Đảo Kharg: Tâm điểm trong căng thẳng Mỹ - Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra cảnh báo rằng Washington có thể tiếp tục các hành động quân sự nhằm vào đảo Kharg, một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Iran. Đây là nơi đặt một trong những cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất, được xem như "huyết mạch" kinh tế của quốc gia Trung Đông này.
Kế hoạch kiểm soát nguồn dầu của Iran
Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times vào ngày 29/3, ông Trump tiết lộ Mỹ đang cân nhắc khả năng giành quyền kiểm soát nguồn dầu của Iran, với phương án chiếm giữ đảo Kharg là một lựa chọn khả thi. Tuy nhiên, ông thừa nhận chiến dịch này sẽ đòi hỏi lực lượng Mỹ phải hiện diện lâu dài tại khu vực.
Trước đó, vào ngày 13/3, Tổng thống Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã "xóa sổ hoàn toàn" các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, nhưng cố tình tránh tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ. Động thái này được cho là nhằm tránh gây tổn hại lâu dài cho nền kinh tế Iran.
Ý đồ chiến lược của Washington
Theo trang tin Axios, chính quyền Mỹ từng xem xét kế hoạch phong tỏa hoặc chiếm đóng đảo Kharg để gây sức ép buộc Iran mở lại Eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận tải hàng hải quan trọng nhất thế giới. Nếu kiểm soát được hòn đảo này, Mỹ không chỉ bóp nghẹt nguồn xuất khẩu dầu của Iran mà còn có thể sử dụng nó như một bàn đạp cho các hoạt động quân sự.
"Có thể chúng tôi sẽ lấy đảo Kharg, cũng có thể không. Chúng tôi có nhiều lựa chọn", ông Trump tuyên bố, đồng thời cho rằng Iran "không có nhiều năng lực phòng thủ" tại đây và Mỹ "có thể kiểm soát rất dễ dàng".
Triển khai lực lượng và phản ứng của Iran
Các nguồn tin tiết lộ với đài CBS News rằng Lầu Năm Góc đã chuẩn bị chi tiết cho khả năng triển khai lực lượng trên bộ vào Iran. Đồng thời, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo khoảng 3.500 binh sĩ hải quân và thủy quân lục chiến đã được điều động tới Trung Đông.
Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo quân đội nước này "đang chờ đợi lính Mỹ" và sẽ "giáng đòn hỏa lực mạnh mẽ" nếu có bất kỳ lực lượng nào xâm nhập lãnh thổ. Tehran đã tăng cường phòng thủ tại đảo Kharg trong những tuần gần đây, bao gồm triển khai thêm binh sĩ, hệ thống phòng không, tên lửa vác vai và rải mìn chống bộ binh.
Tầm quan trọng sống còn của đảo Kharg
Đảo Kharg là một đảo đá nhỏ, nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km, nhưng giữ vai trò then chốt trong hệ thống năng lượng của nước này. Khoảng 90% lượng dầu thô của Iran được xuất khẩu qua cảng trên đảo, thông qua hệ thống đường ống dẫn từ đất liền. Các tàu chở dầu cỡ lớn có thể cập cảng nhờ vùng nước sâu gần đảo - điều mà bờ biển đất liền Iran không có.
Đảo Kharg cũng là nguồn thu chủ chốt của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đóng vai trò quan trọng đối với ngân sách và hoạt động của lực lượng này. Nếu bị kiểm soát, đảo Kharg sẽ làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn tài chính của IRGC, từ đó ảnh hưởng đến năng lực quân sự của họ.
Diễn biến sau cuộc không kích ngày 13/3
Ông Trump mô tả cuộc không kích ngày 13/3 là một trong những chiến dịch mạnh nhất trong lịch sử Trung Đông, nhắm vào hơn 90 mục tiêu quân sự trên đảo Kharg. CENTCOM cho biết các cuộc tấn công đã phá hủy kho thủy lôi, hầm chứa tên lửa và nhiều cơ sở quân sự khác, trong khi vẫn giữ nguyên hạ tầng dầu khí.
Truyền thông nhà nước Iran xác nhận các cơ sở dầu mỏ không bị hư hại và hoạt động xuất khẩu dầu vẫn diễn ra bình thường. Ông Ehsan Jahanian, Phó thống đốc chính trị của tỉnh Bushehr, cho biết quá trình xuất khẩu dầu từ Kharg "đang được tiến hành đầy đủ" và "tiếp tục không bị gián đoạn".
Nguy cơ leo thang xung đột
Một chiến dịch nhằm vào cơ sở dầu mỏ của đảo Kharg có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế Iran, nhưng đồng thời làm gia tăng đáng kể mức độ leo thang xung đột. Động thái này có nguy cơ đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt và có thể khiến Iran đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng khác trong khu vực Trung Đông.
Sau một tháng giao tranh, Iran vẫn duy trì khả năng triển khai số lượng lớn thiết bị bay không người lái chi phí thấp nhưng mang đầu đạn mạnh nhằm vào các nước Vùng Vịnh và tàu thuyền thương mại. Trong kịch bản xung đột leo thang, các mục tiêu có thể mở rộng sang hạ tầng thiết yếu như nhà máy khử mặn - nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho hàng triệu người trong khu vực.
