lực tìm kiếm giải pháp ngoại giao và đã tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) - phe cứng rắn trong quân đội - đã phủ quyết tuyên bố này bằng hành động nổ súng thực tế, trực tiếp thách thức các nỗ lực hòa hoãn.
Bộ Chiến Tranh Mỹ xác nhận đã hoàn tất danh sách các mục tiêu hạ tầng dân sự trọng yếu bên trong Iran. Các phương án tấn công đã được phê duyệt và sẵn sàng thực hiện ngay khi thời hạn ngừng bắn kết thúc vào thứ Tư tới, nếu vòng đàm phán tại Islamabad không mang lại đột phá.
Ba nút thắt chính cản trở thỏa thuận Mỹ - Iran
Pakistan hiện đối mặt với áp lực khổng lồ trong việc dung hòa lập trường "tối đa hóa yêu sách" của Washington và yêu cầu về "quyền hạt nhân" của Tehran. Sự bất nhất trong chuỗi mệnh lệnh tại Iran đang là rào cản lớn nhất đối với bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào trong 72 giờ tới.
- Số phận kho dự trữ uranium của Iran: Ông Trump gợi ý rằng Iran đã đồng ý chuyển kho uranium làm giàu ở mức độ cao sang Mỹ, nhưng khẳng định này nhanh chóng bị một quan chức cấp cao của Iran bác bỏ, gọi yêu cầu này là một "điều kiện không thể chấp nhận". Iran hiện có khoảng 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, và một đề xuất đã được đưa ra bao gồm việc giải tỏa các tài sản của Iran để đổi lấy việc Tehran bàn giao kho dự trữ này.
- Kiểm soát việc làm giàu uranium: Thời hạn của bất kỳ lệnh đình chỉ nào đối với chương trình làm giàu uranium của Iran vẫn là một điểm gây tranh cãi khác. Quan chức Iran bác bỏ khẳng định của ông Trump rằng Tehran đồng ý dừng chương trình vô thời hạn, nói rằng Iran "sẽ không bao giờ chấp nhận" trở thành một "ngoại lệ của luật pháp quốc tế". Trong các cuộc đàm phán, Mỹ đề xuất tạm dừng việc làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Iran phản hồi bằng đề xuất đình chỉ trong 5 năm.
- Mở cửa lại eo biển Hormuz: Thế giới đã thở phào nhẹ nhõm khi Iran thông báo sẽ mở cửa lại tuyến đường vận tải huyết mạch này, nhưng điều này chỉ diễn ra ngắn ngủi. Iran cho biết họ đang tái áp đặt các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với vận tải biển để đáp trả việc ông Trump tuyên bố lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được thỏa thuận. Kể từ đó, hai con tàu đã báo cáo bị tấn công khi đang cố gắng đi qua eo biển này.
Bối cảnh rộng hơn và các diễn biến liên quan
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết lực lượng Mỹ sẵn sàng tấn công Iran nếu có lệnh, đồng thời nhấn mạnh lệnh phong tỏa do Mỹ áp dụng chỉ là một ví dụ "lịch sự" cho Iran thấy tiềm năng quân sự của Mỹ. Bên cạnh đó, những đợt tấn công quy mô lớn của Israel vào Beirut và nhiều khu vực khác ở Lebanon có nguy cơ đẩy thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran tan vỡ.
Trong khi đó, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn có thể triển khai các tàu cao tốc cỡ nhỏ để gây rối hoạt động hàng hải, bất chấp phần lớn lực lượng hải quân chính quy đã bị phá hủy. Tình hình tiếp tục căng thẳng khi Iran tung đòn kép với việc tàu quay đầu hàng loạt và siết chặt tín hiệu vô tuyến, khiến eo biển Hormuz rơi vào hỗn loạn đúng lúc lệnh ngừng bắn bước vào những ngày cuối.
