Nga khẳng định lập trường về vũ khí hạt nhân sau khi New START hết hiệu lực
Trong bối cảnh hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân New START giữa Nga và Mỹ đã chính thức hết hạn vào ngày 5-2, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã đưa ra tuyên bố quan trọng về việc duy trì ổn định chiến lược. Ông Lavrov nhấn mạnh rằng Nga sẽ tiếp tục tự nguyện tuân thủ các giới hạn của New START, nhưng chỉ trong trường hợp Mỹ cũng không vượt qua các giới hạn đó.
Đề xuất của Nga không nhận được phản hồi từ Mỹ
Theo thông tin từ Hãng tin TASS, Ngoại trưởng Lavrov cho biết đề xuất của Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc hai bên tự nguyện gia hạn triển khai vũ khí hạt nhân chiến lược sau khi New START hết hiệu lực đã không nhận được phản hồi chính thức từ phía Mỹ. Tuy nhiên, Matxcơva vẫn bày tỏ sự sẵn sàng cho một cuộc đối thoại chiến lược cởi mở với Washington về vấn đề này.
Ông Lavrov nêu rõ: "Nếu lập trường của phía Mỹ được xác nhận, chúng tôi sẽ tích cực làm việc để xây dựng một thỏa thuận mới, và xem xét thêm những vấn đề vốn không thuộc phạm vi của các thỏa thuận về ổn định chiến lược trước đây". Điều này cho thấy Nga mong muốn mở rộng phạm vi đàm phán, không chỉ giới hạn ở các điều khoản cũ.
Phản ứng từ phía Mỹ và bối cảnh của New START
Ở phía ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi xây dựng một hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân mới với Nga. Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 5-2, ông Trump viết: "Thay vì gia hạn New START (một thỏa thuận do Mỹ đàm phán kém, chưa kể còn đang bị vi phạm nghiêm trọng), chúng ta nên để các chuyên gia hạt nhân của mình xây dựng một hiệp ước mới, tốt và hiện đại hơn, có thể duy trì lâu dài trong tương lai".
Hiệp ước New START, được ký kết vào năm 2010, là hiệp ước cuối cùng trong chuỗi các thỏa thuận hạt nhân giữa Matxcơva và Washington kéo dài hơn nửa thế kỷ từ thời Chiến tranh lạnh. Hiệp ước này giới hạn mỗi bên được triển khai tối đa:
- 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược
- 700 tên lửa và máy bay ném bom
Ngoài việc đặt ra giới hạn về số lượng vũ khí, New START còn bao gồm cơ chế thanh tra, mà các chuyên gia cho rằng đã góp phần xây dựng lòng tin giữa hai đối thủ hạt nhân hàng đầu, từ đó ổn định an ninh thế giới. Tuy nhiên, vào năm 2023, Tổng thống Putin đã đình chỉ việc Nga tham gia New START nhằm phản đối việc Mỹ hỗ trợ Ukraine, dẫn đến việc hoạt động thanh sát bị chấm dứt.
Cảnh báo của Nga về sự hiện diện quân sự tại Greenland
Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Lavrov cũng cảnh báo vào ngày 11-2 rằng Nga sẽ có các biện pháp đối phó thích đáng nếu phương Tây gia tăng sự hiện diện quân sự tại Greenland. Tuyên bố này làm nổi bật những căng thẳng địa chính trị rộng lớn hơn, có thể ảnh hưởng đến động lực đàm phán hạt nhân giữa Nga và Mỹ.
Tóm lại, tình hình hiện tại cho thấy cả Nga và Mỹ đều thể hiện thiện chí trong việc duy trì đối thoại về vũ khí hạt nhân, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc đạt được một thỏa thuận mới thay thế New START. Sự phức tạp của vấn đề này không chỉ liên quan đến các giới hạn vũ khí mà còn cả các yếu tố địa chính trị và lòng tin giữa hai cường quốc.
