Nam Phương Hoàng hậu, tên thật là Nguyễn Hữu Thị Lan, là vợ của Bảo Đại - vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn và cũng là của chế độ quân chủ Việt Nam. Sau khi Bảo Đại thoái vị ngày 30/8/1945, chế độ quân chủ chấm dứt, vì vậy Nam Phương trở thành vị hoàng hậu cuối cùng trong lịch sử Việt Nam, theo thông tin từ Bảo tàng Lịch sử Việt Nam.
Thân thế và cuộc đời của Nam Phương Hoàng hậu
Bà Nguyễn Hữu Thị Lan sinh ra trong một gia đình Công giáo giàu có ở miền Nam. Bà còn có tên Pháp là Mariette Jeanne và từng theo học tại trường Couvent des Oiseaux - một trường nữ sinh danh tiếng ở Paris trước khi trở về Việt Nam năm 1932. Theo Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, bà nổi tiếng xinh đẹp và từng ba năm liền đạt giải hoa hậu Đông Dương.
Cuộc hôn nhân với vua Bảo Đại
Trong hồi ký Từ Triều đình Huế đến Chiến khu Việt Bắc, Phạm Khắc Hòe - nguyên Đổng lý Ngự tiền Văn phòng của vua Bảo Đại - nhận định rằng cuộc hôn nhân giữa Bảo Đại và Nguyễn Hữu Thị Lan "lý trí nặng hơn tình cảm". Theo ông, Nguyễn Hữu Thị Lan mong muốn trở thành Hoàng hậu, còn Bảo Đại bị thu hút bởi gia thế giàu có của bà.
Sau khi kết hôn với vua Bảo Đại năm 1934, bà được sắc phong Hoàng hậu với tôn hiệu Nam Phương, có nghĩa là "Hương thơm của phương Nam". Tôn hiệu này vừa nhắc đến quê gốc Nam Bộ của bà, vừa ca ngợi phẩm hạnh và đức độ của một bậc mẫu nghi.
Con cái và những năm cuối đời
Theo cuốn sách Nam Phương - Hoàng hậu cuối cùng của tác giả Lý Nhân Phan Thứ Lang, Nam Phương Hoàng hậu có năm người con với vua Bảo Đại: Hoàng tử Bảo Long, Công chúa Phương Mai, Công chúa Phương Liên, Công chúa Phương Dung và Hoàng tử Bảo Thắng.
Sau khi vua Bảo Đại thoái vị, năm 1947, Nam Phương Hoàng hậu cùng các con rời Việt Nam sang Pháp. Tại Pháp, bà tiếp nhận khối tài sản do cha để lại, gồm một chung cư lớn tại Neuilly và Đại lộ Opera, cùng nhiều nhà đất khác. Bà chia cho các con, chỉ giữ lại một trang trại ở Chabrignac. Bảo Đại rất ít về thăm bà; mỗi lần gặp gỡ đều diễn ra trong thời gian ngắn. Nam Phương hoàng hậu qua đời vào năm 1963. Những năm cuối đời, vị hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn sống cô đơn, không có người thân bên cạnh ngoài hai người giúp việc. Khi đó, các con bà đều đang học tập và làm việc ở Paris.
