Ông Trump Mắc Kẹt Tại Iran: Kế Hoạch B Mơ Hồ Và Văn Hóa Kháng Cự Của Tehran
Sau một tháng leo thang căng thẳng, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa định nghĩa rõ ràng thế nào là "chiến thắng" trong cuộc xung đột với Iran. Thay vào đó, ông chỉ đưa ra những tuyên bố mơ hồ về việc chiến sự sẽ sớm kết thúc. Ngay từ đầu, Nhà Trắng đã liệt kê hàng loạt lý do khác nhau để biện minh cho hành động quân sự, từ vũ khí hạt nhân, khủng bố cho đến tên lửa đạn đạo, như thể chọn lựa một cách tùy hứng.
Mục Tiêu Thay Đổi Chính Quyền Và Thực Tế Phũ Phàng
Trong video phát đi ngay đêm đầu tiên của chiến dịch, ông Trump kêu gọi chính quyền Iran đầu hàng và thúc giục người dân đứng lên lật đổ chính phủ. Tuy nhiên, thực tế đang diễn ra theo hướng ngược lại. Chính quyền Tehran không những trụ vững mà còn có dấu hiệu củng cố quyền lực. Các đánh giá tình báo Mỹ chỉ ra rằng chế độ này "sẽ tiếp tục tồn tại, thậm chí có thể tự tin hơn khi tin rằng họ đã đối đầu và sống sót trước ông Trump".
Cây bút Tom Nichols của tạp chí Atlantic nhận xét, "kịch bản bom tấn" mà ông Trump tự viết, trong đó ông đóng vai "người giải phóng Iran", đang biến thành một loạt phim dài tập kém hấp dẫn và chưa có hồi kết. Điều này khiến Tổng thống Mỹ rơi vào thế lúng túng, không biết làm thế nào để thoát ra khỏi tình thế bế tắc.
Văn Hóa Kháng Cự: Yếu Tố Bị Washington Đánh Giá Sai
Chuyên gia cảnh báo rằng Washington đã đánh giá sai nghiêm trọng sức chịu đựng và khả năng chống trả của Iran. Nhà báo Dominic Waghorn chia sẻ với The i rằng Mỹ dường như đã bỏ qua một yếu tố cốt lõi: văn hóa kháng cự ăn sâu trong lịch sử Ba Tư. Đây chính là nền tảng giúp Iran duy trì sự bền bỉ trước áp lực quân sự.
"Các nhà phân tích Mỹ từng kỳ vọng một kịch bản kiểu Venezuela - một cuộc chiến ngắn, chính quyền nhanh chóng sụp đổ", ông Waghorn giải thích. "Nhưng thực tế đã không diễn ra như vậy". Thay vào đó, Iran đã âm thầm xây dựng một mô hình gọi là "nền kinh tế kháng cự" trong bốn thập kỷ qua.
Nền Kinh Tế Kháng Cự: Vũ Khí Bí Mật Của Tehran
Mô hình này được thiết kế để tồn tại trong điều kiện bị bao vây, trừng phạt và xung đột kéo dài. Nó dựa trên khả năng tự chủ tối đa:
- Sản xuất trong nước những mặt hàng khó nhập khẩu như dược phẩm, linh kiện ôtô, đồ gia dụng.
- Phân tán hàng trăm nhà máy điện trên khắp lãnh thổ để giảm thiểu rủi ro bị tấn công, một bài học từ Chiến tranh Iran - Iraq.
- Sử dụng cơ chế trao đổi hàng hóa (barter) và xuất khẩu dầu để đổi lấy lương thực, máy móc, nhằm né tránh các lệnh trừng phạt.
Bất chấp các cuộc oanh tạc không ngừng nghỉ, chính quyền Iran vẫn cố gắng thể hiện sự ổn định. Hàng hóa thiết yếu chưa thiếu hụt, siêu thị vẫn đầy đủ, và nguồn cung nhiên liệu được kiểm soát thông qua hạn mức tạm thời. Iran sở hữu nền công nghiệp đa dạng bậc nhất khu vực, với khả năng linh hoạt chuyển từ nhập khẩu sang sản xuất nội địa.
Kế Hoạch B Mơ Hồ Và Sự Chuẩn Bị Quân Sự Của Mỹ
Theo Wall Street Journal, ông Trump từng được cảnh báo rằng Iran có thể đáp trả bằng cách đóng eo biển Hormuz, tuyến hàng hải sống còn của dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, ông tin rằng Tehran sẽ nhanh chóng khuất phục. Niềm tin này phản ánh cách tiếp cận của ông: đặt cược vào một kịch bản thuận lợi thay vì chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.
Nhà báo Waghorn cho rằng vấn đề lớn nhất của Mỹ hiện nay là thiếu một chiến lược thay thế rõ ràng. "Họ dường như không có kế hoạch B. Giờ đây, họ đang loay hoay xây dựng nó, hoặc chính ông Trump đang tìm một lối thoát an toàn".
Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, Mỹ đã triển khai hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù tới Trung Đông, bao gồm Nhóm sẵn sàng đổ bộ Tripoli và Sư đoàn dù 82. Động thái này cho thấy Washington đang âm thầm chuẩn bị các phương án dự phòng trong trường hợp xung đột leo thang ngoài kiểm soát.
Bức Tranh Tổng Thể: Bế Tắc Và Bị Động
Tổng thể các động thái quân sự tạo nên bức tranh của một sự chuẩn bị quy mô lớn. Tuy nhiên, không thể loại trừ đây cũng là chiến thuật gây sức ép quen thuộc - đưa đối phương tới "bên miệng hố chiến tranh" - vốn thường được ông Trump sử dụng trong các cuộc khủng hoảng quốc tế.
Dẫu vậy, Atlantic cho rằng ông Trump vẫn đang ở thế bị động, khi dần bị cuốn theo diễn biến thay vì kiểm soát chúng. Và giống như một con bạc cố gỡ gạc, ông tiếp tục đổ thêm nguồn lực vào cuộc chơi. Câu hỏi lớn đặt ra lúc này là liệu Mỹ có thực sự sẵn sàng cho một kịch bản sa lầy kéo dài tại Iran hay không.
