Ông Trump Thề Báo Thù Sau Phán Quyết Của Tòa Án Tối Cao Về Thuế Quan
Đúng với triết lý không bao giờ thừa nhận thất bại, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lập tức phản công mạnh mẽ sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ tuyên bố việc ông sử dụng quyền hạn khẩn cấp để phát động thuế quan với các đối tác thương mại là trái luật. Trước thềm Thông điệp Liên bang vào ngày 24/2 (giờ địa phương), ông cam kết “báo thù” cho thất bại nặng nề nhất trong nhiệm kỳ hai bằng cách áp mức thuế nhập khẩu còn cao hơn nữa, bất chấp những lo ngại về tác động kinh tế và chính trị.
Phản Ứng Tức Thời Và Cam Kết Cứng Rắn
Sự cứng rắn của ông Trump đặt ông và đảng Cộng hòa trước rủi ro chính trị lớn, đồng thời tạo thêm bất định cho một nền kinh tế vốn tăng trưởng chông chênh. Nhiều nghị sĩ Cộng hòa lại mong muốn điều chỉnh hướng đi khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, nhưng ông Trump vẫn tin tưởng thuế quan sẽ mở khóa một thời kỳ thịnh vượng bùng nổ. Tuy nhiên, khả năng cao hơn là chúng sẽ làm gia tăng gánh nặng chi phí sinh hoạt cho hàng triệu cử tri Mỹ, mở ra một mũi công kích mới cho phe Dân chủ.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent phát biểu trên CNN rằng: “Điều mà Tòa án Tối cao nói là tổng thống không thể dùng IEEPA - Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế - để làm việc này. Nhưng tổng thống còn các thẩm quyền khác”. Ông Bessent cho biết chính quyền sẽ sử dụng những cơ sở pháp lý khác như một “cầu nối” kéo dài 5 tháng, trước khi thiết lập một cơ chế thuế quan mang tính lâu dài hơn.
Lý Do Sâu Xa Đằng Sau Niềm Tin Vào Thuế Quan
Ông Trump từng khẳng định “thuế quan” là từ đẹp nhất trong từ điển của mình, và từ những động thái gần đây, vị Tổng thống lần thứ 47 của nước Mỹ có lẽ không hề có ý định tìm kiếm một từ khác thay thế. Theo phân tích, điều này có hai lý do chính:
- Thứ nhất, ông tin vào thuế quan gần như một tín điều, bất chấp bằng chứng rằng thuế quan thực chất là một dạng thuế đánh vào người tiêu dùng và không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Ông coi sự suy tàn của các vành đai công nghiệp - nơi từng giúp ông giành hàng triệu phiếu bầu - là minh chứng cho quan điểm bảo hộ mà ông theo đuổi từ thập niên 1980.
- Thứ hai, thuế quan là phương tiện để ông theo đuổi mục tiêu tối hậu về quyền lực tổng thống gần như không bị ràng buộc, đồng thời thách thức cấu trúc phân quyền theo Hiến pháp. Điều này bộc lộ rõ trong buổi họp báo đầy bức xúc sau phán quyết của Tòa án Tối cao, khi ông được hỏi vì sao không làm việc với Quốc hội để ban hành luật thuế mới.
Ông Trump đã sử dụng thuế quan với phạm vi rộng hơn bất kỳ tổng thống hiện đại nào, vượt xa khuôn khổ chính sách kinh tế. Tuy nhiên, việc phô trương “cơ bắp” như vậy sẽ khó khăn hơn trong thời gian tới do các thẩm quyền thay thế đi kèm yêu cầu tuân thủ và giới hạn pháp lý chặt chẽ hơn.
Bóng Đen Lịch Sử Và Rủi Ro Chính Trị
Sau phán quyết, ông Trump nhanh chóng áp mức thuế toàn cầu 10% theo Điều khoản 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, sau đó nâng lên 15%. Tuy nhiên, để duy trì quá 150 ngày, ông cần sự phê chuẩn của Quốc hội - điều mà không nhiều nghị sĩ Cộng hòa muốn đối mặt giữa lúc thăm dò cho thấy thuế quan không được lòng cử tri. Một phương án dài hạn khác là viện dẫn Đạo luật Smoot-Hawley năm 1930 để áp thuế mới, nhưng đạo luật tai tiếng này từng bị cho là làm trầm trọng thêm cuộc Đại suy thoái.
Trên thực tế, ông Trump đã nhiều lần đối mặt với những làn sóng 'ly khai' trong nội bộ đảng về vấn đề thuế quan. Khi mùa bầu cử sơ bộ khép lại, đòn bẩy gây sức ép của ông với các nghị sĩ Cộng hòa sẽ suy giảm. Trong khi đó, Thống đốc California Gavin Newsom, “địch thủ” của ông Trump, đã lên tiếng công kích năng lực điều hành kinh tế của ông, cho rằng chính sách này đang phá hủy nền kinh tế.
Dẫu vậy, khả năng ông Trump thay đổi là rất thấp, bởi để làm vậy, ông phải phủ nhận toàn bộ niềm tin của mình về quyền lực, về chức vụ tổng thống, và về chính bản thân mình. Cuộc chiến thuế quan vẫn tiếp diễn với nhiều bất ổn, phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong chính trường Mỹ hiện nay.
