Đàm phán Mỹ - Iran thất bại, căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz
Rạng sáng ngày 12.4 theo giờ Việt Nam, cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran diễn ra tại Pakistan đã kết thúc mà không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào. Sự kiện này làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng mới trong khu vực Trung Đông, đặc biệt là xung quanh eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển dầu mỏ trọng yếu của thế giới.
Nguyên nhân thất bại và tuyên bố cứng rắn từ hai phía
Trên mạng xã hội X, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết trong hai ngày đàm phán, các bên đã thảo luận nhiều vấn đề quan trọng, bao gồm eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh cấm vận và chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến chống lại Tehran cũng như các xung đột khu vực. Tuy nhiên, ông Baghaei nhấn mạnh Iran quyết tâm sử dụng mọi công cụ, kể cả ngoại giao, để bảo vệ lợi ích quốc gia và sự thịnh vượng của đất nước.
Ngược lại, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng một trong các nguyên nhân chính khiến đàm phán thất bại là do Iran không muốn từ bỏ chương trình hạt nhân. Ông tuyên bố sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và chỉ trích Tehran đang "tống tiền" ở eo biển Hormuz.
Phản ứng quân sự và chiến lược leo thang
Tổng thống Trump còn tuyên bố chỉ đạo lực lượng hải quân Mỹ ngay lập tức phong tỏa eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu chiến của Mỹ sẽ rà phá thủy lôi ở eo biển này và bắt giữ tất cả những tàu thương mại đã trả tiền cho Iran để được đi qua. Trước đó, vào ngày 11.4, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo hai tàu khu trục USS Frank E. Petersen và USS Michael Murphy đang hoạt động ở vịnh Ba Tư sau khi đi qua eo biển Hormuz, nhằm đảm bảo khu vực này hoàn toàn không có thủy lôi.
Chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O. Schuster, hiện đang giảng dạy tại Đại học Hawaii - Thái Bình Dương, nhận định việc Iran đồng ý đàm phán có thể nhằm mục đích có thêm thời gian để củng cố năng lực phòng thủ ở đảo Kharq. Ông dự đoán khi đàm phán thất bại, các cuộc tấn công của Mỹ sẽ tiếp tục, nhắm vào hệ thống phòng thủ của đảo Kharq và các lối vào đường hầm trên đảo Qeshm và Larak.
Chiến lược chính trị và tương lai bất ổn
Chuyên gia Schuster cũng phân tích rằng Iran có thể tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tàu nhỏ vào tàu thuyền trong eo biển Hormuz, phóng tên lửa vào Israel và tấn công các cơ sở dầu mỏ của Kuwait, Ả Rập Xê Út và UAE. Mục tiêu chính của Tehran không phải là gây thiệt hại nghiêm trọng về vật chất, mà là duy trì áp lực chính trị lên người dân Israel và Mỹ, từ đó tác động đến các quyết định của chính phủ hai nước.
Ông nhấn mạnh rằng chiến tranh chính trị đang trở thành yếu tố quyết định trong cuộc xung đột hiện đại này. Tổng thống Trump phải duy trì sự ủng hộ chính trị trong nước, đặc biệt khi giá năng lượng tăng cao và cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, trong khi Iran có thể tiếp tục chiến đấu và đàm phán cho đến khi Mỹ hết kiên nhẫn, nhằm đạt được một chiến thắng chính trị.
Cuộc xung đột này, giống như xung đột Ukraine, đã biến thành một cuộc chiến tranh ý chí chính trị, nơi kết quả cuối cùng có thể phụ thuộc vào khả năng chịu đựng và sự ủng hộ nội bộ của mỗi bên.
