Trùm ma túy quyền lực El Mencho bị tiêu diệt trong cuộc đột kích
Vào chiều ngày 22.2 (rạng sáng 23.2 theo giờ Việt Nam), quân đội Mexico chính thức thông báo trùm ma túy Nemesio Oseguera, với biệt danh khét tiếng "El Mencho", đã tử vong do bị thương trong một chiến dịch đột kích của lực lượng an ninh tại thị trấn Tapalpa thuộc bang Jalisco. Thông tin này được hãng thông tấn AFP xác nhận và lan truyền nhanh chóng trên toàn cầu.
Oseguera, 60 tuổi, là thủ lĩnh của băng nhóm tội phạm Jalisco New Generation (CJNG) và được coi là một trong những kẻ bị truy nã gắt gao nhất tại Mexico. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc chiến chống ma túy kéo dài hàng thập kỷ tại quốc gia này.
Chiến dịch đột kích và hậu quả tức thì
Cuộc đột kích không chỉ dẫn đến cái chết của El Mencho mà còn khiến 6 tay súng bị nghi ngờ thuộc CJNG bị tiêu diệt, 2 nghi phạm khác bị bắt giữ, cùng với việc tịch thu một lượng lớn vũ khí nguy hiểm. Phía quân đội Mexico cũng ghi nhận 3 binh sĩ bị thương trong quá trình giao tranh ác liệt.
Đáng chú ý, quân đội Mexico tiết lộ rằng chiến dịch này được thực hiện với sự hỗ trợ từ "thông tin bổ sung" do chính quyền Mỹ cung cấp. Thư ký báo chí Nhà Trắng, Caroline Leavitt, xác nhận Washington đã đóng góp hỗ trợ tình báo quan trọng cho hoạt động này, cho thấy mức độ hợp tác quốc tế trong việc đối phó với tội phạm có tổ chức.
Bạo lực bùng phát và cảnh báo đổ máu
Chỉ vài giờ sau khi Oseguera bị tiêu diệt, làn sóng bạo lực đã nhanh chóng lan rộng. Các tay súng được cho là những người ủng hộ trùm ma túy này đã tiến hành phong tỏa các tuyến đường cao tốc, đốt cháy hàng loạt xe cộ và cửa hàng kinh doanh, đồng thời đụng độ trực tiếp với lực lượng an ninh tại 5 bang: Jalisco, Michoacan, Guanajuato, Puebla và Sinaloa.
Theo nguồn tin từ Reuters, một thành viên của CJNG tiết lộ rằng các hành động đốt phá và xả súng lẻ tẻ này nhằm mục đích trả thù cho cái chết của Oseguera. Hơn nữa, họ còn đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về những cuộc đổ máu tiếp theo, khi các nhóm tội phạm khác có thể tranh giành quyền kiểm soát băng nhóm CJNG sau sự kiện này.
Phản ứng từ chính phủ và cộng đồng quốc tế
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau đã lên tiếng hoan nghênh chiến dịch tiêu diệt Oseguera, mô tả hắn là "một trong những trùm ma túy khát máu và tàn nhẫn nhất". Trước đó, giới chức Mỹ đã truy nã và treo thưởng 15 triệu USD cho bất kỳ thông tin nào dẫn đến việc bắt giữ Oseguera.
Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Oseguera đứng đầu hoạt động sản xuất và phân phối fentanyl vào Mỹ, trong khi Bộ Ngoại giao Mỹ đã áp dụng lệnh cấm vận và xem ông ta là tên khủng bố toàn cầu đặc biệt. CJNG, được thành lập vào năm 2009, đã nhanh chóng trở thành một trong những tổ chức buôn bán ma túy bạo lực nhất Mexico, với các hoạt động vận chuyển cocaine, heroin, methamphetamine và fentanyl vào Mỹ.
Tình hình hỗn loạn lan rộng
Tình trạng bất ổn sau đó đã lan đến 20 trong số 32 bang của Mexico, theo báo cáo từ CNN. Tại nhiều khu vực, khách du lịch và người dân được khuyến cáo nên ở trong nhà để đảm bảo an toàn, trong khi các tài xế xe tải được khuyên nên lựa chọn các tuyến đường an toàn hoặc quay trở lại kho bãi cho đến khi bạo lực lắng xuống.
Hậu quả của làn sóng bạo lực còn ảnh hưởng đến hệ thống giáo dục và tư pháp. Ít nhất 8 bang đã tạm ngừng các lớp học trực tiếp, và ngành tư pháp cho phép các thẩm phán đóng cửa tòa án khi cần thiết để ứng phó với tình hình.
Phản ứng của lãnh đạo và cảnh báo du lịch
Trước tình hình căng thẳng, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã kêu gọi người dân giữ bình tĩnh và khẳng định chính phủ đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền các bang để ổn định tình hình. Đồng thời, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra lệnh cho công dân Mỹ ở nhiều khu vực của Mexico "trú ẩn tại chỗ cho đến khi có thông báo mới".
Chính phủ Canada cũng đưa ra khuyến cáo tương tự, cảnh báo công dân cần cảnh giác tại các bang Jalisco, Guerrero và Michoacan do nguy cơ "các vụ đấu súng với lực lượng an ninh và các vụ nổ". Hậu quả trực tiếp từ bạo lực còn khiến các hãng hàng không của Mỹ và Canada phải hủy hàng chục chuyến bay đến Mexico, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành du lịch.
Bối cảnh lịch sử và lo ngại về tương lai
Tình trạng bạo lực hiện tại vẽ nên một "cảnh tượng quen thuộc" đối với người dân Mexico, những người đã chứng kiến các chính phủ liên tiếp tiến hành cuộc chiến chống lại các băng nhóm ma túy trong suốt 2 thập niên qua. Các vụ bắt giữ và giết chết thành viên băng nhóm trước đây thường dẫn đến bạo lực bùng phát, do các thành viên trả thù hoặc các băng nhóm đối thủ tranh giành lãnh thổ.
Ví dụ điển hình là vào năm 2019, khi Ovidio Guzman, con trai của trùm băng nhóm Sinaloa Joaquin "El Chapo" Guzman, bị bắt giữ và nhanh chóng được thả, đã gây ra các cuộc đấu súng lan rộng. Tương tự, vụ bắt giữ trùm băng nhóm Sinaloa Ismael "El Mayo" Zambada vào năm 2024 cũng châm ngòi cho một cuộc tranh giành quyền lực đẫm máu.
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau, từng là đại sứ tại Mexico, bày tỏ trên mạng xã hội: "Tôi đang theo dõi những cảnh bạo lực từ Mexico với nỗi buồn và sự lo ngại sâu sắc. Không có gì phải ngạc nhiên khi những kẻ xấu đáp trả bằng cách khủng bố. Nhưng chúng ta không bao giờ mất bình tĩnh". Lời nhận xét này phản ánh mối quan ngại về khả năng bạo lực tiếp tục leo thang trong tương lai.
